وقتی آلایندگی به یک بازی کشدار و سیاسی تبدیل شد
وبلاگ تین نیوز، محسن جلال پور | هیچ فکر کرده اید اگر اقتصاد ایران در شرایط رشد و رونق بود،امروز چه وضعی داشتیم؟ این روزها وقتی از آلودگی هوای کلان شهرها صحبت می شود، ناخودآگاه به این فكر می افتم كه اگر واحدهای تولیدی با تمام ظرفیت کار کنند،آن گاه چه باید کرد؟ درنظر بگیرید وقتی خطوط تولید بنگاه ها به ظرفیت واقعی خود نزدیک شود، به جزآلودگی ناشی از دود و دم کارخانه ها، رفت و آمد کارگران و پرسنل واحدهای تولیدی نیز بر وخامت اوضاع می افزاید. علاوه بر آن، حمل و توزیع کالاهای تولید شده نیز شرایط آلودگی ها را بحرانی تر می کند.
موضوع این است که در شرایط فعلی، بخش عمده ای از صنایع ما به دلیل رکود اقتصادی از چرخه تولید خارج شده اند اما نشان گرهای آلودگی هوا، هر روز وضعیت را بحرانی اعلام می کند و اگر صنایع ما که عمدتا قدیمی هستند و به شدت آلاینده، با تمام ظرفیت خود کار کنند، احتمالا باید هوای پاک را از کشورهای صنعتی وارد کنیم.
و این هم از طنزهای روزگار ماست و شاید هم داستانی تراژیک که اگرتولیدمان در ركود نفسش بریده، اندک هوایی برای نفس كشیدنمان باقی مانده است.
دقت کرده اید، بعضی معضلات در کشورما آن قدركهنه شده كه دیگر تاروپودشان هم پیداست ولی می بینیم و میگذریم. به مصداق آن که خوابیده را می توان بیدار کرد، اما به خواب زده را هرگز.
گویی آلودگی و آلایندگی هم به یک بازی کشدار و سیاسی تبدیل شده اند. از جنس همان زیلوی نخ نمایی که هم تارش گسسته و هم پودش پوسیده.
و اما چرا به این روز دچار شده ایم و چه چیزی در ذهن سیاست گذاران سال های گذشته می گذشته که امروز در بیشتر زمینه ها دچار بحران شده ایم؟
خب واقعیت این است که چندین دهه است باهزینه كرد ثروت ملی و دود كردن سرمایه بین نسلی، آتشی برافروخته اند که دودش امروز ما را خفه کرده است. صحبت از علامت های غلطی است که در همه سال های گذشته در سیاست گذاری مصرف انرژی به تولید و صنعت داده اند. نتیجه اش چه بوده؟ شکل گیری صنایع انرژی بر و آلاینده ای که امروز به دو دلیل ما را زمین گیر کرده است. اول به خاطر مصرف بالای انرژی و دوم به دلیل آلایندگی های زیست محیطی.
حال این پرسش مطرح می شود که چگونه باید از این مشکلات گذر کنیم؟
راه حل مشخص است و چندان كه فكرمی كنیم، كارمشكلی نیست و سیاست گذار می تواند با استعانت ازمردم هم بر عمرشان بیفزاید وهم منابعشان را برای نسل بعدی حفظ کند.
خیلی جالب است. ما کشوری با 78 میلیون نفر جمعیت، روزانه معادل 4 میلیون بشکه نفت خام مصرف می کنیم.کشور هند با یک میلیارد و 250 میلیون نفر جمعیت، روزانه 3.7 میلیون بشکه نفت خام مصرف می کند و مصرف روزانه کشور چین با یک میلیارد و 350 میلیون نفر جمعیت،10.5 میلیون بشکه در روز است. اگر چینی ها و هندی ها الگوی مصرف ما را در پیش گیرند با توجه به جمعیتی که دارند، باید روزانه 65 و 55 میلیون بشکه در روز نفت خام مصرف کنند. البته می دانم که ملاک مصرف نفت خام، جمعیت نیست چون بخش عمده آن در بنگاه های اقتصادی صرف می شود اما خواستم با این مقایسه ساده ابعاد مصرف نفت خام را در کشور مشخص کنم.
این مقایسه نشان می دهد با هیچ نگرشی، میزان مصرف نفت خام در کشور متناسب و صحیح نیست و در صورتی که روزانه یک میلیون بشکه از مصرف نفت خام در ایران کاسته شود در یک سال می شود 365 میلیون بشکه و اگر این تعداد را در قیمت این روزهای نفت ضرب کنیم می شود حدود 11 میلیارد دلار. یعنی فقط از طریق صرفه جویی می توانیم 11 میلیارد دلار درآمد داشته باشیم. البته باید افسوس خورد بر 120میلیارد دلاری که در سال های اوج در آمد نفتی به صورت اضافه مصرف دود شد و به فنا رفت.
اگر دولت 11 میلیارد دلار ناشی از صرفه جویی سوخت را صرف اصلاح ناوگان حمل ونقل کند و به بخش خصوصی میدان بدهد، مشکلات انباشت شده سال های گذشته در مدت زمانی کوتاه حل وفصل می شود. ما نیاز به راه آهن با کیفیت داریم. نیاز به نوسازی راه ها و بهینه سازی ترمینال های حمل ونقل داریم. باید فرودگاه ها و صنعت هواپیمایی خود را ارتقا بخشیم. ناوگان برون شهری و درون شهری را نوسازی کنیم و 11 میلیارد دلار باید در این راه صرف شود.
همه این ها شدنی است به شرط آن که همه بخواهیم و دولت بیشتر بخواهد.