وضعیت کارگران در تحولات منطقه
وبلاگ تین نیوز | مساله نقش عمومی كارگران در تحولات منطقه، بحثی است كه جدا از وضعیت اقتصادی كارگران نیست. در شرایطی كه خاورمیانه آماج تهدیدات تروریستی و شیطنتهای دولتهای سلطهگری مثل آمریكا و اسرائیل و حامیان مرتجع منطقهای آنان است، یكی از مهمترین قربانیان این ناامنیها و نا امنسازیها (كه با اهداف سلطهجویانه اقتصادی دامن زده میشود) جامعه كارگری خاورمیانهاست. البته اقشار زحمتكش در تمام این منطقه وضعیت یكسانی ندارند و از نظر داخلی نیز همگی با مشكلاتی مواجه هستند.
در این رابطه با اكبر معصوم بیگی مترجم برجسته و محقق مسائل تاریخی گفتوگو كردیم تا با ابعاد جدیدی از مسائل مبتلابه كارگران در خاورمیانه آشنا شویم.
جایگاه كارگران در معادلات پیچیده و تحولات فعلی منطقه چیست و با توجه به این تحولات چه آینده معیشتی و اقتصادی در انتظار آنهاست؟
بگذارید اول چند مساله مهم نظری را حل كنیم. اگر از دیدگاه یك فرد انقلابی به مسائل نگاه كنیم، جنگها و تلاطمات نه بد هستند و نه خوب. یعنی روی این گزاره ارزشگذاری اخلاقی نمیشود. جنگ میتواند ماهیت دفاع از منافع متعالی و مترقی داشته باشد یا میتواند جنبه مخرب داشته باشد. قبل یا بعد از بسیاری از انقلابها در دوران معاصر، جنگهای گستردهای رخ دادهاست. البته خرابیها هر جنگی محكوم است. شما حتی اگر به انقلاب هند یا انقلاب چین نگاه كنید، كه یكی مسالمت آمیز و دیگری رادیكال و مسلح بود، هردو در آستانه یك جنگ گسترده رخ دادند. این مساله برای
انقلابهای دیگر نیز صادق است. لذا سوای این مسائل، مهم این است كه حسن و قبح یك جنگ را این تعیین میكند كه مردم و اقشار زحمتكش، كجای موازنه و معادله قرار دارند؟ در این میان شرایط عینی مهیاست. ولی آیا از نظر ذهنی، باید پرسید كه آیا آگاهی وجود دارد؟ آیا كارگران نهادها و تشكلهای خود را دارند تا از حقوق و منافعشان دفاع كنند؟
در این میان از این مساله نظری چه نتیجهای را میتوان در ارتباط با وضعیت منطقه و موقعیت جامعه كارگران خاورمیانه گرفت؟
وضعیت منطقه بسیار رقت آور است. ما میدانیم اساسا در منطقهی ما ساختاری وجود ندارد كه بتواند در درون هر كشور منافع كارگران را حفظ كند. اردن، عراق، سوریه (كه به این وضع افتاده است) و تركیه و مصر، كشورهایی هستند كه قشر كارگری در آنها از حداقل تشكل و نفوذ برخوردارند. نه خبری از شوراها و انجمنهای كارگری است و نه سندیكایی در آنجا حضور دارد و نه احزاب سیاسی نزدیك به كارگران در آنها نقش و ارزشی دارند. مثلا در همین بخش جنوبی یمن پس از فروپاشی دیوار برلین و بههم خوردن معادلات، كلیهی دستاوردهای ملی و منطقهای جنبش مردمی مستقل آن منطقه با دخالت عربستان از
بین رفت. وقتی به امروز هم نگاه میكنیم، تحولات به نفع كارگران خاورمیانه نیست. در حال حاضر هیچ شرایط ذهنی مناسبی بر جامعه كارگری منطقه حاكم نیست. در شرایطی كه در درون كارگران رقابتهایی وجود دارد، از چه دخالتی میتوان صحبت كرد؟ وقتی بین كارگر ماهر و نیمه ماهر، وقتی بین كارگر زن و مرد، وقتی بین كارگر افغان و ایرانی و عرب، رقابت لجام گسیخته باشد و همهچیزهایی كه باعث میشود یك طبقه هزارپاره شود وجود دارد. این فرهنگ در بخش زیادی از منطقه و به ویژه در ایران حاكم است كه: هركس تنها باید گلیم خود را از آب بیرون بكشد. فرهنگی كه مطلقا روحیه و وحدت جمعی را
برای مقابله با مخاطرات از بین میبرد. این فرهنگ یك انسان اتمیزه و فردگرا و خودخواه را بازتولید میكند.
شما از فرهنگ موجود در خاورمیانه گفتید. آیا این فرهنگ در همه لایههای جوامع یكسان است یا منظور شما فقط كارگران بودند؟
بحث چیز دیگری است. اینگونه جنگهای واپسگرایانه در منطقه كه موجب میشود حتی گاهی دو نیرو نیز همزمان مقابل هم قرار بگیرند، معمولا نخستین قربانیشان طبقه كارگر است. این مساله در همه جا به همین نحو است. مقاومت در برابر این جریانات و غلیان تحولات انقلابی همواره زمانی بودهاست كه اقشار زحمتكش و نیروی كار فرصت اندیشیدن را پیدا كند. شما اگر به آلمان 1919تا1921 نگاه كنید كه در آستانه یك تحول انقلابی بود، متوجه میشوید كه علت شكست قیامها و اعتراضات مقطعی و پیروزی جریان فاشیستی در آلمان پس از جنگ جهانی اول ناشی از این بود كه كارگران و اقشار ضعیف و آسیب
پذیر این كشور در آن برهه چنان از هم گسیخته و از پا درآمده بودند و فشارها و كمبودهای پس از جنگ به حدی بود كه حتی فرصت اندیشیدن را هم نداشتند. لذا طبیعی است كه از حاكمیت فاشیسم با حمایت سرمایهسالارن آلمان تحكیم مییابد. این وضعیت شوكآور در خاورمیانه هم امروز وجود دارد. مانند دوران باستان از حقوق انتخاب آزاد كار هم توسط آن جریانات محروم میشوند، در شرایط فعلی هیچ آینده اقتصادی و سیاسی روشنی نمیتوانیم برای آینده نزدیك متصور باشیم.