سیاست ریاضت اقتصادی
تین نیوز | قیمت نفت همچنان در بازار جهانی به سیر نزولی خود ادامه میدهد تا جایی که قیمت نفت برنت به کمتر از 50 دلار در بازار جهانی رسیده است. این موضوع در حال حاضر باعث شده که تعیین قیمت نفت از جمله مباحث چالشی در تصویب لایحه بودجه سال 1394 باشد؛ چراکه قیمت فعلی نفت در بازار جهانی فاصله بیش از 22 دلاری با رقم 72 دلاری برای نفت در لایحه بودجه سال آینده دارد.
بنابراین با توجه به ادامه روند کاهشی قیمت نفت، بیم آن میرود پیشبینی ۷۲ دلاری دولت برای قیمت نفت صادراتی کشورمان در سال آینده، محقق نشود که در آن صورت، کسری بودجه گریبانگیر دولت خواهد شد.
بر همین اساس، کارشناسان خارج از دولت و اقتصاددانان مجلس توصیه میکنند برای پیشگیری از وقوع کسری بودجه شدید در سال آینده باید قیمت نفت در لایحه بودجه مورد بازنگری قرار گیرد و سیاست ریاضت اقتصادی در پیش بگیرد، زیرا قیمت پیشبینی شده دولت به نوعی قابل وصول نیست.اگرچه در مقابل، دولتیها اصرار دارند که رقم ۷۲ دلار را براساس محاسبات کارشناسی و مطالعات علمی به دست آوردهاند.
در همین رابطه، محمد کردبچه، مشاور رییس سازمان مدیریت و برنامهریزی تاکید کرد: ما نباید عجولانه برخورد کنیم، زیرا همانطور که قیمت نفت اینقدر سریع پایین میآید، همانطور هم میتواند بالا رود.
به گفته وی، با این حال، مکانیسمهایی در اختیار دولت و مجلس قرار دارد که اگر قیمت نفت کاهش یابد، میتوانند بودجه را تامین کنند و نگذارند بودجه با شکست مواجه شود.
مشاور رییس سازمان مدیریت و برنامهریزی به خبرآنلاین گفت: در سال 1365 یا سال 1377 نیز قیمت نفت به کمتر از 10 دلار رسید و درآمد نفت خیلی پایین آمد اما ما بودجهمان بستیم و هیچ اتفاقی هم نیفتاد. به عبارتی، اینگونه نیست که ما خط قرمزی در قیمت نفت داشته باشیم و نتوانیم بودجه را ببندیم.
کردبچه در پاسخ به سوالی مبنی براینکه علت تصمیم دولت در رسیدن به نفت 72 دلاری چه بود و چرا نرخی پایینتر را انتخاب نکرد، افزود: در این زمینه در دولت خیلی بحث شد. البته آن زمان هنوز قیمت نفت تا این حد پایین نیومده بود؛ منتها مسالهای که وجود دارد، این است که پیشبینی بازار نفت خیلی مشکل است.
وی اظهار کرد: در حال حاضر گروهی از صحبت از این میکنند که قیمت نفت در بودجه باید کاهش یابد و حتی صحبت از این میشود که قیمت نفت ممکن است به 40 دلار هم برسد اما نکته اینجاست که مگر کسی در ماههای مرداد و شهریور تصور میکرد که قیمت نفت تا این حد کاهش پیدا کند؛ در حالی که آن زمان قیمت نفت بیش از یکصد دلار بود. هنوز هم متوسط قیمتی که از نفت در سالجاری اعلام میشود، بالاست.
مشاور رییس سازمان مدیریت و برنامهریزی عنوان کرد: آن زمان هیچکس پیشبینی نمیکرد که قیمت نفت تا این حد پایین آید. اکنون هم همینطور است. پیشبینی بازار نفت خیلی مشکل است. یعنی حتی بهترین کارشناسان بازار نفت هم امکان دارد، اشتباه کنند. چه کسی حدس میزد که قیمت نفت از 110 دلار به 50 دلار برسد؟! کاهش 50 دلاری قیمت نفت خیلی زیاد است.
کردبچه گفت: بنابراین همانطور که قیمت نفت اینقدر سریع پایین میآید، همانطور هم میتواند بالا رود. به همین دلیل نباید عجولانه برخورد کنیم. از سوی دیگر، مکانیسمهایی در اختیار دولت یا مجلس قرار دارد که اگر یک چنین اتفاقی بیفتد، میتوانند بودجه را تامین کنند و نگذارند بودجه با شکست مواجه شود.
وی در پاسخ به این سوال که چرا رقم 72 دلار انتخاب شد، گفت: گزینههای مختلفی در دولت بررسی شد. چند شاخص در بودجه وجود دارد که این شاخصها بیشتر محاسباتی است؛ برای مثال، قیمت نفت، نرخ ارز، میزان صادرات غیرنفتی، صادرات نفت و... . روی هر یک از این شاخصها خیلی صحبت شد. حالا ما اگر هم فرض کنیم در آینده قیمت نفت کاهش یابد، در مقابل ممکن است توان صادراتی کشور بالا رود.
مشاور رییس سازمان مدیریت و برنامهریزی عنوان کرد: شاخصهای دیگری هم در ارقام بودجه وجود دارد که همه آنها قابل تغییر است. اینطور نیست که ما خیلی راحت بگوییم چون قیمت نفت در بازار جهانی کاهش یافته، بنابراین ما هم قیمت نفت در بودجه را خیلی پایین در نظر بگیریم. بالاخره چند متغیر وجود دارد که روی هر کدام از آن متغیرها بحثهای زیادی شده است.
کردبچه بیان کرد: به نظر من نباید عجولانه قضاوت کرد. الان یکمقدار عجولانه قضاوت میشود. معاون اول رییسجمهور هم چندی پیش در صحبتهای خود گفت قرار نیست منابع ارزی کم شود، چون گزینههای دیگری در اختیار دولت است که میتواند کاهش درآمدهای ارزی حاصل از صادرات را جبران کند.وی در ادامه گفت: صندوق توسعه ملی محدودیتهای قانونی دارد اما در برنامههای دستگاههای اجرایی برای سالهای آینده پیشبینی شده است که میزان صادرات افزایش پیدا کند.
رقمی که ما در حال حاضر برای صادرات نفتخام و میعانات گازی در نظر گرفتهایم، عین رقمی است که برای سال 1393 پیشبینی شده بود. یعنی هم میزان صادرات نفتخام، هم میزان صادرات میعانات گازی و هم میزان فروش میعانات گازی و پتروشیمی دقیقا همان رقمهایی است که در سال 1393 هم داشتیم بنابراین امکان افزایش برای سال آینده وجود دارد.
مشاور رییس سازمان مدیریت و برنامهریزی عنوان کرد: موارد دیگری هم وجود دارد که بتوان درآمدهای ارزی را افزایش داد. از سوی دیگر، روشهایی مثل آزاد شدن بخشی از داراییهای بلوکه شده کشور میتواند به تامین منابع بودجه کمک کند. البته در نهایت امر، در زمانی که کمیسیونهای تخصصی مجلس و نیز کمیسیون تلفیق، لایحه بودجه را بررسی میکنند، میتوانند ارقام بودجه را
تعدیل کنند.
وی اظهار کرد: اما مسالهای که وجود دارد، این است که اگر منابع تعدیل شود، باید متناسب با آن مصارف بودجه نیز تعدیل شود. در کنار آن در صورتی هم که مجلس به این نتیجه برسد که نرخ نفت در همین حد باقی بماند اما در سال آینده درآمدهای ارزی کشور کمتر شود، آن زمان نیز روال خاصی وجود دارد.
مشاور رییس سازمان مدیریت و برنامهریزی خاطرنشان کرد: همچنین اگر اختلالی در منابع وجود داشته باشد، مصارف نیز متناسب با آن تعدیل میشود؛ همان اتفاقی که در سالجاری افتاد و یک مقدار منابع با مشکل مواجه شد. سالهای قبل هم همینطور بوده است. مساله تخصیص اعتبار از اختیاراتی است که طبق ماده(30 )قانون برنامه و بودجه داده شده که در صورت لزوم تعدیل انجام شود.
وی عنوان کرد: منتها تعدیلی که صورت میگیرد، همینطوری نیست که ما از بالا به پایین بودجه را با یک درصد ثابتی کم کنیم، اولویتگذاری شده است. یعنی اگر قرار باشد بودجه طرحهای عمرانی کاهش پیدا کند، بودجه طرحهایی را کم میکنند که امکان خاتمه آن در طول امسال و سال آینده وجود نداشته باشد.
کردبچه در ادامه گفت: همچنین بودجه طرحهایی را که مدت زیادی برای خاتمه نیاز دارند و پیشرفت فیزیکی پایینی دارند، تعدیل میکنند. یا اینکه اگر اعتبارات هزینهای را خواستند کم کنند، اعتبارات مربوط به حقوق و دستمزد را کم نمیکنند و سایر اعتبارات هزینهای مثل حق ماموریتها را تعدیل میکنند. قرار نیست اتفاق خاصی در اقتصاد کشور بیفتد. در واقع کارهایی که ضروری نیست، انجام نمیشود و به کارهای اصلی دولت لطمه نمیخورد.
وی درباره پیشبینی قیمت نفت در مراکز پژوهشی بیان کرد: موسسات زیادی هستند که کار پیشبینی بازار نفت را انجام میدهند. این مراکز بینالمللی هستند و به طور معمول همه ساله بازار را پیشبینی میکنند. ما نباید خودمان را با کشورهایی مثل عربستان سعودی، کویت و امارات متحده عربی مقایسه کنیم. اینها کشورهایی هستند که اصلا نیازی به منابع ارزی ندارند.
کرد بچه درباره رقم خط قرمز قیمت نفت در بودجه افزود: ما خط قرمز نداریم. در سال 1365 یا سال 1377 حتی قیمت نفت به کمتر از 10 دلار رسید و درآمد نفت خیلی پایین آمده بود اما ما بودجهمان بستیم و هیچ اتفاقی هم نیفتاد. به عبارتی، اینگونه نیست که ما خط قرمز داشته باشیم و نتوانیم بودجه را ببندیم. ما در شرایط مختلف میتوانیم با اولویتگذاریهایی که انجام میدهیم، بودجه را تنظیم کنیم.
مشاور رییس سازمان مدیریت و برنامهریزی عنوان کرد: ما به آن شکل خط قرمز در حوزه قیمت نفت نداریم و به دلیل اختیاراتی که دولت دارد، میشود بودجه را در گزینههای مختلف تنظیم کرد و با تصمیم مجلس اجرا کرد.
دولت باید هزینهها را کاهش دهد
همچنین مهدی تقوی، عضو هیات علمی دانشگاه علامه طباطبایی درباره اثرات کاهش قیمت نفت بر اقتصاد نیز گفت که در حال حاضر با این شرایط قیمت نفت احتمالا بودجه با کسری مواجه میشود و در این صورت دولت سعی میکند با چاپ پول توسط بانک مرکزی و افزایش درآمد پولی این کسری را جبران کند.
وی افزود: دولت باید از طرق دیگری مانند ارایه اوراق قرضه، استفاده از درآمدهای خالصه و همچنین مالیات از کسری بودجه جلوگیری کند.تقوی درباره پیشبینی رقم خط قرمز قیمت نفت در بودجه 94 بیان کرد: رقم خاصی را پیشبینی نمیتوان کرد چراکه در حال حاضر باید دید که عربستان صعودی به اندازه سهمیهای که اوپک در نظر گرفته نفت تولید میکند یا اگر بیشتر از آن سهمیه تولید کند قاعدتا با افزایش تقاضا قیمت نفت کاهش پیدا میکند.
عضو هیات علمی دانشگاه علامه طباطبایی خاطرنشان کرد: در شرایطی که دولت به دلیل کاهش قیمت نفت با کسری بودجه مواجه شود باید با کاهش هزینهها، در بخشهای دیگر بودجه و همچنین جایگزین کردن از درآمدهای خالصه یا مالیات و... این شرایط را مهار کند.
درواقع دولت باید سیاست ریاضت اقتصادی پیشه کند.