| کد خبر ۵۵۴۶۶
کپی شد

◄ گفتگوی تین نیوز با محسن هاشمی رفسنجانی: ۳۰ سال سفر به اعماق زمین

◄ گفتگوی تین نیوز با محسن هاشمی رفسنجانی: ۳۰ سال سفر به اعماق زمین
|

تین نیوز | توسعه حمل و نقل عمومی خصوصا مترو طی سال ها و دهه های اخیر از اولویت های مدیریت شهری در پایتخت و سایر کلان شهرهای کشور بوده است. آن زمان که کشورهای دنیا از سیستم حمل و نقل قطار شهری برای کاهش ترافیک و آلودگی و تسهیل و تسریع در عبور و مرور شهروندان بهره می گرفتند، در ایران، هنوز، مخالفت هایی مبنی بر اینکه مترو یک صنعت وارداتی و تجملاتی است، به گوش می رسید. 

یکی از کسانی که در مقام ریاست مجلس آن زمان، و رئیس جمهور بعدی، بر لزوم احداث مترو در ایران تاکید کرد، آیت الله اکبر هاشمی رفسنجانی بود اما مخالفت ها با احداث مترو تا بدانجا پیش رفت که وی ناگزیر شد در نماز جمعه، خطبه ای را که به «خطبه مترو» معروف شد، بخواند و مزایای این وسیله حمل و نقل عمومی را از تریبون نماز جمعه برشمارد. علیرغم تبعات جنگ تحمیلی و مشکلات اقتصادی، پایه های احداث قطار زیرزمینی همان موقع در پایتخت زده شد.

در این میان اما محسن هاشمی رفسنجانی فرزند رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام، بهترین کسی بود که می توانست ایده های پدر را عملی نماید. وی که در حال حاضر معاون عمرانی دانشگاه آزاد اسلامی است، بیش از یک دهه رئیس هیئت مدیره و مدیر عامل شرکت متروی تهران بوده است. وی همزمان با آغاز چهارمین دوره شورای اسلامی شهر تهران، از شهرداری تهران به دانشگاه آزاد اسلامی رفت. هاشمی، نایب رئیسی اتحادیه بین‌المللی حمل و نقل عمومی در منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا را در کارنامه خود دارد. در زمان مدیریت وی، متروی تهران راه اندازی شد و او تا ۱۳ اسفند ۱۳۸۹ به طور پیوسته عهده دار این سمت بود. بعد از چندین بار استعفا، قالیباف با آن موافقت و او را به سمت مشاور شهردار و عضو هیئت مدیره منصوب کرد. 

آنچه تقدیم می شود، گفتگوی صمیمانه با محسن هاشمی رفسنجانی در دفترش در دانشگاه آزاد اسلامی درباره وضعیت حمل و نقل عمومی در کلان شهر تهران با تاکید بر مترو است.

تین نیوز: جناب آقای هاشمی! وضعیت حمل و نقل ریلی خصوصا حمل و نقل ریلی درون شهری را در حال حاضر چگونه ارزیابی می کنید؟
حمل و نقل ریلی اعم از درون شهری و برون شهری علاوه بر رفع مشکل آلودگی هوا و صرفه جویی در سوخت، امنیت و آرامش را برای شهروندان به همراه دارد و همواره در مقایسه با مدهای دیگر حمل و نقل از استقبال ویژه ای برخوردار است.

با این حال متاسفانه در ایران به حمل و نقل ریلی به عنوان یکی از ابعاد توسعه پایدار توجه خوبی نشان داده نشده و به اذعان اکثریت قریب به اتفاق کارشناسان، توجه مسئولان وزارت راه به حمل و نقل جاده ای مانع از پرداختن جدی به حمل و نقل ریلی با محوریت مد حمل و نقل پایدار بوده است. بنابر این می توان گفت در این بخش، عقب افتادگی شدیدی در کشور وجود دارد. این در حالی است که حمل و نقل ریلی در گذشته مورد توجه دولتمردان بود اما گذشت زمان و عدم تخصیص بودجه کافی به آن، مانع توسعه مطلوب حمل و نقل ریلی بویژه در شهرها شده است. در حمل و نقل ریلی درون شهری نیز تسریع در احداث خطوط مترو و برنامه ریزی های شهری باید مدنظر قرار گیرد.

تین نیوز: مشکلات موجود در راه اندازی مترو در کشور را از بعد از انقلاب تا کنون در چه می بینید؟ 
در دهه 1360، ساخت مترو به دلیل بعضي كج فهمي ها و تمرکز شعاري بر سرمایه گذاری در روستاها براي جلوگیری از مهاجرت به شهرها متوقف شد. نمایندگان تهران در مجلس در آن زمان به ریاست آیت الله هاشمی رفسنجانی در بررسی های خود به این نتیجه رسیدند که باید ساخت مترو تهران از سرگرفته شود. در همین رابطه اقدامات و مکاتباتی با دولت صورت گرفت که مجموع آنها منجر به از سرگیری ساخت مترو در سال 65 شد. آقای هاشمی به عنوان خطیب نماز جمعه در اسفند سال 1363، پس از تلاش فراوان برای احداث مترو تهران خطبه معروفی ایراد کردند و در آن، مزایای استفاده از مترو و حمل و نقل همگانی را برشمردند که این خطبه به دلیل اهمیت، به «خطبه مترو» در تاریخ نماز جمعه معروف شد. بعد از دفاع از شروع مجدد ساخت مترو در جلسه دولت شركت كردند و بالاخره توانستند مصوبه دولت را براي تهران بگيرند در طول اين 36 سال فقط يكبار اين اتفاق افتاده است كه رييس جلسه براي دفاع از پروژه اي پايدار در دولت شركت كند.

تین نیوز: در حال حاضر آیا اهداف ساخت مترو در کشور محقق شده است؟
از سال 1376 که مسئوليت مترو را به عهده گرفتم، سالانه 10 کیلومتر به بهره برداری می رسید اما در حال حاضر با وجود تجهیزات ساخت، تنها ساخت تونل ها و بعضا ايستگاهها میسر شده و بهره برداری با جمعيت انبوه سازي و تجهیز مترو و ایستگاه ها و تامين قطار با تاخیر همراه است در حالی که ساخت مترو تنها در احداث تونل و ايستگاه خلاصه نمی شود.

تین نیوز: منظورتان از وجود تجهیزات چیست؟ وضعیت این تجهیزات در دهه 1360 در ایران چگونه بود؟
براي مثال در حال حاضر 14 دستگاه TBM یا دستگاه اتوماتيك حفر تونل در کشور وجود دارد که از این تعدا چهار دستگاه در تهران به حفر تونل می پردازند. هر دستگاه TBM سالانه مي تواند 5 کیلومتر تونل حفر کند که با احتساب 10 کیلومتر حفر تونل دستی باید هر ساله 30 کیلومتر تونل تنها در تهران حفر شود اما این مهم به علت کسری بودجه با کندی جدي روبرو شده است. اكثر تجهيزات ثابت و متحرك، امكان ساخت داخلي را دارد اگر تامين اعتبار شود مي توانند در حد لازم، تجهيزات تحويل دهند.



تین نیوز: آیا این اظهارات درباره دیگر استان های کشور نیز مصداق دارد؟

مجموع 10 دستگاه TBM موجود در دیگر شهرها می تواند حدود 50 کیلومتر تونل در یک سال حفر کنند که به دلیل موانعی که ذکر کردم و مشخصا به دلیل کسری بودجه، کار ساخت و تجهیز خطوط مترو را با کندی زیادی همراه کرده است. در کنار ساخت تونل مترو باید نسبت به تقویت توليد کارخانجات ساخت تجهیزات آن نیز توجه لازم اعمال شود زیرا با این کار ایجاد فضای اشتغال درکشور فراهم شده و از میزان بیکاری کاسته می شود.
 
تین نیوز: راهکار اساسی در سال های اخیر به منظور برون رفت از این مشکلات چه بود؟
راه حل اساسی آن بود که دولت دهم بخشی از درآمد حاصل از گران شدن نرخ حامل های انرژی را به توسعه و نوسازی زیر ساخت های حمل و نقل عمومی اختصاص می داد، زیرا دولت دهم بدون توجه به نیاز کشور، این بخش از درآمد را به خزانه واریز کرد. در نتیجه این مهم کماکان بدون توجه باقی است.در دولت تدبير و اميد قطعا بايد چنين كاري صورت گيرد. پروژه هاي ريلي شهري و برون شهري منتظر تامين اعتبار هستند.

تین نیوز: اصلی ترین چالش موجود در حمل و نقل عمومی خصوصا مترو را در حال حاضر در چه می بینید؟
همان گونه که شاید سال ها و بارها گفته شده، چالش تخصیص اعتبار به بخش حمل و نقل ریلی در تمامی ابعاد و بویژه مترو یکی از مسایلی است که همواره فرا روی حوزه قطار شهری و برون شهری بوده که باید برای رفع آن راهکار مناسبی ارائه شود.

تین نیوز: علیرغم اعلام زمان بندی های مختلف در خصوص احداث خطوط مترو، بعضا شاهد هستیم این زمان بندی با تاخیر مواجه می شود. مهم ترین دلایل این تاخیرها چیست؟
دلیل آن، عمدتا مشکلات ناشی از عدم تخصیص به موقع اعتبار براي ساخت مترو است. همچنین مسئولان مترو نیز بیش از مقدار اعتبار موجود، وعده می دهند. در نتیجه به زمان بندی اعلام شده عمل نمي شود. قطعا برای وعده دادن اعتبار و منابع مالی، لازم است که اینها تنها با سخنرانی محقق نمی شود.

البته همواره شنیده شده مسئولان مترو و شهر تهران پیش از اعلام زمان افتتاح، جمله «مشروط به تامین اعتبار» را به کار می برند. آنچه حائز اهمیت به نظر می رسد این است که نگاه اقتصاددانان، دولتمردان و مسئولان برنامه و بودجه کشور با تدابیر ویژه ای باید به مسئله ريل شهري و برون شهري معطوف شود و شهرداری تهران و شورای شهر نیز در تخصیص اعتبار به این بخش، قطعا تاثیرگذاری زیادی دارند. استفاده از درآمد مجتمع های ايستگاهي نبايد فراموش شود؛ تنها جايي كه تراكم فروشي منطقي است اطراف ايستگاه هاي مترو است.

تین نیوز: به عنوان فردی که سال ها مسئولیت مترو تهران را برعهده داشتید توان اجرای پروژه های احداث مترو و خطوط ریلی در کشور از نظر شما چگونه است؟

کشور در ساخت و اجرای پروژه های ریلی از توانمندی بسیار خوبی برخوردار است و در این بخش کاملا تخصصی ظاهر شده و دانش ساخت مترو را به یک تخصص بومی بدل کرده است اما علیرغم این توانمندی ها، موضوع اعتبارات مترو باعث شده تا اولویت این مد حمل و نقل بعضا به فراموشی سپرده شده و پیشرفت مطلوبی حاصل نشود. ما به لحاظ توان علمی ساخت مترو در ایران با مشکلی مواجه نیستیم و چنانچه پول و اعتبار تامین شود، سرعت عمل سازندگان نیز افزایش می یابد. 

تین نیوز: نظر شما درباره جذب فاینانس برای حل مشکلات اعتباری در حمل و نقل عمومی خصوصا مترو چیست؟
مبحث فاینانس از جمله موارد ظریفی است که باید با دقت عمل خاصی به آن پرداخت. فاینانس علاوه بر وابستگی مالی، مانع از رشد اشتغال در بخش ساخت و تجهیزات مترو و ساخت واگن خواهد شد. کما اینکه شاهد هستیم بنا به دلایل ذکر شده، تعدادی از مراکز ساخت واگن مترو در کشور ناگزیر از اعلام ورشکستگی شده اند. چنانچه کشور قادر باشد با تامین اعتبار از ایجاد فاینانس در حمل و نقل اجتناب کند، ناگزیر به بخشیدن امتیاز به دیگر کشورها برای سالیان متمادی نخواهد بود.

کشورهایی که از طریق ایجاد فاینانس به توسعه خطوط مترو در ایران می پردازند علاقه مندند تا بخشی از سرمایه خود را در کشور مبدا و در بخش تامین تجهیزات، هزینه کنند. این امر، علاوه بر پیشبرد اهداف قطار شهری و رفع موانع مالی، مشکلات زیادی را نیز برای صنعت ساخت تجهیزات مترو در کشور موجب می شود که نباید از آن غافل بود.



تین نیوز: اگر اجازه بدهید از بحث مترو خارج شویم و چند سوال درباره سایر موضوعات مرتبط با حمل و نقل شهری داشته باشیم. نظر جنابعالی در خصوص استفاده از تله کابین در شهر تهران به عنوان یک وسیله حمل و نقلی چیست؟

از لفظ تله كابين استفاده نكنيد! این تعبیر، علمي نيست بلكه حمل و نقل کابلی یا حمل و نقل ریسمانی از زمانی که ایرانیان اقدام به حفر قنات می کردند، در کشور ما مرسوم بوده است. استفاده از تکنولوژی حمل و نقل کابلی می تواند به عنوان یک نوع حمل و نقل مکمل نه وسیله حمل و نقل اصلی در ایران مورد استفاده قرار گیرد زیرا عمدتا شهرهای کشور در کوهپایه ها سا خته شده اند. در تهران تا ارتفاعات 1800 متری ساخت و ساز انجام شده است. لذا اگر موضوع حمل و نقل کابلی به مفهوم واقعی و با طراحی دقیق به عنوان حمل و نقل مکمل موردنظر باشد، قابل بررسی و اقدام است. در واحد علوم وتحقيقات دانشگاه آزاد كه اختلاف ارتفاع 400 متري در سايت موجود است اين پديده حمل و نقل مورد بررسي علمي و مورد تصويب قرار گرفته و اجراي آن شروع شده است.

تین نیوز: موضوع  احداث پیاده راه ها در شهر تهران نیز یکی از برنامه های مدیریت شهری پایتخت طی سال های گذشته بوده است. کم و کیف احداث این پیاده راه ها را چگونه ارزیابی می کنید؟
پیاده راه صرفنظر از جنبه حمل و نقل آن یک موضوع جدید شهرسازی است كه مورد علاقه من نيز هست. در تهران تا کنون، سه پیاده راه احداث شده اما از کم و کیف بهره گیری از آن اطلاعی در دست نیست. پیاده راه حدفاصل میدان شهدا به میدان امام حسین، پیاده راه حدفاصل خیابان طالقانی و خیابان انقلاب و پیاده راه حوالی بازار تهران، صرفنظر از مزایا و معایب آن در کلانشهر ما مورد بهره برداری قرار گرفته است اما اینکه چرا پیاده راه ها در ایران موفق نبوده، بستگی به نوع شهرسازی تهران و كاربردهاي اطراف آن داشته و اینکه چقدر در راستای سیاست های احداث، مورد استفاده قرار گرفته در این مجال نمی گنجد ولي بسيار لازم است و بايد توسعه يابد.

تین نیوز: جناب آقای هاشمی! لطفا نظرتان را درباره تک نرخی شدن سوخت وتاثیر آن بر توسعه و نوسازی حمل و نقل عمومی خصوصا مترو بفرمایید؟
بار منفي گراني سوخت موقعي گرفته مي شود كه بخش مهمي از آن در حمل و نقل عمومي و آن هم از نوع ريلي و انبوه هزينه شود و گرنه مي تواند مشكلات اجتماعي ايجاد كند. دولت قطعا باید بخشی از درآمد حاصله را به بخش ریلی به ویژه در شهرهای تهران، مشهد، اهواز، اصفهان، تبریز، شیراز، كرمانشاه و قم كه پروژه حمل و نقل ريلي دارند، اختصاص دهد زیرا عمدتا خطوط در ساخت این كلان شهرها به مرحله ای رسیده که آمادگی بهره برداری در آنها احساس می شود و مي تواند راه اندازي آنها موثر واقع شود.

تین نیوز: ورود واگن به کشور از اقلام ممنوعه وزارت صنعت است. در این زمینه چه باید کرد؟ آیا این امر شدنی است؟
در این صورت باید قرار دادها به گونه ای تنظیم شود که پروژه های تحت قرارداد به طور مشترک ساخته شود؛ به گونه ای که برخی از تجهیزات آن از طریق منابع و تولیدات داخلی تامین شود. چنانچه وزارت صنعت بر مصوبه اخیر خود پای بند باشد این امر از مصادیق بارز حمایت از تولید داخل است مشروط بر آنکه منابع مالی کافی در اختیار تولید کنندگان قرار داده شود.

تین نیوز: نقش نمایندگان مجلس در پیگیری توسعه زیر ساخت های حمل و نقل عمومی را چگونه ارزیابی می کنید؟
با آغاز تدریجی تبلیغات مجلس دهم و فراگیر شدن تب انتخابات، معمولا کاندیداهای انتخاباتی شعارهای سیاسی بسیاری می دهند در این میان، نیازهای اساسی جامعه به دور مانده و شعارها عمدتا رنگ و بوی سیاست پیدا می کنند. این رسالت، بر عهده رسانه های تخصصی مانند شماست که مطالبات حمل و نقلی مردم را به مسئولان انعکاس دهید و آن را به یک مطالبه جدی تبدیل نمایید و در طول مدت احراز مسئولیت نمایندگی نامزدها از آنها پیگیری کنید.

ارسال نظر
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید تین نیوز، تا ۲۴ ساعت بعد منتشر خواهد شد.
  • تین نیوز نظراتی را که حاوی توهین یا افترا است، منتشر نمی‌کند.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.
  • انتشار مطالبی که مشتمل بر تهدید به هتک شرف و یا حیثیت و یا افشای اسرار شخصی باشد، ممنوع است.
  • جاهای خالی مشخص شده با علامت {...} به معنی حذف مطالب غیر قابل انتشار در داخل نظرات است.
  • در نوشتن نظرات، لطفا بعد از هر کلمه، یک فاصله خالی بگذارید.
  • در انتقال تخلفات دستگاه‌ها، موارد تخلف را با ضمیمه نمودن اسناد تخلف به آدرس info@tinn.ir ارسال نمایید تا امکان پیگیری بصورت مستند فراهم شود.

  • ابراهیمی پاسخ

    سلام. خدا پدر و مادر کسانی که در ساخت و راه اندازی مترو نقش داشتند را بیامرزد از بالاترین مقام تا کارگر ساده ساختمانی و به آنها اجر جلیل بدهد. و خدا به آنهایی که سنگ اندازی کرند و مشکل تراشی کردند عقل بدهد تا دست از منفی بافی بردارند و به سازندگی کشور کمک کنند. یکی دوبار در هفته مجبور هستم به بازار و خیابان های پامنار و ناظم الاطبا و جمهوری بروم با هزینه کم هزارتومان در روز و ظرف نیم ساعت میرم و نیم ساعت بر میگردم هنوز برایم حال و انرژی برای بقیه روز میماند که در کارگاه کار کنم. وقتی مترو نبود همین مسیر و همین کار کل روز مرا اشغال میکرد، با هزینه بیشتر و خستگی مفرط بطوری که بقیه روز آدم نبودم. خواهش میکنم از این نوشته برداشت سیاسی نشود در این کشور استعدادهای فراوانی وجود دارد که به آنها میدان داده نمیشود. فقط خواستم تقدیر و تشکری از دست اندرکاران و کسانی که به نوعی زحمت کشیدند کرده باشم.