◄ نقشه راه عبور از بحران پساجنگ صنعت ریلی

جنگ و بحران های ناشی از آن، صنعت حمل ونقل ریلی ایران را دچار بحرانی کرده است که ضرورت مداخله فوری دولت برای مدیریت این بحران احساس می شود.  نخستین و مهم ترین پیامد جنگ، کاهش شدید تقاضای حمل ریلی بود. تنها با بروز حادثه برای دو مجموعه بزرگ فولادی کشور، یعنی فولاد مبارکه و فولاد خوزستان، حدود ۳۰ درصد از تن-کیلومتر حمل در شبکه ریلی کشور از دست رفت.
آسیب دیدگی برخی مجتمع های پتروشیمی نیز موجب شد حجم قابل توجهی از بار این بخش از شبکه ریلی خارج شود. در کنار این عوامل، محاصره دریایی و اختلال در فعالیت بنادر جنوبی کشور، اثر مستقیمی بر عملکرد حمل ونقل ریلی گذاشت. بنادر شهید رجایی، بندر امام خمینی و سایر بنادر جنوبی سالانه ده ها میلیون تن کالا را تخلیه و بارگیری می کنند که بخش مهمی از آن از طریق شبکه ریلی جابه جا می شود. همچنین ظرفیت عملیاتی چند میلیون TEU کانتینر در بندر شهید رجایی نیز بخشی از تقاضای حمل ریلی کشور را تشکیل می داد که با توقف فعالیت های بندری، این ظرفیت نیز عملاً از چرخه حمل خارج شد.
در حوزه حمل ونقل بین المللی نیز کریدور ترانزیتی سرخس ـ بندرعباس که سهمی بین ۶۰ تا ۷۰ درصدی از ترانزیت کشور را به خود اختصاص داده است، عملاً از مدار فعالیت خارج شد. در نتیجه، ترانزیت بین المللی کشور با افتی بیش از ۸۰ درصد مواجه شد.  جنگ همچنین بر الگوی بار و مسیرهای حمل تأثیر گذاشت. صاحبان واگن و شرکت های حمل ونقل برای حفظ فعالیت خود ناچار شدند به دنبال مشتریان جدید در مسیرهایی باشند که کمتر از جنگ آسیب دیده بودند.
در مقابل، صاحبان کالا نیز برای تأمین نیازهای خود به استفاده از مسیرهای جایگزین روی آوردند؛ مسیرهایی که اغلب هزینه بالاتر، زمان حمل بیشتر و محدودیت های ظرفیتی قابل توجهی داشتند. در شرایط کنونی، حمایت هدفمند دولت و نهادهای تصمیم گیر از صنعت ریلی ضرورتی انکارناپذیر است. مهم ترین اقدامات پیشنهادی عبارت اند از:

1- تشکیل کمیته بحران ریلی

در شرایط کنونی تشکیل کمیته بحران ریلی با حضور بخش خصوصی، وزارت راه، راه آهن، سازمان برنامه و بودجه، وزارت اقتصاد و وزارت امور خارجه جهت رفع موانع و مشکلات شرکت های ریلی و با تمرکز بر کریدورهای ریلی بین المللی می تواند راهگشا باشد.

۲-  پرداخت تسهیلات کم بهره و تسهیل دسترسی به منابع مالی

دولت، علیرغم تنگناهای ملی موجود، باید برای تامین سرمایه در گردش شرکت ها و جلوگیری از توقف فعالیت آن ها و تعدیل نیروها، تسهیلات کم بهره به شرکت های ریلی که فعالیت آن ها متاثر از جنگ شده است پرداخت کند. علاوه بر این، دولت باید در فرآیند اعطای تسهیلات مالی پیش بینی شده، به ویژه تسهیلاتی که در قالب گواهی سپرده خاص برای شرکت های ریلی در نظر گرفته شده است، نقش تسهیل گر و حمایتی ایفا کند.

۳-  پذیرش ناوگان ریلی به عنوان وثیقه بانکی

دولت باید فوراً سازوکار قانونی لازم را برای پذیرش ناوگان ریلی به عنوان وثیقه ای معتبر و دارای ارزش گذاری کارشناسی فراهم کند تا مسیر تامین مالی و نوسازی ناوگان تسهیل شود.

۴-  اصلاح فوری مالیات بر ارزش افزوده

مالیات بر ارزش افزوده به طور مستقیم بر سودآوری و نقدینگی شرکت های ریلی اثرگذار است. در شرایط فعلی، لغو یا تعدیل این شمولیت مالیاتی می تواند به سرعت بخشی از فشار مالی وارد بر شرکت های ریلی را کاهش دهد و امکان تداوم فعالیت آن ها را فراهم سازد.

۵-  اجرای ماده ۶ قانون دسترسی آزاد به شبکه ریلی

اجرای کامل ماده (۶) قانون دسترسی آزاد به شبکه ریلی کشور و رقابت پذیر کردن نرخ های حمل ریلی در برابر حمل جاده ای از طریق کاهش حق دسترسی راه آهن و تأمین بودجه لازم برای هزینه های زیرساختی راه آهن از محل منابع دولتی ضروری است.

۶-  کاهش یا حذف بیمه شخص ثالث واگن های باری

در حال حاضر هزینه بیمه شخص ثالث واگن های باری بدون پشتوانه کارشناسی روشن درباره میزان ریسک، دامنه وقوع و تکرار خسارت به شرکت های ریلی تحمیل می شود. بازنگری در این موضوع و کاهش یا حذف این هزینه می تواند بخشی از بار مالی شرکت ها را کاهش دهد.

۷-  پرداخت یارانه صرفه جویی ماده ۱۲ قانون رفع موانع تولید

پرداخت مطالبات شرکت های ریلی از محل یارانه صرفه جویی سوخت موضوع ماده (۱۲) قانون رفع موانع تولید رقابت پذیر، می تواند بخشی از کمبود نقدینگی فعالان این صنعت را جبران کند.

۸-  تقسیط بدهی ها و بخشودگی جرائم

سازمان تامین اجتماعی و سازمان امور مالیاتی باید مکلف شوند بدهی شرکت های ریلی را به صورت بلندمدت تقسیط کرده و حداکثر بخشودگی ممکن را برای جرائم بیمه ای و مالیاتی در نظر بگیرند.

۹-  استمهال تسهیلات بانکی

بازپرداخت تسهیلات بانکی شرکت های ریلی باید متناسب با شرایط جنگی کشور استمهال شده و جرائم تأخیر در پرداخت نیز حذف شود تا فشار مضاعفی بر بنگاه های اقتصادی فعال در این صنعت وارد نشود.

حسن صدیقی - عضو هیات مدیره انجمن صنفی شرکت های حمل و نقل ریلی

انتهای پیام