تولید با کیفیت، اقتصاد بدون رکود و رونق تجارت
تین نیوز | صادرات در یک مدار چرخش قرار دارد به این معنا که باید تولید خوبی وجود داشته باشد تا منجر به صادرات شود. حالا اگر کیفیت، قیمت و دیگر شاخصهای محصولات تولیدی را در کنار هم قرار دهیم به افزایش یا کاهش صادرات و حتی واردات دست مییابیم.
در واقع با تولیدات کیفی و قیمت رقابتی میتوان صادرات غیرنفتی با ارزش افزوده بالایی را نصیب کشور کرد که در دولت یازدهم هم بهعنوان پیشران خروج از رکود مطرح شده و از سوی دیگر اگر نیاز کشور با تولید خوب در داخل تامین نشود منجر به واردات و قاچاق کالا خواهد شد. سال گذشته تجارت کشور با کاهش مواجه شد به نحوی که در صادرات غیرنفتی حدود ۱۱درصد و در واردات نیز ۵۳درصد کاهش را تجربه کرد و از هدفگذاری جاماند. این اتفاق اما، شاید در کنار مثبت شدن بیسابقه تراز تجاری کشور درسال ۹۴، آنچنان پررنگ نباشد و کمی هم باید به این فکر کرد که چگونه صادرات غیرنفتی در طول یکسال در
اقدامی بیسابقه در تاریخ ایران از واردات پیشی گرفت. اما همین رویداد مثبت نیز اما و اگرهایی دارد که برخی موافق آن هستند و برخی دیگر هم مخالف. در همینباره گفتوگویی با یحیی آلاسحاق رییس پیشین اتاق بازرگانی تهران و عضو هیات نمایندگان اتاق بازرگانی ایران داشتیم. وی بخش عمدهای از دلایل افت تجارت را مربوط به وضعیت رکودی اقتصاد کشور میداند و معتقد است که با رکود اقتصادی نخستین حوزهای که دچار مشکل میشود تجارت کشور است.
وضعیت تجارت در سال ۹۴ را چگونه ارزیابی میکنید؟
وضعیت اقتصادی کشور در سال گذشته را نباید از یاد برد که به جرات میتوان گفت بخش مهمی از کاهش تجارت از فروردین تا اسفند سال ۹۴ ناشی از همین امر بود. زمانی که کشور در حال رکود باشد نخستین تبعات آن در حوزه صادرات و واردات خواهد بود؛ یعنی در این صورت با کاهش واردات، مواد مورد نیاز صنعت تامین نمیشود و به همان نسبت، زمانی که فعالیتهای اقتصادی در داخل کشور روی ریل رونق نباشد صادرات هم متاثر خواهد شد. این وضعیت در منطقه و جهان نیز به همین شکل است.
به نظر شما دلایل افت صادرات و واردات در سال گذشته چه بود؟
تجارت کشور به دلایل متعدد داخلی و خارجی اعم از محدودیتها در روابط تجاری، وضعیت رقبا، فروش نرفتن کالای ایران و... با رکود و کاهش مواجه شد اما این نکته را نیز نباید فراموش کرد که نسبت صادرات به واردات هم قابلتقدیر بود. درست است که سال گذشته صادرات نسبت به سال ۹۳ کاهش یافت اما نسبت به واردات افزایش بیسابقهای داشت؛ یعنی از ۸۳میلیارد دلار تجارت، ۴۲میلیارد دلار صادرات انجام شد که اتفاق مثبتی است. نکته مهم دیگر در این میان، قیمت محصولات تجاری است که باید ریشهیابی و بررسی بیشتری شود.
یعنی محصولات وارداتی گرانتر بودند؟
بله، متوسط قیمت کالای وارداتی در هر تن ۱۷۰۰ دلار اما متوسط قیمت کالای صادراتی ۴۶۰ دلار است و با کمی تحلیل و بررسی این موضوع میتوان دریافت که جنس گرانقیمت وارد کردیم و کالای ارزان فروختیم. ضمن اینکه نوع محصولات صادراتی بیشتر شامل کالاهای با ارزشافزوده کم بوده که به نوعی خامفروشی کردهایم. اما بالعکس کالای ساخته شده گران وارد کردیم و مفهوم آن، این است که ارزشافزوده به نفع کشور کمتر شده است.
ترکیب واردات در سال ۹۴ چگونه بود، آیا میتوان گفت واردات مدیریت شده بود؟
خیر، ترکیب و مقدار واردات هم آن چیزی که باید باشد نیست. این در حالی است که با توجه به نسبت حجم و ترنوبل تجارت خارجی کشور با استانداردهای جهانی، سهم ایران از تجارت بینالمللی با توجه به جمعیتی که دارد باید یک درصد باشد که با این رقم بسیار فاصله داریم. این موارد همه نشانه بینشاطی اقتصادی و نبود تلاش و تولید داخلی است که از رکود نشأت گرفته و میگیرد.
بهعنوان نمونه، در بخش واردات یکمیلیارد و ۷۰۰میلیون دلار خودرو به چشم میخورد، این در شرایطی است که تولید یک میلیونی خودرو داریم اما نوع و کیفیت خودروهای وارداتی قابلمقایسه با نمونههای داخلی نیست؛ در حالی که میتوانیم صادرکننده خودرو به جهان باشیم. و این در حالی است که حمایتهای خوبی در سالهای گذشته تاکنون از صنعت خودروی کشور شده است.
دقیقا همینطور است؛ باوجود اینکه سرمایهگذاری بسیاری در بخش خودروسازی از نظر نرمافزاری، ماشینآلات و... انجام شده اما هنوز به آن جایگاهی که باید دست نیافتهایم. آنچه در بازدیدهای خودروسازیهای اروپایی و غیراروپایی درمییابیم این است که گاهی ماشینآلاتی که ما در داخل داریم چند نسل جلوتر از نمونههای مشابه در کارخانههای خارجی است و به عبارت بهتر باید گفت ربات و دیگر دستگاههای ما چند نسل جدیدتر از نمونههای موجود در فولکس واگن است اما از کارخانههای خارجی محصولی با کیفیت و تقاضای بالا و میزان مصرف کم بنزین حاصل میشود و از
کارخانههای داخلی...! همین امر موجب میشود تقاضا برای محصولات خارجی افزایش پیدا کند و شاهد واردات این محصولات باشیم آن هم با تعرفه بالا. اینها را گفتم تا به بحث مهم کیفیت برسم که مقوله تاثیرگذار و بسیار مهمی است.
منظور از تاثیرگذاری، تاثیر بر تجارت کشور است؟
بله؛ به عبارت دیگر کیفیت تولید داخل تا حد بسیاری به نوع واردات و حتی به قاچاق جهت میدهد. سال گذشته ایران ۴۱میلیارد دلار واردات داشت و بنا به گفته مسئولان ذیربط ۲۰میلیارد دلار هم قاچاق سالانه داریم که در حقیقیت رقم ورود کالا به کشور را حدود ۶۱میلیارد دلار ثبت میکند، این در حالی است که محصولات قاچاق جامعه را از لحاظ سلامت و دولت را از لحاظ حقوقی تهدید میکند. اما پرسش اینجاست که چرا این محصولات چه به صورت قاچاق و چه رسمی وارد میشوند؟ چون تولیدات داخلی از نظر کیفیت، قیمت و خدمات پس از فروش آن چیزی نیست که باید باشد و مردم انتظار دارند. اگر محصولی
باکیفیت تولید کنیم هم زمینه صادرات بالا را فراهم خواهیم کرد و هم جلوی قاچاق را میگیریم و دیگر نیازی به شعار و دستور و توصیه و خواهش نیست که بگوییم مردم کالای خارجی نخرید.
نکته آخر؟
با تمام این تفاسیر باید با نگاه جامع و راهبرد تجاری منطقهای و جهانی وارد عمل شویم که تاکنون در این زمینه غفلت شده است. ضمن اینکه با اصلاح نوع روابط تجاری، تعرفههای وارداتی و تعرفههای ترجیحی میان کشورها، افزایش کیفیت تولیدات، ارائه مناسب و قانونی خدمات پس از فروش و تشویقهای صادراتی میتوان تجارت را به گونهای رونق داد که پیشران خروج از رکود اقتصاد باشد و ایران را سربلند کند.