کاهش عمر ناوگان هوایی با نظارت بر صدور مجوز
تین نیوز | نزدیک به ۳ دهه است که تحریمهای پیدرپی، در ابعاد گوناگون، صنایع هوایی ایران را با مشکل روبهرو کرده است.
ممانعت از فروش هواپیما به ایران، فرسوده شدن هواپیماها و نبود یا کمبود قطعات آنها و خودداری از فروش سوخت به هواپیماهای ایرانی از مسائلی است که در سالهای گذشته صنعت هوایی کشور با آن روبهرو بوده است و اگرچه در دوران تحریم و با وجود چالشهای مختلف تامین قطعهها، شرکتهای هواپیمایی توانستند از طریق بازار غیررسمی قطعات پیاده شده از هواپیماهای اسقاط شده یا تجهیزات تولید داخل نیاز خود را تامین کنند، اما در اصل موضوع که همان فرسودگی ناوگان هوایی کشور است، تغییری ایجاد نشده است و به رغم تاکید مکرر کارشناسان هوایی به خطرات ناشی از این فرسودگی، همچنان
تحولی در این ناوگان رخ نداده است. مصداق این ادعا نیز گفته عباس آخوندی، وزیر راه و شهرسازی است که اعلام کرده است: «ایران گورستان هواپیماهای قدیمی است».
تحریمها در رأس
به طور معمول زمانی که صحبت از معضلات مربوط به ناوگان حملونقل میشود و کمبودهای این بخش موردبررسی کارشناسان قرار میگیرد، تحریمها در رأس عوامل پدید آورنده چالشها قرار میگیرد. پس از نخستین دوره نشست ژنو و برداشتهشدن بخشی از تحریمها علیه ایران، اعلام شد که خرید قطعات هواپیما امکانپذیر است و این امیدواری در ناوگان حملونقل هوایی کشور شکل گرفت که خرید و نوسازی هواپیماها عمر ناوگان را به میزان قابلتوجهی کاهش میدهد.
این درحالی است که همزمان رییس سازمان هواپیمایی کشوری اعلام کرد: امکان ورود هواپیما به کشور و تملک آن توسط هر شخص حقیقی و حقوقی داخلی و خارجی بدون نیاز به داشتن مجوز شرکت هواپیمایی با رعایت ضوابط مربوط فراهم شده و درحالحاضر برخی شرکتهای سرمایهگذار درخواستهایی برای ورود هواپیما به سازمان هواپیمایی ارائه دادهاند که مراحل قانونی خود را میگذراند، البته انجام پرواز توسط این هواپیماها باید از ضوابط سازمان تبعیت کند.به دنبال این خبر از سرمایهگذاران دعوت شد برای تقویت ناوگان هوایی کشور در بخش بار و مسافر، سرمایههای خود را در این حوزه به
جریان بیندازند.
تحلیل کارشناسان
حال با گذشت مدت زمانی از اعلام خبرهای فوق، انتشار گفته وزیر راه و شهرسازی این سوال را در ذهن ایجاد میکند که چرا تاکنون هیچ اتفاق مثبتی در این حوزه رخ نداده و تحلیل کارشناسان از گفته عباس آخوندی در مورد فرسودگی ناوگان هوایی کشور چیست؟ صمت در گفتوگو با امین سالاری، رییس اتحادیه صنایع هوایی و فضایی ایران تحلیل وی را درباره گفته وزیر و ارزیابی وضعیت موجود ناوگان هوایی کشور جویا شد. به گفته وی با توجه به اینکه بیش از ۲۰ سال از عمر ناوگان هوایی کشور ما میگذرد و این حوزه از نبود هواپیماهای نو رنج میبرد، به نظر میرسد هدف از این سخن وزیر توجه هر چه بیشتر
دولت به نوسازی ناوگان حملونقل است.این درحالی است که در چند مدت اخیر بخشنامهای صادر شده است که براساس آن هواپیماهای بالای ۱۵ سال در کشور حق استفاده در ناوگان هوایی را ندارند.
وی معتقد است که اگر این بخشنامه اجرایی شود، شرکتهای هواپیمایی میتوانند خدماتشان را به سمت و سوی روشنتر و بهتری سوق دهند و با توجه به تقاضایی که در این بازار به واسطه تمایل مردم به استفاده از هواپیما وجود دارد، بنابراین هرگونه پیشرفتی در این صنعت بازخورد مثبتی خواهد داشت.
عامل فرسودگی ناوگان
سالاری یکی از سیاستهای نادرستی که در حوزه حملونقل هوایی در سالهای گذشته موجب بالا رفتن تعداد هواپیماهای فرسوده در کشور شد را راهاندازی شرکتهای هواپیمایی با سرمایهگذاریهای اندک در این بخش میداند و میگوید: این امر منجر به این شد که شرکتهای هواپیمایی با خرید هواپیماهای دست دوم و فرسوده با مبلغ بسیار کم باعث افزایش تعداد هواپیماها و کاهش کیفیت خدمات ارائه شده شوند. این اتفاق با آزادسازی نشدن نرخ بلیت هواپیما نیز تشدید شد؛ چرا که وقتی بلیت یک هواپیمای نو ۶۰ میلیون دلاری با قیمت یک هواپیمای دست دوم ۱/۵ میلیون دلاری یکسان است،
شرکتهای هواپیمایی تمایلی به خرید هواپیماهای جدید ندارند. وی بر اینباور است که اگر به جای رشد شرکتهای کوچک هواپیمایی که تنها به ضرر ناوگان هوایی کشور بود، شرکتهای معتبر قوی و توانمند میشدند و شرکتهای کوچک با نظارت و در زمینه شرکتهای بزرگ فعالیت میکردند، بدون تردید ناوگان هوایی با چنین مشکلاتی مواجه نبود.
اگرچه مجوز خرید هواپیما توسط هر فرد حقیقی و حقوقی از سوی سازمان هواپیمایی این زمینه را برای سرمایهگذاران بخش خصوصی فراهم میکرد که با خرید هواپیماهای بهروز به تجهیز ناوگان هوایی کشور کمک کنند، اما در عمل این اتفاق نیفتاد. سالاری در این زمینه میگوید: صنعت هواپیمایی به یک سرمایهگذاری هنگفت نیاز دارد. علاوه بر اینکه ورای خرید هر هواپیما به یک مکانیزم بسیار قوی مانند فاینانس نیاز است. درحالی که به واسطه تحریمها درحالحاضر امکان فاینانسهای خارجی در ناوگان هواپیمایی کشور وجود ندارد. این نکته نیز حائز اهمیت است که خرید هواپیما یک اقدام کاملا
تخصصی است و هر شرکتی به صرف داشتن مجوز خرید نمیتواند به این حوزه ورود پیدا کند.
وفور صدور مجوز
اما برای بررسی نظر کارشناسان دیگر در مورد گفته وزیر راه به سراغ مسعود قاسمی، نایب رییس انجمن صنایع هوایی و فضایی رفتیم. وی به صمت میگوید: موضوع مطرح شده کاملا درست و قابل قبول است، اما نباید فراموش کرد که کشور ما در سالهای اخیر با تحریمها دست و پنجه نرم کرده و در واقع شرکتهای هواپیمایی مجبور به خرید هواپیماهای دستدوم و تجهیز ناوگان خود شدند.
قاسمی وفور صدور مجوز شرکتهای هواپیمایی را نیز تایید میکند و میگوید: اگرچه سازمان هواپیمایی اجازه خرید و فروش هواپیما را به افراد حقیقی و حقوقی داده است، اما این موضوع اتفاقی نبوده که پیش از این ممنوعیت داشته باشد. در واقع آنچه در سالهای گذشته اتفاق افتاد، این بود که افرادی با گرفتن موافقت اصولی و راهاندازی شرکت هواپیمایی، این موافقتنامه را در بازار آزاد به قیمت گزافی میفروختند و نتیجه این شد که افرادی بدون داشتن صلاحیت راهاندازی شرکت هواپیمایی به این بخش ورود پیدا کردند. حال و با اعلام صدور مجوز خرید هواپیما تنها افرادی میتوانند به
دریافت موافقت اصولی و راهاندازی شرکت هواپیمایی اقدام کنند که صلاحیت آنها از سوی سازمان تایید شده باشد. وی تغییر در ناوگان هوایی کشور را منوط به نتیجه مذاکرات ژنو میداند و میافزاید: هنوز هم مشخص نیست که نتیجه نهایی مذاکرات چه خواهد بود، اما بدون تردید رفع تحریمها به رفع معضلات ناوگان هوایی کشور کمک خواهد کرد.