عوامل موثر در افزایش کارآیی مناطق ویژه اقتصادی
تین نیوز | با توجه به اینکه هدف قانونگذار از تدوین و تصویب قانون تشکیل و اداره مناطق ویژه اقتصادی (موضوع تبصره ۲۰ قانون برنامه اول توسعه در سال ۱۳۶۸و بند د تبصره ۲۵ قانون برنامه دوم توسعه) ایجاد مناطق آزاد تجاری، صنعتی و ویژه اقتصادی،
تبیین راهکارهای جدید برای توسعه کشور با استفاده از استراتژی مربوط به جذب سرمایههای داخلی و خارجی، حمایت از فعالیتهای تولیدی و اقتصادی، ایجاد و گسترش روابط تجاری بینالمللی، فعالتر کردن اقتصاد منطقهای و بهرهگیری از فرصتهای موجود در اقتصاد جهانی بود اما با گذشت بیش از ۲۰ سال از نخستین مصوبات ایجاد مناطق ویژه اقتصادی، به علت نبود آسیبشناسی گذشته آنطور که باید و شاید توفیق چندانی در نیل به اهداف قانونگذار در رابطه با این مناطق حاصل نشده و بررسی عوامل موثری که باعث این توفیق نیافتن شده و بکارگیری روشهای نوین و کارساز، میتواند
راهگشای مناسبی برای ارتقای کارآیی بیشتر مناطق ویژه اقتصادی باشد.
برهمین اساس به مواردی برای ارتقای کارآیی این مناطق اشاره میشود:
۱- مکانیابی محل احداث منطقه ویژه: از مهمترین عواملی که در موفقیت اجرای یک منطقه ویژه اقتصادی تاثیرگذار است، مکانیابی مناسب محل اجرای طرح بهمنظور دسترسی راحت و ارزان به امکانات زیرساخت و میزان سهولت در دسترسی به مرزهای آبی، خاکی کشور است.
۲- وسعت منطقه ویژه: بررسی، مطالعه و پیشبینی وسعت واقعی موردنیاز برای احداث منطقه ویژه بسیار با اهمیت است تا مدیریت منطقه به دلیل گستردگی بیمورد یا محدودیت فضا در فرآیند احداث منطقه و نگهداری آن دچار محدودیت نشود.
۳- وضعیت و شرایط اقلیمی منطقه ویژه: مطالعه و بررسی جامع و دقیق وضعیت و شرایط اقلیمی بسیار حائز اهمیت است.
۴- مدیریت مناطق ویژه اقتصادی: پیچیدگی روزافزون امور و رقابتیترشدن سازمانهای تولیدی تجاری، میطلبد که مدیریت مناطق ویژه به عنوان راهبر یک سازمان پیچیده، مجهز به تجربه و عالم و عامل به ابزارهایی مانند مدیریت استراتژیک منابع انسانی، تکنیکهای مدیریت تحول، مدیریت عملکرد و مدیریت رویکرد سیستمی و... باشد، تا بتوان از هر منطقه ویژه به عنوان یک اهرم رشد و توسعه منطقهای بهرهمند شد.
۵- تامین منابع مالی موردنیاز منطقه ویژه: یکی از عوامل بسیار مهمی که در کارآیی هر طرح و پروژهای موثر است، تمهیدات لازم برای بررسی و اطمینان کامل از تامین منابع مالی برای اجرای کلیه فازهای مطالعاتی و اجرایی طرح منطقه ویژه است.
۶- مقررات مربوط به معافیتها و امتیازات منطقه ویژه: بهروزآوری، اعمال کامل، آسانسازی و تسریع مقررات و امتیازات حاکم بر مناطق ویژه اقتصادی از جمله عوامل بسیار مهم در رغبت سرمایهگذاری در این مناطق است.
۷- رابطه مدیریت منطقه ویژه با سرمایهگذاران: کمیت و کیفیت ارتباط مجموعه مدیران منطقه ویژه در جذب سرمایهگذاران داخلی و خارجی شاید از محوریترین عوامل موثر در میزان موفقیت هر منطقه ویژه باشد.
۸- نوع نگاه و ارتباط مردم شهرستان و استان به منطقه ویژه: ایجاد و حفظ یک رابطه اجتماعی تنگاتنگ و نزدیک با مردم شهرستان و استان از عوامل بسیار موثر در جلب و جذب حمایت همهجانبه مردم از منطقه ویژه است.
۹- برنامهریزی استراتژیک برای منطقه ویژه: چنانچه مدیریت منطقه اقدام به تهیه طرح توجیهی و طرح جامع منطبق بر مقدورات و محدودیتهای واقعی استان کند، امکان برنامهریزی مناسب استراتژیک برای تدوین عملکرد و جهتگیری بلندمدت و همچنین ارزیابی مداوم و بهبود مستمر عملکرد منطقه، فراهم خواهد شد.
۱۰- انتخاب پروژههای مناسب: بررسی علمی و کارآمد در انتخاب صحیح پروژههای مناسب، عامل موثری در میزان کارآیی منطقه است.
۱۱- زیرساختها: امکانات زیرساختی موجود و همچنین بالفعل شهرستان/ استان در طراحی، احداث و بهرهبرداری از زیرساختهای موردنیاز از جمله عوامل کارساز و موثر در میزان کارآیی هر منطقه ویژه اقتصادی است.
۱۲- توانمندیهای بومی شهر، شهرستان و استان: شناسایی دقیق و لحاظ کردن منابع، توانمندیها، مقدورات و محدودیتهای واقعی و عینی شهر محل احداث منطقه ویژه بسیار مهم است.
مهندس حسن پاکنژاد / کارشناس صنایع