بخش خصوصی گرهگشای پروژههای چند دههای دولتیها
تین نیوز | آخرین روزهای هفته گذشته بود که اسحاق جهانگیری معاون اول رییسجمهور برای دومین بار در دولت یازدهم به همراه وزیر راه و مسئولان بنیاد به آزادراه تهران– شمال رفت تا نشان دهد دولت برای اتمام این پروژه چند دههای عزم خود را بیش از پیش جزم کرده است. گرهی که به نظر میرسد تنها به دست بخش خصوصی باز خواهد شد.
بخش خصوصی در تمام جوامع به عنوان حلال مشکلات فراروی بخش دولتی مطرح بوده است. حال فرقی ندارد این مشکلات در بخشهای عمرانی باشد یا بخشهای اجرایی؛ بخش خصوصی به جهت نوع نگاه خاصش به انجام فعالیتهای خود همیشه در حوزههایی که قدم گذارده است موفق عمل کرده است.
شاید همین نوع نگاه است که موجب شده در جوامعی که اقتصاد آنها بر اساس تمرکز بر فعالیتهای بخش خصوصی بنا شده است اقتصاد موفقتری داشته باشند. روند جهانیِ اتکایِ بیشتر بر حضور شرکتهای خصوصی، ساختار اقتصادی توسعه زیرساختها را تغییر داده است. بهمنظور تشویق بخش خصوصی به سرمایهگذاری در پروژههای زیرساختی، بیشتر دولتها مداخله خود را در این بخش محدود کردهاند و کمتر به تأمین مالی پروژههای این بخش از محل بودجه عمومی میپردازند.
تأمین مالی پروژههای زیرساخت به امر کاملاً پیچیدهای بدل شده و بخش عظیمی از سرمایهگذاران دولتی و خصوصی و تأمینکنندگان را درگیر این موضوع کرده است. با توجه به حجم بالای سرمایهگذاری مورد نیاز در بخشهای زیرساختی، حضور بخش خصوصی در پروژههای زیرساختی تضمینکننده به سرانجام رسیدن به موقع چنین پروژههایی است.
بیشک بررسی آنچه بر آزادراه تهران – شمال با قدمت 40 ساله طرح و 20 ساله اجرایش به چشم میخورد تعلل و دستبهدست شدن پیمانکارانی است که با وجود صحبتهای دلگرمکننده اما پیشرفتی در اجرا نداشتهاند و هنوز این آزادراه در پیچوخمهای اجرای چینیاش در راهروهای بنیاد مستضعفان در حال پیگیری است.
تأخیرها در اجرا، قهر و آشتیهای پیمانکار چشمبادامی در حین اجرای این پروژه به قدری زیاد است که اگر بخواهیم آنچه بر این آزادراه 121 کیلومتری برای ذکر آن بنویسم مثنوی هفتادمنی خواهد شد. مثنوی که اضافه شدن هر برگ آن برای اجرای این پروژه اعتبارات میلیارد ریالی را در خود هضم کرده است.
آزادراهی که قرار بود با اعتبار 750 میلیارد ریالی در سال 53 توسط فرانسویها و طی 10 سال ساخته شود این روزها با اعتبار دهها هزار میلیارد تومانی و زمانی نامشخص در حال گذر روزگار است تا شاید روزی وعدههای پیمانکاران محقق شود. آخرین برآوردهای وزارت راه و شهرسازی نشان میدهد که اتمام این طرح به قیمت سال 92، حدود 12 هزار میلیارد تومان اعتبار نیاز دارد. در شرایطی که مجموع بودجه عمرانی تحققیافته در سال گذشته حدود 11 هزار میلیارد تومان اعلام شده است، تکمیل این پروژه با بودجه دولتی امکانپذیر نیست. در این راه به فاینانس چینی و ایجاد جذابیت از طریق اخذ عوارض پس از
بهرهبرداری، امید بسته شده است.
آزادراهی که تا پیش از دولت یازدهم 5 دولت را پشت سر گذاشته است، چشمانداز روشنی برای تکمیل و افتتاح پیش روی خود نمیبیند. وزرای پیشین راه آنقدر در این بخش وعده دادهاند که دیگر نمیتوان به وعده اتمام این آزادراه در دولت یازدهم اطمینان کرد. پیش از این، رحمتی، بهبهانی و نیکزاد در دولتهای نهم و دهم وعده تکمیل این آزادراه در زمان مدیریت خود را داده بودند اما عمر وزارت آنها و عمر دولتهایشان کوتاهتر از زمان تکمیل این پروژه بود. عباس آخوندی نیز در ابتدای دوران وزارت در دولت یازدهم وعده داد که این پروژه در این دولت به ثمر بنشیند اما هنوز با گذشت بیش
از یک سال از عمر دولت یازدهم هنوز اقدام قابل توجهی بهجز تعیین نماینده ویژه جدید صورت نگرفته است.
هرچند تعیین نماینده تامالاختیار برای این پروژه یکی از اقداماتی بود که دولتها برای پیشبرد بهتر اجرای این پروژه مطرح میکردند اما حکمهای تامالاختیار هم نتوانستند روال ساخت این آزادراه را تسریع کنند و هنوز این آزادراه اندر خم کوچههای وزارت راه و بنیاد مستضعفان و در نهایت چشمبادامیها باقی مانده است.
گرچه میتوان از انتخاب نماینده تامالاختیار وزارت راه و شهرسازی دولت یازدهم، به عنوان نخستین اقدام آخوندی در خصوص آزادراه تهران - شمال یاد کرد اما با توجه به ماجرای دنبالهدار حکمهای تامالاختیاری برای تکمیل این آزادراه، نمیتوان منتظر اتفاق نو یا منحصربهفردی در خصوص ادامه روند کار بود. چرا که در 16 مرداد 1390 بود که هیئتوزیران دولت دهم بنا به پیشنهاد محمود احمدینژاد و به استناد اصل یکصد و بیست و هفتم قانون اساسی علی نیکزاد را به عنوان نماینده ویژه رییسجمهور برای اعمال اختیارات هیئتوزیران در خصوص آزادراه تهران - شمال
تعیین کردند. پیش از این نیز کارگروهی متشکل از وزیران راه و ترابری، مسکن و شهرسازی، جهاد کشاورزی، دادگستری، رییس سازمان حفاظت محیطزیست و مدیرعامل شرکت آزادراه تهران ـ شمال این مسئولیت را بر عهده داشتند. پس از آن بود که نیکزاد هم این حکم را به عبدالحسین بیگدلی تفویض کرد و بیگدلی، نماینده تامالاختیار وزارت راه در آزادراه تهران- شمال شد.
شاید همین دلیل موجب شده تا دوباره پای معاون اول رییسجمهور به این آزادراه برسد تا شاید اقدامی عملیتر در این آزادراه به چشم بخورد. ناگفته پیداست که اگر این آزادراه نیز همانند آزادراههای مشابه دیگر، که طول پروژهای مشابه دارند اما از سوی بخش خصوصی اجرا شده و زیر بار ترافیک رفتهاند توسط بخش خصوصی اجرا شده بود تا اکنون باید جشن حداقل یک دهه و نیمی برای اتمام این پروژه گرفته شده بود.
موضوعی که به نظر میرسد این روزها مورد توجه خاصتر دولتمردان قرارگرفته است و در بدنه وزارت راه و شهرسازی نیز بنا را بر استفاده باز بخش خصوصی برای رسیدن به اهداف ترسیم شده قرار دادهاند.