جایگاه بخش خصوصی در برنامه جامع گردشگری
تیننیوز| تاکنون ۳ طرح برای برنامه جامع گردشگری ارائه شدهاند که بر اساس آنها برنامه در حال تدوین است.
به عقیده برخی کارشناسان در برنامه جامع گردشگری جایگاه بخش خصوصی به خوبی در نظر گرفته نشده و این در حالی است که سهم بخش خصوصی در پروژههای گردشگری قابل توجه است، از سوی دیگر تخصصی شدن برنامههای گردشگری و همکاری نهادهای دولتی در اجرای این برنامه را راهکار تقویت جایگاه گردشگری در اقتصاد کشور میدانند.
در سالهای گذشته بخش خصوصی در سرمایهگذاری و فعالیتهای خود در زمینه دریافت مجوز و... با مشکات بسیاری از سوی نهادهای دولتی مواجه شده است. نبود یک پنجره واحد برای تسریع در رسیدگی به فعالیتهای گردشگری یکی از مواردی است که در طرحهای ارائه شده توجهی به آن نشده است.
دو مدل برنامه جامع
به گزارش مهر مسعود سلطانیفر، رییس سازمان صنعت، معدن و تجارت در نشستی خبری با اشاره به اینکه تهیه برنامه جامع گردشگری کشور به دو شیوه قابل انجام است، گفته: نخستین روش تهیه و تدوین این برنامه سپردن آن به یک گروه از مشاورانی است که طرحهای خود را ارائه دهند و مدل دوم آن است که شورای راهبردی، ساختاری را برای تهیه طرح مشخص کند و در کمیسیونها و کمیتههای تخصصی، تهیه طرح جامع گردشگری پیگیری شود.
اظهارات سلطانیفر در حالی مطرح میشود که به گفته او، تنها تا پایان امسال برای تهیه برنامه جامع فرصت باقی است.
۳ طرح برای یک برنامه
به گفته حامد بخشی، مدیر گروه جامعهشناسی پژوهشکده گردشگری جهاددانشگاهی توجه ویژه به اقتصاد مقاومتی، توسعه گردشگری اجتماعمحور، توجه به گردشگری پایدار و مدیریت کارآفرینانه و نوآفرینی در حوزه گردشگری، ۴محور اصلی این طرح را تشکیل میدهند.
این طرح ذیل برنامه ششم توسعه و سند چشمانداز ۲۰ساله کشور تهیه خواهد شد و الهامبخش برنامههای توسعه منطقهای و استانی نیز خواهد بود. محمدتقی رهنمایی، استاد دانشگاه نیز در این زمینه طرحی ارائه کرده که در ۶محور تعریف شده و توجه به وضعیت جهانی گردشگری، توجه به سیاستهای کلی نظام جمهوری اسلامی ایران در بخش گردشگری، ملاحظات استراتژیک در طرح توسعه گردشگری، جایگاه ایران در نظام جهانی کنونی، چالشهای عمده بر سر راه توسعه گردشگری و خطمشیهای کلی در راهبردها و راهکارهای توسعه گردشگری را مورد تاکید قرار داده است.
همچنین یک طرح تدوین برنامه جامع توسعه گردشگری توسط هاشم آقازاده، مدیر گروه گردشگری دانشگاه تهران نیز تهیه شده که ایجاد ساختار ماتریسی برای تهیه این طرح مورد تاکید قرار گرفته است. در این طرح، تشکیل شورای راهبردی و سیاستگذاری، تشکیل کمیسیون و کمیتههای تخصصی، دبیرخانه و کارگروههای ملی و استانی نیز مدنظر قرار داده شده است.
لزوم توجه بیشتر به بخش خصوصی
تاکید و توجه ویژه به اقتصاد مقاومتی از دیدگاه کارشناسان امری مثبت است اما سهم بخش خصوصی در این برنامه چنانکه باید در نظر گرفته نشده است. بیشترین فعالیتهای گردشگری در ایران توسط بخش خصوصی انجام میشوند اما در بسیاری از موارد مخالفتها، موانع و سنگاندازیهای نهادهای مختلف مانع از فعالیت و سرمایهگذاری بخش خصوصی میشود.
ابراهیم اسدیبشلی، رییس انجمن توسعه صنعت گردشگری متخصصان ایران در این رابطه به صمت گفت: یکی از محورهای مهم و بسیار موثر در برنامه جامع گردشگری، توجه و تاکید بر اقتصاد مقاومتی است. همچنین در نشستهای ارائه طرحهای پیشنهادی برای برنامه جامع گردشگری به معافیت مالیاتی برای تجهیزات هتلها نیز اشاره شده است.
اسدی بشلی افزود: نهادها و سازمانهایی مانند آموزش و پرورش و وزارت راه و شهرسازی باید کمک کنند تا این برنامه اجرایی شود. هرچند که در اجرای برنامه جامع گردشگری باید از هیات دولت و مجلس شورای اسلامی نیز کمک گرفته شود تا برنامه جامع به طور کامل اجرا شود و تمامی نهادهای دولتی در اجرای آن فعال باشند.
به گفته او آمارهای متفاوتی درباره صنعت گردشگری ارائه میشود و یک وحدت رویه چه در خبررسانی و ارائه آمارها و چه در تصمیماتی که اخذ میشود وجود ندارد و این امر اعتراض بسیاری از فعالان بخش خصوصی در صنعت گردشگری را به همراه داشته است.
این استاد گردشگری با تاکید بر اینکه این برنامه براساس مزیتها و ویژگیهای منحصربهفرد استانهای مختلف کشور در نظر گرفته نشده است، افزود: مدیران کل میراث فرهنگی، صنایعدستی و گردشگری استانهای مختلف کشور همواره شاکی هستند که در نگارش برنامه جامع گردشگری از آنها نظرخواهی نشده و برنامه جامع گردشگری براساس نظر و نیاز استانها تدوین نمیشود.
او افزود: بهعنوان نمونه در یکی از شهرهای شمالی کشور طرح تلهکابینی که در کارگروه گردشگری تصویب شده بود بهدلیل مخالفتهای برخی از نهادهای دولتی متوقف شده و سرمایهگذاران از فعالیت در آن منصرف شدند.
اسدی اظهار میکند: اگر برنامه جامع گردشگری به خوبی تدوین شود اما با مخالفت مردم بومی و محلی یا نهادهای مختلف دولتی مواجه شود اجرای آن نمیتواند بر اساس برنامه پیش برود.
تخصصی شدن گردشگری
به گفته کارشناسان برنامه جامع گردشگری در حال تدوین، به تخصصی شدن گردشگری تاکید ویژه دارد و به منظور توسعه حوزههای مختلف گردشگری کشور هدفگذاری شده است. همچنین به عقیده آنها صنایعدستی میتواند بازوی قوی گردشگری بهشمار رود.
مریم رنجبری، استاد دانشگاه در حوزه مدیریت جهانگردی به صمت گفت: برنامه جامع گردشگری در سند چشمانداز گردشگری تدوین شده است. در طرح توسعه در نظر گرفته شده بود که رشد گردشگری در کشور افزایش یابد. این امر نیازمند آن است که کشور از تحریمها و محدودیتهای اقتصادی رهایی یابد.
او میافزاید: در طرح توسعه که برنامه جامع گردشگری کشور نیز یکی از برنامههای آن است پیشبینی شده که طرحها و برنامههای گردشگری به سوی تخصصی شدن پیش روند.
رنجبری با اشاره به اینکه اکنون گردشگری کشور در حال توسعه است و به رشد خود ادامه میدهد اظهار کرد: به نظر میرسد به اهداف برنامه پیشین گردشگری کشور رسیدهایم. صنعت گردشگری کشور در حال پیشرفت است و از حالت رکود و تورم بیرون آمده، بهطوری که آمار ورود گردشگر امیدوارکننده است. در برنامه جدید اهداف درنظرگرفته شده به گونهای است که گردشگری را به سمت تخصصی شدن پیش برد، به عنوان نمونه در برنامه جدید هدفگذاری شده تا کشور به قطب گردشگری سلامت تبدیل شود.
او افزود: با در نظر گرفتن اصول شرعی و فرهنگی کشور نمیتوانیم در تمامی حوزههای گردشگری پذیرای گردشگران خارجی و داخلی باشیم. به همین منظور گردشگری سلامت و گردشگری مذهبی در ایران قابلیت رشد دارند و میتوانند صنعت گردشگری کشور را توسعه دهند. طبق برنامه جامع گردشگری که در حال تصویب است صنعت گردشگری در ایران تخصصی میشود و حوزههای مختلف آن به طور تخصصی فعال خواهند شد، به همین منظور فعالیتها و اقداماتی برای هریک از آنها در نظر گرفته شده است. گرچه تاکنون برنامههای گردشگری کلی بوده و تنها بر رشد گردشگری متمرکز شده بود اما از این پس جزئیتر به این
صنعت نگریسته خواهد شد و در توسعه حوزههای مختلف آن فعالیت میشود.
به گفته او با توجه به آنکه ما از کشورهای شیعه پرجمعیت هستیم ایران میتواند به قطب گردشگری شیعیان تبدیل شود، چراکه زیارتگاههای جذاب و پرطرفداری در عالم تشیع مانند شاهچراغ، حرم مطهر امام رضا(ع) و دیگر اماکن مذهبی پرطرفدار جهان در کشورمان واقع شده است. ایران در حوزه گردشگری سلامت نیز ظرفیتهای بسیاری برای توسعه دارد. زیرا به دلیل پیشرفتهایی که در زمینه پزشکی در کشور شاهد بودهایم رشد بسیاری در جذب گردشگران سلامت خارجی داشتهایم.
این استاد دانشگاه درباره مدیریت کارآفرینی در گردشگری تصریح میکند: در زمینه مدیریت کارآفرینی باید به صنایعدستی توجه ویژهای شود چراکه بازوی قوی گردشگری بهشمار میرود. صنایعدستی توانمندی بالا و ظرفیت بسیاری برای رشد و توسعه دارد. هر منطقهای از کشور صنایعدستی خاص خود را دارد که این امر خود میتواند کارآفرینی بالایی ایجاد کند و منجر به رشد گردشگری و جذب گردشگران خارجی شود. بهطور کلی صنایعدستی یک بخش مکمل در صنعت گردشگری به شمار میرود و اگر بودجههایی به آموزش و رشد صنایعدستی در مناطق بومی صنایعدستی اختصاص یابد و
ساماندهی و مدیریت درستی داشته باشد، اشتغالزایی و کارآفرینی خوبی به همراه دارد.
تعیین حوزه فعالیت
بسیاری از استانهای فعال در صنعت گردشگری مانند استان مازندران در حال تدوین طرح جامع گردشگری هستند و با توجه به ظرفیتهای استان خود حوزه مناسب برای فعالیت در گردشگری را انتخاب کردهاند.
دلاور بزرگنیا، مدیرکل اداره میراث فرهنگی، صنایعدستی و گردشگری استان مازندران به صمت گفت: بسیاری از استانها در حال تدوین طرح جامع گردشگری هستند و در گذشته نیز طرح جامعی برای گردشگری در نظر گرفته بودند.
او افزود: استانهایی که سند بالادستی و طرح آمایش سرزمینی در اختیار دارند به طرح جامع گردشگری نیاز دارند، به این معنا که در سرزمینی که برای آن فعالیت میشود باید حوزههای مختلف گردشگری در نظر گرفته شود تا دریابیم هر استانی ظرفیت توسعه و فعالیت در کدام حوزه گردشگری بومی خود را دارد.
بزرگنیا با بیان اینکه با ارائه طرح جامع گردشگری به سرمایهگذاران راهنماییهای لازم را ارائه میدهیم تا بدانند در کدامیک از حوزههای گردشگری فعالیت کنند، گفت: براساس نیاز استان سرمایهگذار را راهنمایی میکنیم که کدام پروژه و طرح را احداث کند. برای نمونه شرح خدمات برای گردشگری استان مازندران معرفی کردهایم اما تدوین آن هنوز آغاز نشده است. شرح خدمات گردشگری بسیار مفصل است.
بزرگنیا معتقد است که هر استانی شرح خدمات خاص خود را دارد. به گفته او در برنامه جامع گردشگری نیازها و حوزههای گردشگری در کشور تعیین شدهاند.