اماکن گردشگری نیازمند مدیریت انباشت مسافر
تین نیوز | در نظر نگرفتن ظرفیت تحمل اماکن گردشگری آسیبهای جبرانناپذیری را در طول زمان بر آنها وارد میکند به گونهای که ممکن است در صورت انباشت مسافر بیش از حد در مقطع خاص زمانی؛ اماکن گردشگری بهویژه سایتهای تاریخی با تخریب و آسیب فیزیکی مواجه شوند.
مدیریت مناسب و جلوگیری از هجوم بازدیدکنندگان به اماکن گردشگری از بهترین راهکارهایی است که میتوان برای حفاظت از این اماکن در نظر گرفت. به نظر کارشناسان؛ بازدید تعداد بسیاری از گردشگران از یک مکان گردشگری به هیچ عنوان نشانه رشد گردشگری کشور بهشمار نمیرود چراکه این امر در واقع یک بازدید مقطعی بوده و گردشگری در صورتی رشد میکند که حضور گردشگران در طول سال دائمی باشد. به عقیده کارشناسان افراط و تفریط در گردشگری نیز دامن کشور ما را گرفته است. برنامهریزی سالانه و تحقیقات پژوهشی از مهمترین راهکارهایی است که میتوان برای جلوگیری از هجوم گردشگران
در ایام خاصی مانند نوروز به اماکن گردشگری در نظر گرفت.
برنامهریزی و پژوهش
به عقیده کارشناسان؛ اگر ظرفیت تحمل یا ظرفیت پذیرش اماکن گردشگری در نظر گرفته نشود این اماکن که بسیاری از آنها جهانی هستند برای همیشه از میان خواهند رفت بنابراین برنامهریزی و پژوهشهای علمی از نیازهای گردشگری کشور است. بابک مغازهای، کارشناس گردشگری به صمت میگوید: موضوع مهم ظرفیت تحمل یا ظرفیت برد یا ظرفیت پذیرش است. بدان معنا که هر منطقه، مکان و هر محل گردشگری و گردشگرپذیر تحمل پذیرش میزان مشخصی از گردشگران را در لحظه دارد که از آن مکان بازدید کرده یا در آن حضور داشته باشند. او میافزاید: هیچ تفاوتی نمیکند که این منطقه؛ تاریخی باشد یا اینکه یک
منطقه تفریحی اما متاسفانه در بازدید از اماکن گردشگری ایران به هیچ وجه این ظرفیت محاسبه نمیشود. همین امر موجب میشود تا در یک شرایط پیک کاری مسافران بسیاری در یک زمان وارد مکانی شوند اما به طورقطع باید میزان مشخصی برای ظرفیت مناسب تعداد افرادی که میتوانند وارد مکانی مانند یک سایت تاریخی، محیط طبیعی یا مکانی تفریحی شوند، مشخص شود. مغازهای عنوان میکند: در نگاه اول حضور حجم زیاد مسافران در یک مکان گردشگری ممکن است به نظر برخی از مدیران خوب و مناسب باشد.
چراکه تعداد زیادی بازدیدکننده داشته و بلیتهای بسیاری فروختهاند. اما اگر در طولانی مدت به ظرفیت مناطق گردشگری توجه نکنیم شاهد از بین رفتن بناهای تاریخی، مکانهای گردشگری، مناطق طبیعی و بهطور کلی مناطقی که دارای جذابیتهای گردشگری هستند میشویم و منابع فرهنگی، طبیعی یا تاریخی خود را از دست میدهیم. این اتفاقی است که در بسیاری از سایتهای تاریخی و طبیعی ما که جاذبههای کشور هستند در حال رخ دادن است. او اضافه میکند: بهعنوان نمونه تخت جمشید حد تحملی دارد و نمیتوان بیش از ظرفیت آن بازدیدکننده به آن مکان ارسال کرد. یا درباره بنای
عالیقاپو گفته میشود که اگر ۵ هزار نفر دیگر به آن مکان بروند این بنا کاملا تخریب میشود. در ایام نوروز بازدیدکنندگان بسیار بیشتر از حد تحمل این بنا به آنجا مراجعه میکنند، یا بسیاری از مسئولان افتخار میکنند که در دوران خاصی ۱۰هزار نفر به غار علیصدر رفته و از آنجا بازدید کردند. در حالی که این امر موجب نابودی غار میشود. این امر یک مسئله علمی است و در تمام دنیا فرمولهای علمی برای آن دارند و پذیرش بازدیدکنندگان را محاسبه میکنند.
مغازهای درباره راهکارهای این مسئله و این امر که مسئول رسیدگی به ظرفیت تحمل بناها کدام نهاد است عنوان میکند: برنامهریزان و سیاستگذاران حوزه گردشگری از بخش دولتی و بخش خصوصی در این حوزه چه از نظر قانونی، علمی و پژوهشی باید فعالیت کنند. اگر در یک برهه زمانی که حجم بسیاری از مسافران را داشتیم این امر به تنهایی نمیتواند پاسخگوی گردشگری در آینده باشد. او اضافه میکند: گردشگری یک علم و دانش است و نیاز به برنامهریزی و سیاستگذاری درست دارد، چه در بخش دولتی و چه در بخش خصوصی. به همان میزان که برای ظرفیتهای خالی برنامهریزی میکنیم، یا برای
زمان کاهش مسافر برنامهریزی میکنیم برای زمان افزایش مسافر نیز باید برنامهریزی کنیم. ظرفیت بعدی یا ظرفیت پذیرش به ما میگوید که وقتی برای پذیرش مسافر برنامهریزی میکنیم باید پژوهشها و محاسبات علمی مختلفی را انجام دهیم. مغازهای درباره ظرفیتهای گردشگری که بهدلیل نبود امکانات اقامتی مغفول ماندهاند اظهار میکند: گردشگری ایران یک گردشگری مقطعی و زمانی است. باید برای پذیرش مداوم گردشگران برنامهریزی کنیم. بهعنوان نمونه برنامهریزی برای اینکه در نوروز یک میلیون نفر به استان فارس مراجعه کنند امکانپذیر نیست و تنها
نمیتوانیم برای نوروز هتل بسازیم. باید حداقل ۵ بار در سال گردشگران بسیاری برای اقامت مراجعه کنند تا احداث هتل مقرون به صرفه باشد. او میافزاید: اینکه فقط برای یک بار در سال هتل بسازیم مقرون به صرفه نیست.
باید گردشگر را در ایام مختلف سال و در مناطق مختلف کشور توزیع کنیم. گردشگری پایدار گردشگری متوازن است، هم از لحاظ منطقه جغرافیایی و هم از لحاظ زمانی. این امر از آسیب زدن به منابع جلوگیری میکند و ظرفیتهای لازم را به مرور به وجود میآورد. این کارشناس گردشگری عنوان میکند: بسیاری از کشورها زمانی که با کاهش گردشگر مواجه میشوند قیمت پذیرش مسافر را کاهش میدهند. باید برای شرایطی که گردشگران کاهش مییابند برنامهریزی کرد. به عقیده او مشکل اصلی این است که ما برنامهریزی برای یک گردشگری سالانه نداریم و این امر مشکلساز است.
حفاظت و پخش بروشور
وجود محافظان و حراستهای ویژه اماکن گردشگری به منظور حافظت از آنها و پخش بروشورهای گردشگری بهمنظور معرفی اماکن گردشگری از راهکارهای استادان کشور برای بهبود گردشگری است. محمدحسن صرافیزاده، استاد دانشگاه در حوزه تجارت و اقتصاد به صمت میگوید: باید حراست و نگهبان مناسبی برای اماکن گردشگری در نظر گرفت تا از تخریب این مکانها جلوگیری شود. ما نسبت به تاریخ و نگهداری اماکن تاریخی کملطفی میکنیم. او میافزاید: باید نیروهای حفاظتی اماکن گردشگری را افزایش داده و از تخریب این اماکن توسط گردشگران و بازدیدکنندگان جلوگیری کرد. صرافیزاده
درباره ظرفیتهای گردشگری که مغفول ماندهاند عنوان میکند: بهدلیل نبود اطلاعرسانی درباره اماکن گردشگری و جاذبههای گردشگری کشور از ظرفیتهای آنها استفاده نشده و درآمدزایی گردشگری ندارند. او اضافه میکند: فرهنگ پایهای در میان مردم ما رواج یافته که هرچه در داخل ایران است، دیدنی نیست و هرچه در خارج از کشور وجود دارد دیدنی است. تکثیر جزوات و بروشورها در ورودی شهرها میتواند به شناخت جاذبههای گردشگری شهرهای مختلف کشور کمک کند.
جذب سرمایهگذاران
حمایت و جذب سرمایهگذاران از اولویتهای رشد گردشگری در اماکن گردشگری ناشناخته است. سیدحسن سیادتان، عضو هیاتمدیره جامعه هتلداران کشور با اعلام این مطلب به صمت میگوید: در زمانهایی مانند ایام نوروز هجوم گردشگران فراوان به اماکن گردشگری اجتنابناپذیر است. مکانی مانند تخت جمشید یک مکان تاریخی بینالمللی است که افراد بسیاری علاقهمند به بازدید از آن هستند و بازدید گردشگران بسیار در ایام نوروز امری اجتنابناپذیر است. او میافزاید: در ایام نوروز گروههای بسیاری به بازدید از چنین اماکنی میپردازند. هجوم بیش از حد جمعیت تنها در نوروز
اتفاق میافتد و هیچ راهکاری برای آن وجود ندارد مگر آنکه مدیریت مناسب بازدیدکنندگان در این ایام انجام شود. این مدیریت برعهده سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری است.
رییس جامعه هتلداران استان فارس عنوان میکند: زیرساختهای کشوری باید توسط دولتمردان به گونهای فراهم شود تا از ظرفیتهای مغفول مانده گردشگری به خوبی استفاده شود. باید از سرمایهگذاران دعوت کنند تا هتلهای ارزانقیمت بسازند و بستههای حمایتی به آنها بدهند تا تشویق به سرمایهگذاری شوند. این همان کاری است که کشورهایی مانند ترکیه انجام دادهاند. او اضافه میکند: سازمان میراث فرهنگی، شهرداریها و جامعه هتلداران نیز باید در این زمینه فعالیت کنند. البته جامعه هتلداران تاکنون فعالیتهای بسیاری انجام داده و در بسیاری از اماکن گردشگری به
احداث هتل پرداخته است. با این همه سرمایهگذاران در زمینه گردشگری نیاز به حمایت نهادهای مختلف گردشگری دارند.
توزیع گردشگران
توزیع گردشگران در سال و برنامهریزی برای پیشگیری از انباشت مسافر به طور مقطعی از راهکارهای مسئولان گردشگری است. همچنین معرفی اماکن گردشگری ناشناخته میتواند به استفاده از ظرفیتهای این اماکن کمک کند. رجبعلی خسروآبادی، مدیر کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان تهران به صمت میگوید: سفرهای گردشگری ما محدود به زمانهای مشخص میشود و این مشکل وجود دارد و بهترین راهکار آن این است که توزیع مسافر را در زمانهای مختلف داشته باشیم تا انباشت مسافر را بهطور مقطعی نداشته باشیم. او میافزاید: دو نکته در اینجا مورد اهمیت قرار میگیرد؛ نخست
فرهنگ عمومی ما و آشنایی مردم با حساسیتهای مکان و ابنیههای تاریخی و گردشگری و آموزشهای لازمی که از طریق صداوسیما نیز انجام میشود که در برابر ابنیه تاریخی چه وظایف و حساسیتهایی داریم. خسروآبادی عنوان میکند: بازدید کردن موجب تخریب نمیشود اما اگر افراد حساسیتهای لازم را ندانند و آموزش ندیده باشند موجبات تخریب را فراهم میکنند.
مدریریت مجموعههای گردشگری باید با هشدارهای لازم و مدیریت مناسب از آن مکانها محافظت کنند. مدیر کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان تهران درباره استفاده نکردن از فضاهای گردشگری و ظرفیتهای مغفول مانده در گردشگری ایران اظهار میکند: اگر بهطور مستمر مسافر داشته باشیم میتوان اماکن گردشگری را بسیار فعالتر کرد اما مشکلی که وجود دارد نبود گردشگر بهطور مستمر در طول سال است. او اضافه میکند: درباره فضاهای گردشگری ناشناخته کشور باید معرفیهای لازم انجام شوند. مردم کشور تنها چند شهر را برای سفر میشناسند و حتی جاذبههای گردشگری
بسیاری از شهرهای کشور نیز نیازمند معرفی هستند.