نوروز: سلامِ آفرینش
تین نیوز | عباس آخوندی آری نوروز، روز سلام الهی است كه چون به گوشِ دل بشنوی جز سلام و سلام از ذرات عالم سخن دیگری نخواهی شنید. خدایا تو سلامی و سلام از تو و بر تو و به سوی تو است. بارالها! ما را به سلامی بنواز تا سینهی ما یك بار دیگر از نسخه نوروزیِ تو پُر از سلام شود. و سلام بر تو ای دوستِ عزیز که بی تو من تنها و فسردهام.
بنام خدای سلام
نوروز روزِ نفحهی الهی در كالبدِ ما خاكیان است كه از نو سر از خاك برآوریم و بر خدای سلام، سلام گوییم. روزِ رستاخیزِ زمین است. نوروز، روزِ آفرینشِ در پیِ آفرینش است و روزِ تجلیِ جمالِ الهی بر كرهی خاكی و روزِ جلوهی زیباییِ خداوندی است. خداوندِ سبحان در این روز اراده كردهاست كه از زمینِ تیره، گل و سبزه بیرون كشد و در دلِ مرده شادی و طلب بیافریند. باشد كه ما نیز بر خشكزارِ قلبمان نظری بیفکنیم و در اندیشهی بارآوری آن برآییم. آه و افسوس كه دیرزمانی است كه عشق را فراموش كردهایم و بر صفحهی قلبمان شكوفهای نرُسته است. دریغ و صددریغ كه در وادی
فراموشیِ خود و غفلت از خدای خود آن را به شورهزاری سترون از زخم و كینه مبدل ساختهایم.
بیاد آوریم که این سینه در روز صفرِ آفرینش، محلِ هبوط فرشتهی مهربانی و آیینهی بازتاب دهندهی نورِ خدایی بوده است. همان خدایی كه نورِ آسمان و زمین است، نورش چون چراغی فروزان بر دلِ من و تو تجلی یافته بود. لیكن اینك غبار خودخواهی و فریب و دروغ لایه بر لایه چنان بر جانِ ما نشسته و تحكیم یافته است كه خاكِ تیره بر آن طعنه می زند. نوروز حدیث هبوط آدمی از بهشت برین و بازگشت دوباره او به مبداء خویش است. طبیعت در بهار، پردهی نقاشیِ الهی از حالتِ ترس و اضطراب آدمی از تنهایی؛ و اندوه و فسردگیِ او از دوری از بنیاد خویش؛ و در عینِ حال، شادی و طربِ یافتنِ راهی برای
باز گشت به خویشتنِ خویش است. من چه دانم، شاید این ترس و اندوهِ آدمی همان جانمایهی عشق و پرستش است که چون در بیراهه قرار گیرد به غیرت و غضب تبدیل میشود. و دردا که چه رنجها نمیآفریند و چه شورش و بلواها بهپا نمیکند. و همچنان که عراقی شوریدهحال گوید، هرچند عشق شوری در نهادِ ما نهاد، لیکن همزمان جانِ ما در بوتهی سودا نهاد. دریغ و صد دریغ که بهر آشوب دلِ ما سودائیان، خال فتنه بر رخ زیبا نهاد.
تصویر این فراز و فرود آفرینش در ادبیات این سرزمین چه خوش نشسته است. خواجه که یادش گرامی باد چه دهشتناک وضعیت ترس و اضطراب ادمی را که روزگاری ملک بود و فردوس برین جایش بود بر این خاک تیرهی غریب و ناآشنا به تصویر کشیده است:
حضرت مولانا اندوهِ جدایی از محیط مالوفِ آفرینشِ آغازین را با چه آه و سوزی بیان کرده و چه سخت مینالد:
سینه خواهم شرحه شرحه از فراق تا بگویم شرح درد اشتیاق
آنچه آدمی را از این ترس و اندوه میرهاند و به آفرینشِ پس از افرینش وامیدارد، نیروی عشق است. عشق آفرینندهی آسمان و زمین است و آنچه هست تجلی جمال معشوقِ ازلی است. و باز طنین آواز مولانا در آسمان دلِ من میپیچد که گفت:
ای دوای نخوت و ناموس ما ای تو افلاطون و جالینوس ما
جسم خاک از عشق بر افلاک شد کوه در رقص آمد و چالاک شد
عشق جان طور آمد عاشقا طور مست و خر موسی صاعقا
اما سرودهی خواجه همچنان حلاوت خود را دارد و چه امیدبخش هر حرکت عاشقانهای را ارجمند میدارد و راهی به سوی دوست برقرار میسازد:
و فهم رازِ این محبت و عشق تمام دین است که امام ما صادقِ آلِ محمد(ع) فرمود آیا دین چیزی جز محبت است؟
آری نوروز هم پایان داستانِ سرد و فسردهی زمستانهی هبوط است و هم تابلوی رستخیز طربناک و سرزندهی بهارانه است. هم پایان دوران رنجِ هجران و اندوه دوری از اصلِ خویش در وادی سرد و سیاه حیرت است و هم واگو کنندهی شوقِ بازگشت به معبود و به جریان افتادن آبِ جیات در شاهرگِ کرهی خاکی است.
هیچگاه به خورشید در كسوف و ماه در خسوف نگاه كردهای؟ غمبار و حسرت آور است! تودهای سیاه به جای خورشیدی كه از آن نور میطلبی نشسته است.چیرگیِ سایه سیاهی زمین بر ماهِ فروزان، قلب آدمی را بر هم میفشرد. این حال و هوایِ قلبِ تیرهی نوع آدمی در این روزگارِ دروغ و فریب است. ببین كه داعشیانِ دینفروشِ حرامی چگونه سنگدلانه آدمیان را سر میبُرند و حقیقتِ عشق را به مسلخ میبرند. دریغ و درد، که بنام پیامبر مهربانی، مهربانی را صلیب میکنند و ما خسته و فسرده، دست بر دست، در بهت و حیرت بر این صحنهی سیاه نظاره میکنیم. شرم بر آدمی باد!
ایمان داشته باشیم که روسیاهی به ذغال خواهد ماند و نوروز خواهد آمد. این روز، از آن روی عزیز است که یادآورِ تداومِ جریانِ خلقتِ خداوندی و تجلیِ قیومیت خدای حی و توانا است. خدایِ ما هر روز در شأنی است و از آفرینش باز نمیایستد. او که به ما در روزِ الست جانشینی بخشید، از ما عهد گرفت که لحظهای از بازآفرینی و خلاقیت باز نایستیم. اینک باید شرط عهد بجای آوریم. سبزیدنِ زمین و شکوفیدنِ درختان اشارهای به آن عهد دارد. و نشانهای است برایِ ما که دلِ خاکِ تیره هنوز ثمر خواهد داد. در بهاران از دلِ سنگ نهرها جاری شود و بر گردِ صخره سبزهها بروید. بود آیا كه تحولی دست
دهد، طراوتی حاصل آید و شبنمی بر دلِ سختِ صیقلخوردهی ما بنشیند.
پس بیاییم سینهها را هفتاد بار از کینهها بشوییم و تنها شرابِ مهربانی را ساغر شویم. سوگند یاد کنیم که گردِ دروغ و فریب بازنگردیم. به خدای سبحان از سالوس و ریا پناه بریم و از دینفروشانِ داعشیِ بدگهر که جانشینیِ خدای را در بستری از خشونت و خون قرار دادهاند برحذر باشیم. به خدای مهربان محمد (ص) ایمان بیاوریم و بر خدای عشق علی (ع) سجده کنیم و خدای پاک فاطمه (ع) را پرستش نماییم که خدایِ شور و شیدایی است.
آری ای عزیز! نوروز مبارک است، از آن روی که روزِ تجلیِ جمال و زیباییِ خداوندی بر تیرهی زمین است. روزِ دلداگی و دلکشی است. روزِ وحدتِ در کثرتِ خاکی و تسبیح کثرتِ طبیعت بر یگانگیِ ربوبی است. روز دست به دست دادنِ سبزه و گل و گیاه است تا باشد ما هم سرهایمان را در برابرِ یکدیگر فرود آوریم و همدیگر را در آغوش کشیم. برای یکدیگر سرودِ مهر بخوانیم و آوازِ عشق سر دهیم. مگر نهآنکه نوروز یادآور سرآمدنِ زمستان و بیدار شدن زمینِ پس از یك فصل خفتن و سترونی است. اینقدر زهره داشته باشیم كه خویش را كمتر از خاك تیره نپنداریم. آخر ما بازماندگانِ نفحهی روحِ الهی در كالبدِ آدم
هستیم، ماجانشینِ ابراهیم خلیلیم كه فرستادگانِ خدای تعالی بر او سلام گفتند و او را به جاودانگیِ دودمانش بشارت دادند. مگر موسی، همصحبت خدا از درونِ كاخِ تیره و تار فرعون سر برون نیاورد و مردمانِ ستم كشیدهای را یكبار دیگر زنده نساخت؟! و مگر عیسی جلوهگرِ دمیدن روح خدای در كالبدِ مرده و پر از آزِ قومِ خویش نبود. و محمد را بیاد آوریم كه در وادیِ لمیزرعِ گرم و خشکِ عریستان و در عصر جاهلیتِ خونریز سرودِ مهربانی و آزادگی سر داد. هنوز صدای خواجه شیراز در این گنبد مینا پرطنین است كه گفت:
پس ایمان بیاوریم به عشق! خود را باور كنیم! و امید داشته باشیم به روحِ الهی كه یأس از درگاه او بدترین ناسپاسی در پیشگاهِ ربوبی است. آری ای عزیز! نوروز مبارك است چون روز گشودهشدنِ پنجرهای از عشق به قلب آدمی است. حال و هوای نوروز هم خوش است. بنفشه به سبزه سلام میكند، شكوفه به شاخه سلام میزند و هزار به باغ سلام میدهد.
آری نوروز، روز سلام الهی است كه چون به گوشِ دل بشنوی جز سلام و سلام از ذرات عالم سخن دیگری نخواهی شنید. خدایا تو سلامی و سلام از تو و بر تو و به سوی تو است. بارالها! ما را به سلامی بنواز تا سینهی ما یك بار دیگر از نفحهی نوروزیِ تو پُر از سلام شود. و سلام بر تو ای دوستِ عزیز که بی تو من تنها و فسردهام.
عباس آخوندی
نوروز ۱۳۹۴