عقبگرد قطار حملونقل ریلی در مسیر رشد اقتصادی
تین نیوز | با وجود اهمیت حملونقل ریلی در بهبود شاخصهای اقتصادی و برنامهریزی دولتها برای افزایش سهم حملونقل ریلی در جابجایی مسافر، بار و ترانزیت، در عمل در تحقق برنامهها روند معکوسی طی شده است.
بر اساس برنامه چهارم توسعه سهم حمل بار و مسافر در شبکه ریلی باید به 30 و 18 درصد افزایش مییافت، این در حالی است که 3 سال از برنامه پنجم توسعه نیز گذشته و مقایسه آمار حملو نقل ریلی در دهه 70 با آمار کنونی حکایت از کاهش 23 درصدی حمل بار از طریق شبکه سراسری راهآهن کشور دارد. بهعبارت دیگر هماکنون حدود 5 درصد بار کشور از طریق شبکه ریلی جابجا میشود و تا دستیابی به اهداف برنامه فاصله بسیار زیادی داریم.
مسئولان دولت یازدهم با تاکید بر اهمیت حملونقل ریلی، وعدههایی را برای جبران عقبماندگیها این بخش دادهاند که شاید فراهم کردن بسترهای لازم برای حضور سرمایهگذاران بخش خصوصی مهمترین آنها باشد.
از سوی دیگر کارشناسان مهمترین راهکار برای جبران عقبماندگیهای تاریخی را توجه به بهرهوری در راهآهن کشور و برنامهریزی برای رفع حلقههای مفقوده در شبکه سراسری راهآهن میدانند. اقدامی که منافع حاصل از آن همردیف با اکتشاف یک میدان نفتی یاد میشود.
در همین حال یک کارشناس حملونقل با بیان اینکه سرفصلهای موضوع اقتصاد مقاومتی از سوی رهبر معظم انقلاب اعلام و ایشان به 24 مورد در این رابطه اشاره داشتهاند، گفت: یکی از مواردی که رهبر معظم انقلاب بهصورت مکرر به آن تاکید داشتند و در همین مباحث هم سه بار بر آن تاکید شده موضوع بهرهوری است.
عباس قربانعلیبیک صریح کرد: فکر میکنم یکی از مهمترین ارکان اقتصاد مقاومتی حداقل در حوزه فنی و اقتصادی بحث بهرهوری در مصرف انرژی و مواد است که در این بخش چیزی حدود 9 برابر آمریکا، 5 برابر ترکیه و 3 برابر متوسط جهانی شدت مصرف جهانی داریم.
وی با بیان اینکه این موضوع اصلا شایسته ایران نیست، اظهار کرد: به ویژه اینکه درآمد اصلی کشور از صادرات نفت است. اوپک برای اعضای خود سقف تولید را تعیین کرده نه سقف صادرات، از این رو هر چه در مسئله انرژی بیشتر صرفهجویی کنیم به این معناست که نفت بیشتری را میتوانیم صادر کرده و درآمد بیشتری نصیب اقتصاد کشور میشود.
وی با اشاره به اینکه با بهرهوری صدمه پذیری در شرایط بحران و مشکلاتی که به وجود میآید، کمتر میشود، خاطرنشان کرد: «رهبر معظم انقلاب در نماز عید فطرسال 86 به این مسئله اشاره کردند و ایراد گرفتند چگونه ما که تولیدکننده و صادرکننده نفت هستیم اما ما را تهدید میکنند به اینکه نمیگذاریم گازوئیل وارد ایران شود.»
رئیس اسبق کارگروه تخصصی صنایع ریلی ایدرو با یادآوری اینکه فرمایشات رهبری مقدمهای برای بحث قانون مدیریت سوخت شد، گفت: در هر صورت با توجه به صرفهجویی شدیدی که حملونقل ریلی در بخش بار و مسافر ایجاد میکند، این موضوع یکی از محورهای اساسی است که باید برای تحقق نظرات مقام معظم رهبری در بحث اقتصاد مقاومتی به آن توجه کنیم.
قربانعلیبیک افزود: اگر بتوانیم حوزه حملونقل ریلی را تقویت کنیم یک فرصت استثنایی برای اقتصاد کشور مانند اکتشاف چاه نفت بهوجود میآید و این کار همتراز این است که یک میدان نفتی را کشف کرده و توسعه دهیم.
وی تصریح کرد: باید به این نکته توجه کنیم که صرفهجویی بخش بار ریلی در ایران تقریبا 10 برابر متوسط جاده و 5 برابر میانگین جهانی است، با توجه به اینکه قطارهای ایران سنگینتر است و بارهای معدنی بیشتری نسبت به کشورهای اروپایی داریم، نسبت صرفهجویی ما در این بخش بالاتر است.
وی با بیان اینکه عمده بار معدنی (70 درصد) ایران مربوط به مناطق جنوب شرق و جنوبی است، بیان کرد: بر اساس برآوردهای صورت گرفته با برقی کردن، دوخطه کردن و مدیریت خطوط ریلی حدود 3 تا 4 میلیارد دلار فقط صرفهجویی سوخت با ارتقای بهرهوری در حوزه بار شبکه ریلی عاید کشور میشود.
قربانعلیبیک ادامه داد: در حوزه مسافر نیز این نسبت کمتر است، اما با تدابیری که دنیا به سمت آن رفته میتوانیم وضعیت بهتری را در این بخش نیز شاهد باشم.
کارشناس حملونقل با بیان اینکه علاوه بر بحث انرژی موضوع دیگری داریم که در واقع تلاش همکاران در راهآهن است، افزود: در حوزه انرژی مسئولان باید توجه بیشتری حوزه حملونقل ریلی برونشهری داشته باشند، چراکه در 2 دهه اخیر تقریبا توجه خوبی به حملونقل ریلی درون شهری شده است.
کاهش 23 درصدی حمل بار در راهآهن
قربانعلی بیک خاطرنشان کرد: در حوزه برونشهری سهم راهآهن از حملونقل از 28 درصد سال 70 امروز به 5 درصد کاهش یافته است.
وی ادامه داد: همان زمان بر اساس تصویب ستاد الگوی مصرف قرار بود به سهم 50 درصد در حوزه حمل بار برسیم، اما آنقدر سهم کم شد که سال 86 به 7 درصد و سال 92 نیز به 5 درصد رسیدهایم.
وی تصریح کرد: مسئولان باید به راهآهن توجه ویژهای داشته باشند، همچنان که رهبر معظم انقلاب روی این مسئله تاکید کردند و رئیسجمهوری در هیات دولت اعلام کرد که به موضوع ریلی بهعنوان یکی از 3 محور توجه خواهد کرد.
بهرهوری بسیار نامطلوب در راهآهن
کارشناس حملونقل با اشاره به اینکه بحث بهرهوری را در راهآهن بالا ببریم، اظهار کرد: بهرهوری در حوزه ریلی بسیار نامطلوب است، بهعنوان مثال به ازای هر واگن حدود یک چهارم (26 درصد) متوسط دنیا بار حمل میکنیم. این عدد چند سال پیش 29 درصد بود که این مسئله برای کشور بسیار نامطلوب است.
قربانعلیبیک تاکید کرد: در بخش لکوموتیو تقریبا بهتر هستیم و وضع کشور به متوسط جهانی نزدیک است اما با این حال باید بهتر از این هم بشویم. در دهه 70 به دنبال اقداماتی که انجام شد بهرهوری لکوموتیو در 2 مرحله حدود 100 درصد افزایش یافت.
وی دلیل بهرهوری پائین شبکه ریلی را وجود یک خطه بوده و ظرفیت پائین ریلی دانست و گفت: بهعنوان نمونه بر اساس محاسباتی که برای دو خطه تهران-تبریز انجام شد( فاز یک این پروژه یعنی تهران-قزوین و فاز 2 آن یعنی قزوین- زنجان) اگر مسیر تهران-زنجان دو خطه شود بهرهوری ترنستها بیش از 2.5 برابر میشود.
وی توضیح داد: بهعبارت دیگر ترنستی که هر کدام از آن 25 میلیارد تومان قیمت دارد، در حالت اول باید برای عددی سه میلیون نفر جابجایی 300 میلیارد تومان سرمایهگذاری کنیم. در حالی که با 220 میلیارد تومان حدود 5 میلیون مسافر را با تعداد ترنست کمتر یعنی با 9 ترنست جابجا می شوند.
رئیس کارگروه تخصصی صنایع ریلی ایدرو، اظهار کرد: با 2 خطه کردن خط ریلی تهران-زنجان علاوه بر افزایش سرعت از ظرفیت ترنستها بیشتر استفاده میشود و میتوانیم با 9 ترنست کار 24 ترنست را انجام دهیم.
قربانعلیبیک تصریح کرد: همین مسئله برای بخش بار هم صادق است، بهعنوان مثال کنسرسیومی برای دو خطه کردن راهآهن بافق-بندرعباس بهصورت BOT تشکیل شد. اگر به این مسائل در حوزه بار و مسافر توجه شود با سرمایهگذاری اندک و حمایتهای قانونی از بخش خصوصی میتوانیم بهرهوری را بهعنوان یکی از دغدغهها و تاکیدات رهبر معظم انقلاب در اقتصاد مقاومتی برطرف کنیم.
از این داستان ها توی راه آهن و وزارت خونه زیاده. خیلی ها برای خصوصی سازی قصه ها گفتند و داستانها نوشتند. اما هیچکدوم نسب به بهره وری برخی که سرازموضوعات پشت پرده درآورده بودن رو زیرآب کردن که نگو یکیش ذوالقدر بیچاره که بابت دونستن زیاد و سردرآوردن از لفت و لیسای … اخراج شد. حتی سایت تین نیوز هم ازش نگفت و ننوشت.
سهم ریل برحسب تن کیلومتر ۱۱ درصد است. رسیدن به عدد ۳۰ درصد سهم بار ریلی محال است چون اصلا این قدر بار ریل پسند در کشور وجود ندارد.
سلام جناب آقای ذوالقدر توجه شما رابه موارد ذیل جلب می کنم: ۱ - اگر حرف مستند ومنطقی دارین بزنید و نیازی نیست مسلسل وار از مقام معظم رهبری مایه بگذارید. ۲ - شما به شدت از افزایش بار قابل حمل لکوموتیوها حمایت می کنید درحالیکه این کار نتیجه ی عملی اش فاجعه بوده است الان در محور سرخس هر روز از ساعت ۷ صبح الی ۱۲ ظهر محور مسدود وقطارها با بارشان متوقف می شوند که خسارات وارده به خطوط از قبل طرحهای حضرتتان را برطرف کنند. ۳ - مستند کیلومترهای ۹۹۳ تا ۹۹۵،۱۰۰۵ و ۹۵۷و ۹۶۴ تا ۹۶۹ و۹۴۴ تا ۹۴۵ دیگه ام هست فعلا اینا کافیه لطف کنید با یک پرواز تشریف بیارید مشهد و با قطار محلی سرخس که دولت قبل …(بی نهایت لعن) تبدیل به ریل باسش برای مردم محروم سرخس کرد از دسته گلهایتان بازدید کنید. ۴ - به نظر من مسئول خوب اونی هست که عاقلانه و کم حرف بزنه بیشتر تلاش کنه و امیدش فقط به خدا باشه و دیگران روخرج نکنه مفت ۵ - بهره وری نتیجه اصلاح کارهای غلطه یا ادامه ندادن کارهای غلط جناب قربان بیگ خان
همکار ارجمند وخدوم لکوموتیوران! این قبیل حضرات به مانند کفهای روی آب هستند که مقطعی می آیند ومیروند وامثال شماها بمانند سنگهای درخشان کف رودخانه هستید که پس از عبور این کفهای مزاحم در این صنعت عظیم ریلی ماندگارخواهیدبود. ضمنا " اذهان خودرا برای این طیف افراد مغشوش نکنید. ایام عزت مستدام.
سلام منظور من اقای قربان علی بیگ بوده که به اشتباه ذوالقدر تایپ شده
حرف مهندس قربانعلی بیگ حرف صحیحی است. رسیدن به سهم ۳۰% بار ریلی محال نیست بلکه در سالهای قبل اتفاق افتاده است و متاسفانه سیاستهای نادرست باعثاز دست رفتن سهم راه آهن شده است. آقای مهندس سیدوکیلی - اگر طرح جامع حمل و نقل مدفون نمی شد و گزارشات آن در معرض استفاده قرار می گرفت اهمیت و روشهای رونق راه آهن بهتر درک می شد. آقای قربانعلی بیگ مدیری توانا و کارشناسی نخبه است و دهها ایده و طرح را تعقیب و عملیاتی کرده است و ممکن است در این بین چند تا هم اشتباه بوده باشد و بهرحال دیکته نانوشته غلط ندارد و بسیاری از مدیران راه آهن دهها سال بدون تحرک و نوآوری کار میکنند و کسی از آنها خرده نمی گیرد.
سلام جناب اقای ناصریان لطفا به این موارد توجه نمایید: ۱ - تخصص جناب آقای قربانعلی بیگ به نظر من در نیروی کشش می باشد یادم است چند سال قبل، در ایام عید نوروز در اخبار ساعت ۱۴ ایشان نمونه کاری را معرفی نمودند که بر روی یک لکوموتیو هیتاچی با موتور ملی را نصب شده بود. پس هیچ کس نیست که نداند فصل الخطاب سخنان ایشان تکیه بر روی افزایش قدرت کشش لکوموتیوها بوده و می باشد و طرحهای ایشان نیز در این زمینه ی پایه ای می باشد اما ایراد کار اینجاست وقتی ما در قسمت بازرگانی و سیر و حرکت و انبارداری و بارگیری بسیار بسیار بیشتر دچار کمی بهره وری هستیم و با اندک بازنگری و بکارگیری افراد متخصص و هزینه بسیار بسیارکمتر می توانیم بار بسیار بیشتر و به تبع آن در امد بیشتری را داشته باشیم چرا ایشان با دادن نظرات و نشانی های غلط به تصمیم گیران ان هم با تکیه و توان بیش از حد و مستمر چه خواسته ای را دنبال می کنند اگر در طی این سالها ایشان باعثافزایش حمل بار شده اند به نظر من این عملکرد خساراتی هم داشته است.(این اصلی را فرعی و فرعی را اصلی نشان دادن نیست) ۲ - دیکته ننوشته غلط ندارد، درست، اما وقتی نوشته شد، حق نداریم بگوییم تصحیح و نمره داده نشود. در بند اول می توانستم به جای خسارات، کلمات و عبارات دیگری همچون مسئولین فعلی به کارببرم ولی صرفه نظر کردم تا به جای خود. ۳ - نوشته اید " بسیاری از مدیران راه آهن دهها سال بدون تحرک و نوآوری کار میکنند و کسی از آنها خرده نمی گیرد " این بسیار از مدیران که دچار روزمره گی شدید هم هستند ادعایی هم ندارند همین که مزایا برسد خدا را شاکرند اما اگر بر چیزی مهم بیش از آنچه لازم است توسط مدیری بارها و بارها تاکید گردد و اندک سرمایه های کشور در این قسمت هزینه گردد به نظر شما درست است. ۴ - با احترام و قدردانی از زحمات جناب آقای قربانعلی بیگ به نظر اینجانب، ایشان شخصا می باید عملکرد گذشته خود را با وسواس و دقت کامل مورد بررسی قرار دهند تا خطاهای گذشته را تکرار نکنند. پیشنهاد: ایشان اگر باز هم بر این طرحهای خود تاکید دارند لطفا طرحهای خود را کامل ارایه نمایند تا دیگران بهتر بتوانند در مورد آنها نظر دهند و لذا دیگر لازم نیست که از دیگران وام بگیرند و بر طبل کلیات بکوبند با تشکر
اگر تحلیل این شاخصها بصورت روندگرا انجام پذیرد مشخص می شود که در دو سال اخیر راه آهن رشد خوبی داشته است. راه آهن با شرایطی مواجه بود که چهار سال مجموع با ر آن کمتر از ۲۵ میلیون تن مانده بود در حالیکه هم اکنون بیش از ۳۰ میلیون تن آمار ۹۳ است.