اهداف و وظایف کمیسیون ملی یونسکو در ایران
تیننیوز| سازمانهای مهم بینالمللی همواره در تلاش بودهاند با راهاندازی و تاسیس دفاتر و مقر در کشورهای میزبان، ارتباط نزدیکتر و دقیقتری با دولتها برقرار کنند.
در این میان، یونسکو از مهمترین سازمانهای بینالمللی است که در زمینه فرهنگ، آموزش و... فعالیت میکند. دفتر این سازمان در ایران با نام کمیسیون ملی یونسکو به دنبال پذیرش عضویت ایران در آن، با تصویب مجلس شورای ملی وقت، در سال 1327 تشکیل شد. این کمیسیون برای تعیین اهداف، شرح وظایف و ارکان خود، اساسنامهای را در 13 ماده تنظیم کرد که بنا بر پیشنهاد وزیر فرهنگ وقت، در چهاردهم اردیبهشت 1328 در جلسه هیات وزیران به تصویب رسید. این اساسنامه پس از پیروزی انقلاب اسلامی مورد تجدید نظر قرار گرفت و اساسنامه اصلاحی در 17ماده و چهار تبصره پس از تایید شورایعالی كمیسیون،
از سوی وزارت فرهنگ و آموزش عالی به هیات دولت تقدیم شد و در بیست و نهم شهریور 1366 به تصویب مجدد رسید.
کمیسیون در ایران چه وظایفی را بر عهده دارد؟
كميسيون داراي شخصيت حقوقي بوده و اهداف و وظايفی دارد که 12 مورد از موارد اساسنامه فوق به آن پرداخته است. اما آنچه بیشتر در این مقال برای ما حائز اهمیت است وظایف این نهاد در قبال مسائل میراث فرهنگی، گردشگری و حفظ و گسترش صنایع دستی، موزهها و... است. به گونهای که اساسنامه، شناخت فرهنگهاي گوناگون و معرفي فرهنگ اسلامي و ميراث فرهنگي ايران را از جمله وظایف مهم این نهاد دانسته و ايجاد ارتباط بين سازمان يونسكو و سازمانهاي دولتي و غير دولتي كشور كه در زمينههاي آموزشي، تربيتي، علمي، فرهنگي و ارتباطات فعال هستند را از دیگر تکالیف کمیسیون ملی یونسکو در
ایران میداند.
سکاندار کمیسیون کیست؟
برابر با مفاد اساسنامه، شوراي عالي كميسيون ملي يونسكو در ايران عاليترين مرجع تصميمگيري كميسيون و داراي 14عضو است که وزير علوم، تحقيقات و فناوری، وزير امور خارجه، وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي، وزير آموزش و پرورش، دبير كل كميسيون ملي يونسكو، رئيس سازمان حفاظت محيط زيست، مديرعامل سازمان صدا و سيماي جمهوري اسلامي ايران و هفت تن از شخصيتهاي علمي و فرهنگي كشور، اعضای این کمیسیون هستند. (اين گروه از ميان مدرسان و اعضاي هيات علمي دانشگاهها و مراكز آموزش عالي، محققان و هنرمنداني انتخاب ميشوند كه در زمينههاي علمي، فرهنگي، ارتباطي و تعليم و تربيت داراي
تجربه باشند.) همانگونه که مشاهده میشود شخصیتهای دولتی نقش بسزایی در لیست فوق دارند و اساسا یونسکو نیز همین هدف را دنبال میکند. در واقع یونسکو علاقهمند است که با دولت تعامل و همکاری بیشتری داشته باشد. این تعامل در نهایت منجر به ارتقای کارکرد و رسیدن به اهداف سازمان در سرتاسر کشورهای عضو خواهد شد. اما در نهایت این شورای اجرایی است که مجری مصوبات شورایعالی است. شورای اجرایی وظایفی برعهده دارد که از آن جمله میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- كسب نظر از دولت در خصوص مشاركت در برنامهريزي، اجرا يا ارزيابي برنامهها و فعاليتهاي بينالمللي، منطقهاي و ملي يونسكو و پيشنهاد در اين زمينهها به دولت.
- پيگيري نظرات و پيشنهادهاي دولت در مورد اجراي تصميمات و توصيههاي يونسكو.
- طرح و تعقيب نظرات و پيشنهادهاي جمهوري اسلامي ايران در كنفرانس عمومي و ساير مجامع يونسكو.
- مراقبت در اجراي تصميمات و توصيههاي شوراي عالي كميسيون.
همچنین مطابق با مواد 11 و 12 اساسنامه، كميسيون ملي يونسكو داراي يك دبيرخانه دائمي است که این دبيرخانه زير نظر دبيركل انجام وظيفه کرده و يكي از سازمانهاي وابسته به وزارت فرهنگ و آموزش عالي محسوب ميشود که دبير كل آن نیز از ميان شخصيتهاي علمي و فرهنگي، به پيشنهاد وزير فرهنگ و آموزش عالي و تاييد هيات دولت و با حكم وزير فرهنگ و آموزش عالي منصوب ميشود. دبیرخانه دارای گروههای متنوع بوده و در ارتباط با اهداف یونسکو است. این گروهها عبارتند از: آموزش و پرورش، علوم، علوم اجتماعي و انساني، ارتباطات و فرهنگ.
اداره فرهنگ کمیسیون ملی یونسکو
اداره فرهنگ کمیسیون ملی یونسکو در ایران کنوانسیونهایی را اجرا و بر روند اجرایی آنها نظارت کرده و پیگیریهای مربوطه را انجام میدهد. اركان اصلی فعالیت اداره فرهنگ کمیسیون ملی یونسکو مطابق با اجرای اهداف کنوانسیونها، توصیهنامهها، طرحها و برنامههای عمل بینالمللی و اولویتهای ملی میباشد که به شرح زیر است:
اهداف توسعه هزاره، کنوانسیون جهانی حق مولف (1971، 1952)، کنوانسیون حفاظت از میراث طبیعی و فرهنگی جهانی (1972)، کنوانسیون حراست از میراث فرهنگی معنوی (2003)، کنوانسیون حفظ و ترویج تنوع مظاهر فرهنگی (2005)، کنوانسیون منع ورود و صدور انتقال غیرقانونی مالکیت اموال فرهنگی (1970)، کنوانسیون حراست از میراث فرهنگی زیر آب (2001)، اعلامیه جهانی درباره تخریب میراث جهانی (2003)، کنفرانس استکهلم در مورد سیاستهای فرهنگی برای توسعه (1998)، دستور کار جهانی در زمینه گفتوگوی بین تمدنها (2001)، طرح عمل بینالمللی دهه ملل متحد در زمینه آموزش در خدمت توسعه پایدار(2014-2005)، دهه
بینالمللی بومیان جهان(2014-2005).
*وکیل پایه یک دادگستری