سامانه حمل و نقل ریلی پرسرعت در پیچ و خم تامین مالی
تین نیوز | نخستین بار ژاپن در سال۱۹۶۳ خطوط تندرو ریلی خود را توسعه داد. پس از آن فرانسه نیز سال۱۹۶۷ در این زمینه ورود پیدا کرد. در حال حاضر هم کشور چین با ساخت قطاری با سرعت ۵۰۱ کیلومتر بر ساعت رکوردار این فناوری باشد.
مصوب شورای عالی عتف (علوم، تحقیقات و فناوری) است که عملیات اجرای آن با تعریف 4 مرحله مفهومی، اصلی، جزییات و ساخت رسما از دی 1390آغاز شد. هرچند ابتدا استقبال فراوانی از انجام چنین طرح در کشور شد اما این طرح نیز مانند سایر طرحهای کلان کشور به درد کسری بودجه مبتلا شد؛ دردی که سرعت پیشرفت این طرح را کند کرد.
برای پی بردن به کم و کیف اجرا و پیشرفت فیزیکی این طرح گفتوگویی با محمد کاظمی، یکی از کارشناسان طرح کلان ملی دانشگاه علم و صنعت انجام دادیم.
هدف از اجرای این طرح چیست؟ چه ضرورتی باعث شد تا کشور ما نیز به سمت دستیابی به چنین تکنولوژی برود؟
هدف از اجرای این طرح دستيابی به توليد دانش فنی برای ايجاد و توسعه حمل و نقل ريلی سريع ، طراحی خط و زيرساختهای ريلی و ناوگان سريع السير ملی با سرعت بالای 350 کيلومتر در ساعت است.هم اکنون سرعت ماکزیمم اکثر قطارهای شهری ایران در بعضی از خطها (نه همه خط ها) 160 کیلومتر بر ساعت است.
ما در این طرح قصد داریم تا سرعت قطار شهری را به 350 کیلومتر بر ساعت برسانیم؛قطارهای پرسرعت کنونی با سرعت 350 کیلومتر در ساعت حرکت میکنند که در بسیاری از کشورهای اروپایی و آسیایی مانند آلمان، فرانسه، اسپانیا، ایتالیا، ژاپن، کره و چین مورد استفاده قرار میگیرد. در واقع هدف اصلی ما این نیست که قطار پر سرعت را از کشورهای پیشرو مانند فرانسه یا ژاپن بخریم بلکه ما قصد داریم تکنولوژی این فناوری را از کشور دیگری به کشور خودمان انتقال دهیم؛ کشور کره این تکنولوژی را سالها پیش از فرانسه به کشورش انتقال داد. ما نیز قصد داریم این تکنولوژی را از کره به کشور خودمان
انتقال دهیم تا شرکتهای داخلی مان به توانایی تولید قطارهای پرسرعت برسند. هدف نهایی ما دستیابی به تولید فناوری ناوگان، سیستمهای سیگنالینگ یا همان علائم و ارتباطات و... است.
پس با اجرایی شدن چنین طرحی میتوانیم ادعا کنیم که ایران هم به جمع کشورهای صاحب این فناوری میپیوندد و در آینده نزدیک به این توانایی می رسد که بتواندقطارهای پرسرعت را بدون نیاز به کشورهای دیگر تولید کند؟
بله به شرط اینکه امکانات و بسترهای لازم آن از جملهسیستمهای انرژی حرکتی و خطوط ریلی مناسب فراهم شود.
نوع انرژی مصرفی این قطارها نسبت به قطارهای معمولی متفاوت است؟
انرژی حرکتی این قطارها نیز مانند قطارهای معمولی الکتریکی یا فسیلی است. در واقع نوع تامین انرژی مصرفی بر اساس ساز و کار این قطارها تعیین میشود. درطراحی مفهومی این قطار بحث تامین انرژی از نوع الکتریکی مطرح است.
قطارهای پرسرعت در مقایسه با دیگر سیستمهای حمل و نقل چه مزایایی دارد که با وجود پیچیده بودن فناوری ساخت آن چنین طرحی در دستور کار قرار گرفته است؟
صرفهجویی در زمان، حمل راحتتر شهروندان، امنیت و آسودگی خاطر بیشتر از جمله مزیتهای اجرای این طرح است. همچنین قطار پرسرعت در مقایسه با سایر وسایلحمل و نقل جادهای میتواند کاهش آلودگیهای زیست محیطی و خسارت مالی و جانی را به ارمغان بیاورد. ارزانتر بودن نسبت به سایر وسایل حمل و نقل عمومی نیز از دیگر مزایای اجرای این طرح است؛ هنگامی که سرعت قطار بیش از250 کیلومتر بر ساعت شود، ضمن افزایش تعداد جا به جایی مسافران، از جهت بازگشت سرمایه بیشتر نیز اهمیت پیدا میکند.
کدام مسیرها در اولویت اجرایی این قطارها هستند؟
دو مسیر اصفهان- تهران و مشهد- تهران در اولویت اجرای این طرح قرار دارند.
با اجرای این طرح، مسافران طی چه مدت زمانی به مقصد خواهند رسید؟
پیش بینی شده با اجرای این طرح مسیر اصفهان- تهران در یک ساعت و نیم و مشهد- تهران در عرض3 ساعت طی شود.
پیشبینی میکنید اجرایی شدن این طرح چه مدت زمان طول بکشد؟
مدت زمان اجرای این طرح 60 ماه است. این طرح فعالیت خودش را رسما از دی ماه سال 90 آغاز کرده است. در ابتدا به سرعت طراحی مفهومی این طرح انجام و گزارشهای فنی آن نوشته شد اما هم اکنون به دلیل کمبود اعتبارات لازم و تامین نشدن منابع مالی روند اجرای این طرح به کندی پیش میرود.
این طرح هم اکنون چند درصد پیشرفت فیزیکی داشته است؟
در حال حاضر فقط 7درصد این طرح پیش کرده است. اگر وضع به همین منوال ادامه یابد و منابع مالی آن تامین نشود با مشکل برخواهیم خورد؛ هم اکنون این طرح با همکاری14 نفر از اعضای هیات علمی دانشگاه در حال اجراست.نزدیک به 2-3 نفر از دانشجویان کارشناسی ارشد و دکترا نیز با هر کدام از این اعضای هیات علمی همکاری میکنند و گزارشهای مستندشان را ارایه میدهند. هم اکنون گزارشهای مرحله اول و دوم به اتمام رسیده است و گزارشهای مرحله سوم نیز تا پایان امسال در دست تهیه است. گروه این طرح کلان هم بازدیدی از مجموعه شرکتهای کره ای در خرداد امسال داشتند و در حال حاضر
تحقیقات خوبی هم در این زمینه حاصل شده است و منتظریم مشکلات پژوهشی این طرح از قبیل تامین بودجه آن حل شود.
در حال حاضر برای عملیاتی شدن و اجرای کامل این طرح نیازمند چه میزان بودجه هستید؟
برآورد اولیه بودجه اجرای این طرح 135 میلیارد تومان است که تاکنون فقط 1-2 میلیارد تومان آن تامین شده است.