◄ تولید دامپتراک فوق سنگین ایرانی مورد حمایت مسئولان قرار می گیرد؟

امروز در مقطعی حساس قرار داریم که تصمیم های وزارت صنعت، معدن و تجارت و سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران (ایمیدرو) می تواند مسیر صنعت دامپتراک فوق سنگین کشور را برای دهه های آینده مشخص کند؛ مسیری که اگر مسئولان وزارت صمت و ایمیدرو، تدبیر مثبت و سازنده ای برای آن اتخاذ کنند، تثبیت کننده یک توانمندی بومی و راهبردی در معادن و صنایع معدنی کشور خواهد بود و اگر نسبت به آن بی توجه باشند، وابستگی کشور را دچار طول و عمق خسارت باری خواهد کرد.

ایمیدرو بر سر دو راهی حمایت هدفمند از تولید داخل یا تکرار چرخه واردات؟

آنچه شرایط تولید دامپتراک های فوق سنگین در کشور را بیش از هر زمان دیگر مهیا کرده این است که ایمیدرو به عنوان بازوی توسعه ای بخش معدن، نیاز معادن زیرمجموعه خود به حدود ۴۰۰ دستگاه دامپتراک ۱۳۶ تنی AC را تجمیع کرده است. این حجم تقاضا، یک فرصت تاریخی برای شکل گیری صنعت بومی دامپتراک های فوق سنگین در کشور محسوب می شود. اما نحوه تعریف این نیاز در قالب مناقصه بین المللی و تعیین حداکثر داخلی سازی ۳۵ درصدی آن هم ظرف 5 سال( که از 5 درصد در فاز اول آغاز شده و به 35 درصد در فاز نهایی می رسد) بدون هیچ گونه الزامی به انتقال فناوری بخش های اصلی مثل سیستم رانش و کنترل، پرسش های جدی درباره عمق حمایت از تولید داخل ایجاد کرده است.

تجربه صنعتی کشور نشان می دهد که داخلی سازی در سطح ۳۰ تا ۴۰ درصد، عمدتاً به ساخت سازه فلزی و مونتاژ محدود می شود و الزام مؤثری برای انتقال فناوری، بومی سازی سامانه های کلیدی یا شکل گیری زنجیره تأمین پایدار ایجاد نمی کند. در چنین شرایطی، شرکت های خارجی تولیدکننده دامپتراک های مورد نیاز کشور، می توانند با کمترین تعهد فناورانه وارد بازار ایران شوند و سفارش قابل توجه 400 دستگاهی را بدون زحمت و دردسر از آن خود کنند و نهایتا محصولی را با حداقل داخلی سازی عرضه کنند، بدون آن که انتقال دانش راهبردی به کشور ما صورت گیرد و دامپتراک فوق سنگین ایرانی در کشور بومی سازی شود.

الزامات سیاست گذاری مسئولانه در تولید دامپتراک

اگر وزارت صمت و به تبع آن ایمیدرو به عنوان متولی و سیاست گذار به دنبال ایجاد یک صنعت داخلی واقعی و پایدار در حوزه دامپتراک های فوق سنگین باشند ، ابزارهای حمایتی مشخصی در اختیار دارند که باید در سیاست گذاری های خود به آن توجه کنند. این ابزارهای حمایتی با توجه به فرصتی که اکنون در این حوزه وجود دارد عبارتند از: تخصیص بخش مشخص و قابل توجه از سفارش ۴۰۰ دستگاه دامپتراک مورد نیاز در معادن به تولیدکنندگان داخلی، بازنگری در تعرفه های وارداتی ماشین آلات کامل و افزایش تعرفه به نفع تولید داخل، الزام شرکت های خارجی به تشکیل کنسرسیوم با سازندگان داخلی، تعریف برنامه زمان بندی شده برای تعمیق داخلی سازی، استفاده از قراردادهای بلندمدت تضمین خرید برای کاهش ریسک سرمایه گذاری و ... .

بدون چنین مداخلات هدفمندی، فرصت فعلی ممکن است به واردات گسترده منجر شود؛ وارداتی که هرچند در کوتاه مدت نیاز معادن را پاسخ می دهد، اما در بلندمدت تولید در معادن کشور را در برابر تحریم ها، تنش های ژئوپلیتیکی و نوسانات ارزی آسیب پذیر نگه می دارد.

چرا تولید دامپتراک در کشور اهمیت دارد؟

در سال های اخیر، با توسعه معادن بزرگ مس، سنگ آهن و سایر مواد معدنی، نیاز به دامپتراک های بالای ۱۰۰ تن به شدت افزایش یافته است. این ماشین آلات نقش کلیدی در جابه جایی مواد معدنی ایفا می کنند و هرگونه اختلال در تأمین یا نگهداری آن ها می تواند زنجیره تولید را با وقفه های پرهزینه مواجه کند. این در حالیست که اکنون تولید دامپتراک های بالای ۱۰۰ تن در انحصار شرکت های خارجی بوده و بازار داخلی وابسته به واردات از سازندگان آسیای میانه(بلاروس) و شرق آسیا است. اشاره به این نکته ضروریست که با بروز اختلال در برخی زنجیره های تأمین بین المللی، به ویژه پس از جنگ روسیه و اوکراین، وابستگی حوزه معادن کشور در حوزه دامپتراک های فوق سنگین به یک یا دو تأمین کننده خارجی به چالشی عملیاتی برای برخی معادن تبدیل شده است. همین مسئله ضرورت ورود صنعت داخلی به این حوزه را برجسته تر کرده است.

تصمیمی که آینده صنعت داپتراک را رقم می زند

کوتاه سخن این که پروژه دامپتراک فوق سنگین ایرانی را نباید به چشم ساخت یک خودروی معدنی نگریست. این موقعیت در واقع فرصتی تاریخی برای ایجاد یک توانمندی راهبردی در صنعت معدن کشور است. فرصت اندیشی یا فرصت سوزی در چنین موقعیتی بیش از هر چیز به جهت گیری سیاست گذار وابسته است. اگر وزارت صمت و ایمیدرو با ابزارهای سیاستی مؤثر از تولید داخل حمایت کنند کشور ما می تواند با استفاده از توانمندی متخصصان داخلی در یک بازه زمانی معقول به دانش طراحی و ساخت دامپتراک های فوق سنگین دست یابد و وابستگی معادن ایران به تجهیزات وارداتی را کاهش دهد. در غیر این صورت، فرصت کم نظیر فعلی ممکن است به واردات گسترده ختم شود و شاهد وارداتی باشیم که شاید نیاز کوتاه مدت و امروز ما را برطرف کند اما توانمندی فردای صنعت معدن ایران را تضعیف خواهد کرد.

انتهای پیام