چالشهای توسعه هوشمندسازی حملونقل
تین نیوز | حملونقل از آن دست نیازهای جوامع انسانی است که به دلیل اهمیت و نقش بدون انکارش در طول دوران مختلف، آدمی را به استفاده از فناوریهای جدید واداشته است.
امروز نیز در آستانه یکی دیگر از این تحولات مهم قرار گرفتهایم که برخلاف نمونههای پیشین، چندان به تغییرات فرم ارتباط پیدا نمیکند و بیشتر به محتوا میپردازد، کاربری فناوری ارتباطات و فناوری اطلاعات در عرصه حملونقل و درنهایت تحقق سیستمهای هوشمند حملونقل همان تحول شگرف عصر حاضر است که ماهیت این صنعت را دگرگون میکند. تاکنون تعاریف و تعابیر بسیاری برای سیستمهای هوشمند حملونقل ارائه شده است؛ برای مثال انجمن حملونقل هوشمند امریکا در سال ۱۹۹۸، ITS را به استفاده مردم از فناوری برای صرفهجویی در وقت و هزینه در زندگی روزمره تعبیر
کرده بود و درست یک سال بعد، دپارتمان حملونقل امریکا، تعریف رسمی ITS را چنین عنوان کرد: «سیستمهای جمعآوری، نگهداری، پردازش و توزیع اطلاعات مربوط به جابهجایی کالا و مسافر». اما آنچه در کتابها و مقالات بسیاری از آن نقل شده است، تعریفی سادهتر و البته با دربرگیری کمتر است: «سیستمهای هوشمند حملونقل به سیستمهایی گفته میشود که با استفاده از ابزارهای خودکار و برنامهریزیهای انجامشده روی آنها، برخی از عملیات کنترلی (کنترل جریان تردد، مقررات ترافیکی یا عوارضی...) و یا اطلاعاتی (آمارگیری، اطلاعرسانی به رانندگان، برداشت
اطلاعات و...) را در زمینه حملونقل و ترافیک انجام میدهند.»
مثلث هوشمند سامانههای حملونقل هوشمند بر سه پایه «راه هوشمند»، «خودرو هوشمند» و «راننده هوشمند» استوار شده و هدف از بکارگیری این مثلث هوشمند، توانمندسازی رانندگان در انتخاب بهترین شیوهها و کارآمدتر و ایمنترساختن نظام حملونقل است. در این میان کشورهای مختلف با برنامهریزیهای کوتاه، میان و بلندمدت در قالب طرحهای جامع، یکی از راسهای این مثلث را برگزیدهاند تا به یک سیستم تمامعیار که همانا یک مثلث کامل است برسند. درواقع باید گفت که سامانههای حملونقل هوشمند با محوریت مثلث هوشمند راه، خودرو و راننده در
زمینههای مختلفی ازجمله ناوبری پیشرفته، بهینهسازی مدیریت ترافیک، رانندگی ایمن، حملونقل عمومی و تجاری و پشتیبانی عابران پیاده و وسایل امدادی به کمک شهروندان میآید. اما تجربه استفاده از سیستمهای هوشمند در ایران و بهویژه بومیسازی آن و تطبیق این سیستمها با فرهنگ و رفتار رانندگان ایرانی اقدامی با ارزش است که ذکر مواردی در این زمینه قابل توجه است؛ نخست اینکه در ایران بسیاری از سیستمهای هوشمند بهویژه در مقوله اعمال قانون مبتنی بر استفاده پلیس است که در صورت نبود هماهنگی، باعث بروز مشکلاتی در شیوه اعمال قانون میشود. از سوی دیگر
نبود استاندارد یا معماری ملی یک ضعف در این حوزه به حساب میآید که موجب میشود اقدامات انجامشده تاحدودی در شهرهای مختلف متفاوت باشد. علاوه بر این موانعی نیز در مسیر توسعه سامانه هوشمند در ایران وجود دارد که مهمترین آنها نگرانی از هزینههای سنگین اجرای این سامانه، همچنین نگرانی از نبود کارشناس قابل برای راهبری و نگهداری سامانه پس از راهاندازی است. اما بیتردید با بومیسازی فناوری و محاسبه هزینه و فایده هر سامانه و توجیه مدیران بر ضرورت نداشتن اجرای همزمان تمامی وجوه سامانههای هوشمند، میتوان از این مشکلات، به میزانی کاست.
به هر حال استفاده از سیستمهای هوشمند در شهرهای بزرگ و بهتازگی در جادهها قابلقبول است، اما بکارگیری این سامانهها زمانی میتواند گسترش بهتری یابد که شرکتهای خدماتدهنده، معرفی کامل محصولات موجود، فروش، نصب و راهاندازی، مهمتر از آنها آموزش کاربران و نگهداری را به طور شایسته انجام دهند. بدینصورت بهرهوری سامانهها بالا خواهد رفت و درنتیجه بهدستآمدن نتایج مناسب، اطمینان مدیران مربوط نسبت به آنها جلب میشود و راه گسترش این سامانهها بیش از پیش هموار خواهد شد.