فقر حمل و نقل عمومی در خاورمیانه
خاورمیانه نه تنها در زمینه بحران های سیاسی، بلکه از نظر فقر حمل و نقل عمومی نیز منطقه ویژه ای است. حضور کشورهای در حال توسعه و یا توسعه نیافته در این منطقه، و عدم استفاده مفید از منابع خدادادی، موجب شده، هم توسعه زیرساخت های حمل و نقل عمومی در شهرهای محدوده منطقه خاورمیانه به خوبی شکل نگیرد و هم شهروندان، استفاده از خودروهای شخصی را بر حمل و نقل همگانی ترجیح دهند. در این گزارش، وضعیت حمل و نقل عمومی در خاورمیانه با نگاهی گذرا مرور شده است.
ریاض پایتخت عربستان سعودی اصلا برای حرکت مناسب نیست. این شهر ۱۵۰۰ کیلومتر مربع مساحت دارد و تنها در برخی از موارد استثنا همه ساختمان ها مشابه هستند. در اغلب اوقات سال، بسیار گرم و دارای گرد و غبار است که نمی توان در آن قدم زد. این شهر تا کنون مترو نداشته و مترویی با ۸۵ ایستگاه تا سال ۲۰۱۸ در این شهر به بهره برداری می رسد که انتظار می رود واگن های مخصوص بانوان هم داشته باشد.
از لحاظ حمل و نقل عمومی، خاورمیانه در فقر به سر می برد. دوحه پایتخت قطر، مترویش را در سال ۲۰۱۹ به بهره برداری خواهد رساند. عمان در حال ساختن خط قطار است. این امر، مختص به کشورهای حاشیه خلیج فارس نیست. الجزیره در حال ساخت راه آهن است و مراکش بر روی تراموا سرمایه گذاری کرده است. لبنان به دنبال توسعه سیستم های اتوبوس پرسرعت و مترو هیبریدی با خطوط ویژه در اطراف بیروت است.
این روند نسبتا جدید است. بسیاری از کشورهای خاورمیانه سرمایه گذاری بر روی اتوبوس های شهری را در دهه اخیر شروع کرده اند . اما شبکه حمل و نقل شهری هنوز محدود است و مینی بوس های شخصی بیشتر این نقش را ایفا می کنند. دبی اولین جایی بود که با افتتاح مترو، سیستم حمل و نقل عمومی خود را گسترش داد. برخی از کشورها هم علیرغم داشتن خط راه آهن، حمل و نقل ریلی آنها بسیار فرسوده هستند. دولت های این کشورها بیشتر تمایل به ساخت جاده داشته اند. در عمان و بیروت، حمل و نقل به جز اتوبوس یافت نمی شود. بر طبق گزارش یکی از کارشناسان بانک جهانی، سیستم های مترو در قاهره و تهران، علیرغم پیشرفت
فراوان، با توسعه شهرنشینی رشد نکرده است.
شهرنشینان فقیر در حمل و نقل عمومی
از دهه ۷۰ میلادی به بعد سکونت در اطراف شهرها در این منطقه بسیار افزایش یافته است. جمعیت درحال انفجار است. خاورمیانه با ۶۰ درصد ساکنان شهری، از شهرنشین ترین نقاط شهری دنیا محسوب می شود اما طراحی شهری ضعیف، جمعیت را به هر طرف سوق می دهد. قاهره، جمعیت ۲۰ میلیونی دارد.
فقدان حمل و نقل شهری مناسب در کنار افزایش حقوق ها در برخی مناطق، مردم را به سمت استفاده از خودروهای شخصی سوق می دهد. براساس یک پژوهش در امریکا، ۸۱ درصد لبنانی ها دارای اتومبیل شخصی هستند که با رقم ۸۸ درصد در آمریکا فاصله ای ندارد. در بین سال های ۲۰۱۲ و ۲۰۲۲ این رقم افزایش خواهد یافت اما در کشورهای فقیرتر مانند مصر و شهر قاهره که مردم از توان مالی کمتری برخوردارند، مردم حتی از الاغ برای رفت و آمد استفاده می کنند. توک تاک ها وسیله ای برای رفت و آمد در خیابان، زاغه و مناطق روستایی است. مینی بوس ها مملو از جماعت است به طوری که سر مسافران از پنجره ها بیرون آمده
است.
بر طبق مطالعه بانک جهانی، چهار درصد مردم قاهره جان خود را در ترافیک این شهر از دست می دهند. قاهره پایتخت مصر و یکی از بزرگ ترین کلان شهرهای دنیای عرب است. این موارد، مردم را به حرکت به سوی شهرستان ها تشویق می کند و این تنش را به شهرهایی مانند بیروت که خودشان در خدمات دهی شهری مانند برق و آب به شهروندان خود مانده اند، می کشاند.
راه حل این موضوع، ساختن خیابان ها و جاده های بیشتر نیست. به یک دلیل، ساخت خیابان و جاده از لحاظ اقتصادی هم چندان به صرفه نیست. یکی از ایستگاه های اتوبوس که توسط معمار معروفی هم ساخته شده نه تنها مردم را ترغیب به استفاده از اتوبوس نکرده، بلکه به خاطر هوای سرد، استفاده از خودروهای شخصی هم افزایش یافته است. بسیاری از کشورها از مصر تا ایران یارانه سوخت را حذف کرده اند تا قیمت سوخت بالا برود اما قیمت ۲۰ سنتی هر لیتر سوخت در کویت در مقایسه با قیمت ۱ دلار و ۴۰ سنتی سوخت هر لیتر در انگلیس، بسیار کم است. همچنین عوارض جاده ای و هزینه های پارکینگ بالا در منطقه موردنیاز است.
بیشترین محدودیت، مربوط به هزینه بالای احداث مترو است. در دوران قیمت پایین نفت و کاهش تولید آن، امارات عربی متحده بخش دوم ساخت ۱۲۰۰ کیلومتر راه آهن ملی را که ۱۱ میلیارد دلار هزینه دارد، متوقف کرد. این در مورد قاهره هم صدق می کند اما متوقف کردن یک پروژه، منجر به تقبل هزینه ای بالاتر در آینده خواهد شد.
لینک مطلب:
http://www.tweekly.ir/fa/Main/Detail/6820