چرا گردشگری بدون نظام آماری پیشرفت نمیکند؟
تین نیوز | گردشگری بهعنوان صنعتی بسیار گسترده، نیازمند برنامهریزی و مدیریت موثر و كارآمد است؛ این مهم زمانی تحقق مییابد كه بر مبنای آمارهای علمی تهیه، تدوین و اجرا شود. رمز موفقیت، در سامان بخشیدن به موضوع مهم «آمارهای گردشگری» با هدف برنامهریزیهای كلان و جذب سرمایه برای بخش گردشگری، دسترسی به موقع و به روز به آمارهای گردشگری قابل اطمینان و مورد نیاز بخشهای علمی و اجرایی كشور است.
شناسایی راههای تامین آمارهای پایهای مورد نیاز برنامههای توسعه، بهرهگیری از فناوریهای نوین در تولید آمار، ساماندهی اطلاعات آماری و توسعه اطلاعرسانی آماری، ازجمله مسائلی است كه باید به آن توجه شود.
برای گردآوری آمارهای موردنیاز گردشگری دو روش وجود دارد؛ آمارهای ثبتی و حسابهای اقماری گردشگری (TSA) بهعنوان روشهای برتر گردآوری اطلاعات آماری شناخته میشوند. در این مطلب ضمن توضیح ضرورتهای دستیابی به آمار گردشگری، روش آمارهای ثبتی را به اجمال بررسی خواهیم کرد.
ضرورت آمار در گردشگری
مدیران و سرمایهگذاران، با تكیه بر آمارها میكوشند در اكثر برنامهریزیها و تصمیمگیریها از الگوی گذشته آزمون و خطا اجتناب كرده و از هزینهها بكاهند. بررسیها نشان میدهد كه تنها با اتكا بر آمار معتبر میتوان از منابع و زمان به درستی استفاده كرده و فعالیتها و سیاستها را در جهت تحقق اهداف پیریزی و هدایت کرد. برنامهریزی دقیق علمی و كاربردی زمانی تحقق مییابد كه بر مبنای آمار علمی تهیه و تدوین شود. با توجه به نبود یك رویكرد جامع و مدیریت یكپارچه در سیاستهای كلان توسعه گردشگری در كشور، متاسفانه هنوز جایگاه گردشگری در نظام
برنامهریزی ما به درستی تعریف و تبیین نشده كه نمونهای از آنها ارائه آمار غیرعلمی و غیرمنطقی گردشگران داخلی در تعطیلات نوروز طی چند سال اخیر است.
از سوی دیگر توجه به این مساله حائز اهمیت است كه به سبب پیچیدگى و ویژگى ماهیت گردشگری، تهیه آمارى دقیق در مورد آن بسیار دشوار است؛ زیرا اگرچه در برخى موارد، در یك مقصد جهانگردی به آسانى میتوان جهانگردان را از مردم بومى و اهالى محل یا از سایر مسافران تشخیص داد، لیكن در بسیارى از موارد این كار امكانپذیر نیست. مهمترین مساله آمارگیرى و تهیه مقادیر كمى در مورد جهانگردی، تشخیص جهانگردان از سایر مسافران و مردم محلى است. توفیق جمعآورى آمار جهانگردى به دو موضوع بستگى دارد: اولا به چگونگى تدابیرى كه مقامات دولتى براى نظارت در مهاجرت یا نظارت در مبادلات ارزى
با اهدافى ویژه اتخاذ كنند؛ ثانیا به میزان همكارى خود جهانگردان با موسسات آمارگیری.
هدف از آمارگیرى در گردشگری
- ارزیابى آثار گردشگری در اوضاع اقتصادی، اجتماعى و فرهنگى ساكنان یك مقصد.
- برنامهریزى و سرمایهگذارى در امور زیربنایى و ایجاد تسهیلات اقامتى و رفاهى و امكانات تفریحى با توجه به تعداد مسافرانى كه به یك كشور یا یك محل و منطقه مىآیند و میزان پولى كه خرج مىكنند. همچنین، با در نظر گرفتن ویژگىهاى روحی، شغلی و فرهنگی مىتوان به ایجاد فرودگاهها، شركتهاى حملونقل، تعمیرگاه، رستورانها، مهمانسرا، اماكن تفریحى و... اقدام كرد یا امكانات موجود را توسعه داد.
- ارائه آمار صحیح بهعنوان اصلیترین نیازهای مدیریت گردشگری برای تصمیمگیری.
- نظم بخشیدن به آمارگیری تعطیلات كه لازم است بسیار دقیق بوده و از به همریختگی فعلی بیرون آید.
- دسترسی به انواع متفاوت آمار كه برای برنامهریزی گردشگری مورد نیاز است؛ مثلا باید بدانیم در بخش تقاضا چه مقدار گردشگر وارد یك استان شده، این گردشگران به چه بخشهایی رفته، در چه مكانی و چه مدت زمانی اقامت و چقدر هزینه و از چه وسیله حملونقلی استفاده كردهاند.
روش آمارهای ثبتی
آمارهای ثبتی، به آن دسته از آمارهایی گفته میشود كه از پردازش، طبقهبندی، مرتب كردن، محاسبات، تلخیص و... دادههای ثبتی حاصل میشود. منظور از دادههای ثبتی، دادههایی هستند كه حین انجام فعالیتهای عینی، واقعی و جاری یك سازمان و با استفاده از فرمها، اسناد و مدارك جاری در داخل سازمان ثبت میشوند. بنابراین، آمارهای ثبتی، مجموعه آمار و اطلاعاتی است كه از دادهها و اقلام ثبت شده هنگام فعالیتها و عملیات جاری دستگاهها به دست میآید. این دادهها ممكن است در قالب مدارك، گزارشها، دفاتر قانونی و... ثبت و نگهداری شده باشند. تعداد اقلام
و دادههای ثبتی هر دستگاه یا سازمان به میزان فعالیتها و وظایف آن دستگاه یا سازمان وابسته است.
برخورداری از تعریف مشخص، روشن و بدون ابهام؛ ثبت دادهها در پایینترین نقطه تولید؛ ثبت دادهها هنگام وقوع عمل؛ داشتن فراگرد منطقی و وجود افراد مسوول و پاسخگو ازجمله خصوصیات دادههای ثبتی برشمرده میشوند. همچنین طراحی نظام آمارهای ثبتی از لایههای مختلفی تشکیل میشود که از كلان به خرد به این ترتیب هستند: نظام اطلاعات كلان كشور؛ نظام آمارهای ثبتی در سطح كل كشور؛ نظام آمارهای ثبتی در سطح هر یك از سازمانها؛ زیر سیستمهای ثبتی بهعنوان مبنای اطلاعات هر سازمان.
با توجه به ماهیت صنعت گردشگری بهترین روش برای گردآوری آمار و اطلاعات گردشگری روش آمارهای ثبتی است؛ به دلیل اینكه گردشگری در هر زمان و مكانی احتمال وقوع داشته و تحتتاثیر عوامل متفاوتی است. بنابراین، میشود گفت آمارهای ثبتی مناسبترین راه برای پردازش، طبقهبندی، مرتب كردن، محاسبات، تلخیص و... آمارهای گردشگری است.