◄ سهم کم حمل‌ ونقل در بودجه/حمل‌ونقل، موتور رشد یا بار مالی؟

نبود زیرساخت های حمل ونقل کارآمد، یکی از موانع خاموش اما تعیین کننده در مسیر جذب سرمایه و رشد اقتصادی کشور است؛ مسئله ای که در ترکیب بودجه های سنواتی نیز بازتابی دوگانه دارد.

به گزارش تین نیوز، بر اساس ارقام بودجه عمومی سال های اخیر، سهم بخش حمل ونقل (شامل راه، ریل، بنادر و ایمنی) از بودجه عمرانی دولت حدود ۱۰ تا ۱۲ درصد در نوسان بوده است؛ سهمی که به گفته کارشناسان، نه تنها متناسب با نیاز شبکه فرسوده کشور نیست، بلکه کفاف نگهداشت وضع موجود را هم به سختی می دهد. در لایحه های بودجه، بخش قابل توجهی از همین اعتبار محدود نیز صرف تکمیل پروژه های نیمه تمام می شود و منابع اندکی برای توسعه کریدورها، راه های دسترسی صنعتی و زیرساخت های لجستیکی جدید باقی می ماند.

کارشناسان اقتصادی معتقدند سرمایه گذار، پیش از هر مشوق مالیاتی یا تسهیلات بانکی، به «دسترسی» نگاه می کند. یک اقتصاددان حوزه زیرساخت در گفت وگو با ما می گوید: «هزینه حمل ونقل بالا و زمان بر، عملاً نرخ بازگشت سرمایه را کاهش می دهد. وقتی راه، ریل یا اتصال مناسب به بندر وجود ندارد، حتی ارزان ترین زمین و نیروی کار هم سرمایه را جذب نمی کند.» به گفته او، در بسیاری از مناطق مستعد صنعتی و معدنی، ضعف راه های دسترسی باعث شده مزیت های محلی بلااستفاده بماند و سرمایه به مناطق برخوردارتر مهاجرت کند.

از سوی دیگر، متخصصان حمل ونقل تأکید می کنند که سرمایه گذاری در این بخش ضریب تکاثری بالایی دارد.  کارشناسان لجستیک با اشاره به تجربه کشورهای منطقه می گویند: «هر واحد سرمایه گذاری در زیرساخت حمل ونقل، چند برابر خود در بخش های تولید، تجارت و خدمات اثر می گذارد. اما در ایران، حمل ونقل اغلب به عنوان هزینه دیده می شود نه موتور رشد.» آنها هشدار می دهند که تداوم سهم پایین حمل ونقل در بودجه، به معنای تداوم تصادف بالا، اتلاف سوخت، افزایش قیمت تمام شده کالا و در نهایت کاهش جذابیت سرمایه گذاری است.

در شرایطی که سیاست گذاران از جهش تولید، جذب سرمایه و توسعه متوازن منطقه ای سخن می گویند، پیام کارشناسان روشن است: بدون اولویت دادن واقعی به حمل ونقل در بودجه و سیاست گذاری، سرمایه راه خود را پیدا نخواهد کرد . افزایش هدفمند سهم حمل ونقل از بودجه عمرانی، تمرکز بر کریدورهای اقتصادی، راه های دسترسی به مراکز تولیدی و لجستیک یکپارچه، می تواند نه تنها هزینه ها را کاهش دهد، بلکه مسیر ورود سرمایه و رونق پایدار اقتصاد را هموار کند؛ چراکه وقتی راه نباشد، سرمایه هم نمی آید.