بانکهای ایرانی و استانداردهای جهانی
تین نیوز | در حال حاضر سود تسهیلات بانکی به ۲۸ درصد نیز میرسد. این در حالی است که برخی واحد های تجاری و صنعتی بازدهی و سودآوری کمتر از ۱۵ درصد و نزدیک به ۱۲ درصد دارند. در این صورت میتوانیم بگوییم فقط فعالیتهای آلوده و غیرمجاز اقتصادی هستند که میتوانند ادامه فعالیت دهند. اینکه یک واحد تجاری ۱۲ درصد سود داشته باشد، نشان میدهد آن واحد دارای مشکلات ساختاری اقتصادی است. در فضایی که تورم ۱۲ درصد و یا کمتر از آن است، بر اساس مدلهای اقتصادی اگر یک واحد تجاری یا بنگاه اقتصادی نتواند بیشتر از نرخ تورم سود داشته باشد، باید تعطیل شود. در صورتی که واحد تولیدی اقتصادی را تعطیل نکنیم به نوعی در حال رانت دادن به آن هستیم. سوددهی یک واحد تجاری قطعا باید از بازدهی در بورس بیشتر باشد، وگرنه این واحد تجاری نتوانسته فعالیت خوبی داشته باشد و باید فعالیت خود را متوقف کند. این نگاه میانمدت بوده و مربوط به دو یا سه سال میشود. وقتی یک فعالیت تجاری آغاز میشود، ریسک سرمایهگذاری در آن قطعا از ریسک سرمایهگذاری در بورس بالاتر است. به دلیل اینکه در بورس از شرکتها نظارت به عمل میآید و به هر حال نقدینگی در اختیار دارند و قابل فروش هستند. به همین دلیل اگر یک واحد تجاری در اختیار دارید باید برآورد کنید که بازده و سود آن بیشتر از حد متوسط بورس باشد. در غیر این صورت منطق اقتصادی این اجازه را به ما میدهد که این واحد تجاری کم بازده را تعطیل کنیم. فردی که یک واحد تجاری را راهاندازی میکند باید بتواند به میزانی سودآوری داشته باشد که از بورس به صرفه تر باشد، به این دلیل که اگر این فرد سرمایه ای را که به واحد خود اختصاص داده است، در بازار سرمایه سرمایهگذاری میکرد مسلما سود بیشتری به دست میآورد. ادامه فعالیت یک بنگاه اقتصادی در صورت بازده کمتر از ۱۵ درصد هیچ توجیهی ندارد، مگر اینکه یک مساله استراتژیک و حاکمیتی در میان باشد. به عنوان مثال یک واحد در حال تولید گندم است که در قالب سوبسیدهای دولتی در حال فعالیت است و میتوان آن را توجیه کرد، اما در روند معمولی، در صورت بازدهی کمتر از نرخ تورم یا به اندازه نرخ تورم، باید تعطیل شود. مسلم است نرخ تسهیلات ۲۸ درصدی در فضای اقتصادی موجود کشورمان نرخ متعادلی نیست. به عنوان مثال، اگر تورم ۱۰ درصد و سود سپرده بانکی ۱۴ درصد و سود بورس ۱۹ درصد باشد، در چنین فضایی سود تسهیلات هم باید در حدود ۱۸ درصد در نظر گرفته شود و بیشتر از این مقدار از نظر اقتصادی توجیهی ندارد. هر بانکی که از این مقدار بیشتر سود تسهیلات دریافت میکند و تا ۲۸ درصد هم سود دریافت میکند، غیرقانونی این اقدام را انجام میدهد. نباید به این صورت باشد. ساختار بانکی که ۲۸ درصد سود تسهیلات دریافت میکند، دارای مشکل است. در تمام نقاط دنیا دریافت سود و پرداخت سود دارای یک قاعده و استاندارد مشخص است. مشکل اصلی این است که بانک های بین المللی در ایران وجود ندارند و نمیتوانیم فعالیتهای بانکی را با استاندارد های جهانی محک بزنیم. این طبیعی است که تمام بانک ها به دنبال این مساله هستند که سود سپرده کمی بپردازند و تا میتوانند سود تسهیلات خود را بالا نگه دارند، اما این درست نیست و باید بر اساس استاندارد و عرف جهانی بررسی شود. به طور کلی تفاوت نرخ سپرده و سود تسهیلات فقط مربوط به بانک میشود. بنابراین سود ۲۸ درصد قطع به یقین توجیه ندارد و حتما به بدنه اقتصاد صدمه وارد میکند. به عبارت دیگر این ما به التفاوت رانتی است که به بانک ها واریز میشود. اگر نرخ سود بانکی بین ۱۸ تا ۲۲ درصد باشد، معقول به نظر میرسد.