کارآفرینی در آسمان
تین نیوز | مدل زندگی بسیاری از کارآفرینان معروف کشورمان نشان میدهد که آنها آدمهای فرازمینی با قدرتی خارقالعاده نبودهاند، از هیچ موهبت ویژه یا توانمندی عجیبی بهره نبردهاند و طی این طریق، دارایی افسانهای نداشتهاند.
بسیاری از آنها از فراز و فرودهای سخت و ناملایمات معمول پیروز بیرون آمدهاند تا سرنوشتی دیگر را برای خود و جامعه پیرامونشان رقم بزنند. سبك زندگی كارآفرینهای بزرگ موید این نكته است كه همه افراد با داشتن یك انگیزه قوی، یك طرح حساب شده و یك دنیا انرژی میتوانند از پس ناشدنیترین كارها بربیایند. اینجا و در این صفحه مهمان بانویی هستیم كه یكی از این ناممكنها را ممكن كرده است. او حالا در عرصه آموزشی یك كارآفرین تمام عیار به شمار میرود؛ بانویی كه پس از فوت همسرش تصمیم گرفت راه پیچیده و سخت گذشته را یكه و تنها بپیماید. حالا او صاحب یكی از بزرگترین
مراكز آموزشی صنعت هواپیمایی كشورمان است. شوكت عبداللهیان، همه این موفقیتها را مدیون مدیریت صحیح و برنامهریزی در زندگیاش میداند. او با یك ایده ساده شروع كرد و حالا همان ایده علاوه بر اشتغالزایی برای دهها كارشناس و متخصص، زمینه را برای آموزش و استخدام صدها نفر فراهم ساخته است.
معمولا كسانی سراغ حوزه كارآفرینی میروند كه ایده خاصی دارند. برای شما این داستان از كجا شروع شد و چطور سر از دنیای كارآفرینان درآوردید؟
البته بنده برای ورود به این حوزه مثل دیگر كارآفرینها دچار سختی نشدم. همسرم خلبان بود و خودم هم در زمینه آموزشی تواناییهای بالقوهای داشتم. كمكم در كنار همسرم تلاش كردم تا اطلاعات هوانوردی را تكمیل كنم و وارد این حوزه شوم. همان ابتدا متوجه شدیم كه بحث آموزش در برخی از رشتههای هوانوردی بهصورت جدی وجود ندارد یا دارای شكل و شمایل آكادمیك نیست؛ مثلا ما دورههای تخصصی مهمانداری نداشتیم و این رشته تنها در مؤسسههای هوانوردی و بدون اعطای مدرك دانشگاهی ارائه میشد. ما آمدیم و با تأسیس این شركت، چنین رشتههایی را بهصورت آكادمیك
درآوردیم و حالا هم دورههایمان تحت نظارت سازمان هواپیمایی جهانی برگزار میشود. دانشجویان پس از گذراندن این دورهها میتوانند بروند آزمون بدهند و سپس جذب شركتهای هواپیمایی شوند.
برای اینكه وارد این حوزه شوید ترسی به دل راه ندادید؛ بهخصوص اینكه پیش از شما، تأسیس چنین آموزشكدهای مرسوم نبود؟
بهنظرم برای موفقیت در هر كاری داشتن ایمان خیلی مهم است. باید به آنچه میخواهی انجام بدهی اعتقاد داشته باشی. به همین دلیل من از شروع چنین كاری ترس نداشتم چون میدانستم وارد كاری میشوم كه در آن تخصص دارم و از سوی دیگر به آن علاقهمندم. البته در نگاه اول شاید اینگونه بهنظر برسد كه مدیریت بر یك مجموعه آموزشی هوانوردی و كارآفرینی در این عرصه كاملا مردانه باشد و به روحیات بانوان نخورد اما زنان ما هم ثابت كردهاند كه مرد عمل هستند و اگر به آنها فرصت داده شود میتوانند در همه جا خودشان را ثابت كنند؛ به شرط اینكه از مشكلات سر راهشان نترسند.
برای شما كه میخواستید یك مجموعه معتبر راهاندازی كنید چه دردسرهایی وجود داشت؟
خوشبختانه بهدلیل اینكه همسرم در كنارم بود دردسر زیادی بهوجود نمیآمد. یكی از مشكلات اصلی ما برای ایجاد یك محیط آموزشی، دعوت از چهرههای توانمند و سرشناس در عرصه آموزشی بود. این مسئله با توانمندیهای همسرم و شناخت مناسب او از استادان برجسته كشور خیلی راحت پشت سر گذاشته شد. اشخاصی وارد این كار شدند كه تخصصهای لازم را در خارج از ایران دیده بودند یا نسبت به كارشان توانایی فراوانی داشتند،به همین دلیل یك كادر آموزشی قوی راحتتر از آنچه فكرش را میكردیم بهدست آمد. اما بعضی وقتها واقعا قوانین دستوپاگیر میشد. خیلیها از اینكه
یك زن میتواند چنین كارهایی بكند و این فضا را در كشور بهوجود بیاورد ناراضی بودند. كمكم حسادتها شروع شد. برای صدور برخی مجوزها كمی دردسر كشیدیم. ما را خیلی بهحساب نمیآوردند. شاید به كاری كه میخواستیم انجام بدهیم اعتماد نداشتند. دست آخر مجبور بودم بروم و با یك مقام بالاتر صحبت كنم و طرح را شرح بدهم تا با درخواستمان موافقت كنند.
فكر كنم برای اینكه شما دنبال علاقهتان رفتید از بروز این مشكلها نترسیدید؟
علاقه همراه با گذشت. واقعا افرادی میآمدند و قصدشان این بود كه نگذارند كار ما به سرانجام برسد. با این حال، همراه با همسرم مدیریت قوی ایجاد كردیم و به رفع برخی سوءتفاهمها پرداختیم. من شخصا دنیای آموزش و در كنار آن بحث كارآفرینی را خیلی دوست دارم و بهخاطر همین علاقه است كه میتوانم سختیهای كار را تحمل كنم. شاید عدهای نظرشان این باشد كه با تربیت و ورود جوانهای موفق در این رشته، دیگر برای آنها جا نباشد اما من میگویم چه بهتر كه یك جوان پاك، توانمند و باارزش بیاید و یك گوشه كار را بگیرد. به همین دلیل از همان ابتدا صداقت در حوزههای
كاری، مالی، مدیریتی و آموزشی را سرلوحه كارمان قرار دادیم و تا اینجا توانستیم نتیجه موردنظرمان را بگیریم.
الان شرایط و نگاه جامعه ما نسبت به بانوان كارآفرین چگونه است؟
متأسفانه این نگاه هنوز دارای اشكالات فراوانی است. ما در بخشهای مختلف توانستیم توانمندیهایمان را به اثبات برسانیم. الان هزاران بانوی كارآفرین در كشورمان مشغول خدمت هستند اما برخیها پذیرای ما نیستند؛ گاهی اوقات برای بانوان موانع مالی ایجاد میشود، گاهی اوقات به آنها مجوزهای لازم را نمیدهند و از همه مهمتر به آنها اعتماد نمیكنند. بهنظرم با توجه به پیشرفتهایی كه در این بخش داشتهایم، هنوز نیازمند آن هستیم كه نگاهی جدی به ورود بانوان در حوزه كارآفرینی داشته باشیم.
شما چند ساعت در روز كار میكنید؟ برای چند نفر كارآفرینی كردهاید و چند نفر دانشجو دارید؟
من تقریبا روزی ۱۲ ساعت كار میكنم. با ایجاد فضای آموزشی و دعوت از استادان و كارمندان جمعا ۱۲۲ نفر را تحت پوشش دارم. ما كارمان را با پذیرش ۵۰۰ دانشجو شروع كردیم و حالا بیش از ۱۶۵۰ دانشجو داریم.
خیلی از اشخاص ایدههای خوبی دارند اما در همان اول به سد بزرگ عدمتأمین مالی برمیخورند. شما چگونه توانستید از پس این مشكل بربیایید؟ آورده اولیه یا همان سرمایهتان چقدر بود؟
البته چون همسرم شركت هواپیمایی داشت بخشی از سرمایه اولیه را از همان جا تأمین كردیم اما زمانی كه من بهصورت مستقیم وارد كار شدم، نهتنها كسری نداشتیم بلكه به سودآوری هم رسیدیم. البته لازم است تأكید كنم كه حمایتهای مالی، یك بخش از انجام كار بزرگی است كه شما پیش روی خود تصور كردهاید. بهنظرم، با برنامهریزی صحیح و مدیریت مناسب میتوانید به بزرگترین هدفها برسید. اجازه بدهید یك مثال ساده بزنم؛ اگر شما خانم هر خانه را درنظر بگیرید میبینید كه او مبلغی را برای تأمین هزینههای ماهانه در اختیار دارد و باید بهگونهای مدیریت
كند تا كفاف مخارج را بدهد. این هنر را میتوان به شكلی دیگر و در ابعاد وسیعتر در بحث مدیریتی بهكار گرفت. مهم شیوههایی است كه شما آنها را به كار میگیرید تا به موفقیت برسید.
حالا واقعا اشخاصی هستند كه هیچ سرمایه و آورده اولیهای ندارند. آنها چقدر در رسیدن به موقعیت میتوانند امیدوار باشند؟
گاهی اوقات شما خودتان سرمایه را وارد كارتان میكنید. بعضی وقتها هم باید دنبال راههای تأمین سرمایه باشید. الان راههای مختلفی برای تأمین سرمایه وجود دارد كه با یك حساب ساده میتوان از آنها بهرهمند شد. متأسفانه خیلی از افرادی كه میخواهند كارآفرینی كنند این راهها را نمیدانند و فكر میكنند تنها سرمایه خودشان مهم است، به همین دلیل انجام كار را به وقتی دیگر موكول میكنند یا در نهایت قید آن را میزنند.
شما در ابتدای كارتان چه افقی را برای خودتان تصور كرده بودید؟ آیا الان به آنچه میخواستید رسیدهاید یا نه؟
یكی از بزرگترین اشتباهاتی كه افراد كارآفرین مرتكب میشوند این است كه میخواهند از همان ابتدا بهترین باشند؛ یعنی بزرگترین، زیباترین و مجهزترین كارخانه و شركت را بسازند و همان روز اول مثلا هزار نفر را استخدام كنند اما این یك اشتباه استراتژیك است. اگر طالب پیشرفت در كارتان هستید باید از قدمهای كوچك شروع كنید و بهتدریج مجموعه تحت نظارت خودتان را توسعه دهید. شاید باورتان نشود اما ما فعالیت شركت را از یك كانكس شروع كردیم و به دانشكده هوانوردی رسیدیم. آن موقع به كمك همسرم یك كانكس خریدیم و آن را در زمینی كه قرار بود شركت در آنجا
ساخته شود قرار دادیم. كمكم مدیریت سیستم و چیدمان طرحهای آینده از همان جا شروع شد تا سرانجام به نتیجه رسید. همین الان هم اگر یك اتاق كوچك به من بدهند میدانم كه باید دنبال چه چیزی باشم. برای یك كارآفرین مهم نیست كه ابتدا چه امكاناتی در اختیار دارد، او باید به این بیندیشد كه در نهایت به كجا میخواهد برسد.
خلاقیت را در كارآفرینی چگونه تعریف میكنید؟
اصولا كارآفرینی با یك خلاقیت شروع میشود. حتی اگر آن طرح و ایده در نگاه اول خیلی ساده و پیش پاافتاده بهنظر برسد. بسیاری از اختراعات بشری با همین افكار ساده شكل گرفتهاند و رنگ واقعیت دیدهاند. وقتی شما خودتان را بهعنوان یك كارآفرین میخواهید معرفی كنید، نباید این انتظار را در خودتان بهوجود بیاورید كه میخواهید یك كار بسیار عجیب و غریب انجام دهید. به اعتقاد من، مهمترین عامل توفیق در كارآفرینی در ۲ مورد خلاصه میشود؛ نخست اینكه كالا یا خدمات شما مورد نیاز افراد جامعه باشد و دوم اینكه امكان دستیابی به آن در شرایط كنونی جامعه ما وجود
داشته باشد. برخی دنبال راههایی میروند كه اساسا رسیدن به آنها شدنی نیست، به همین دلیل با سر زمین میخورند و فكر نمیكنند كه از همان ابتدا خواستههایشان از این كار اشتباه بوده است.
یكی از مثالهای شفاف خلاقیت در حوزه كارآفرینی را میتوانید مطرح كنید؟
بله، مثلا در حوزه تخصصی ما، بحث تغذیه و پذیرایی یا همان كترینگ در سفرهای هوایی اهمیت ویژهای دارد. ما دیدیم كه در كشور ما هیچ پروازی بیش از ۲ ساعت به طول نمیانجامد اما شركتهای هواپیمایی برای پذیرایی از مسافرهایشان از غذاهای سنگین بهره میبرند. خب، این غذاها مسافر را سنگین میكند و اگر خدای ناكرده مشكلی برای هواپیما بهوجود بیاید امكان فعالیت و نجات را از او میگیرد. اینجا بود كه پیشنهاد غذاهای ساده همراه با میوه را مطرح كردم؛ حتی غذاهایی كه ویژه كودكان آماده شده باشد. حالا این یك فرصت را در اختیار شركتهای تازه تأسیس
میتواند بگذارد تا با همین خلاقیت بتوانند غذای مورد نیاز مسافران هواپیماها را تأمین كنند.
کارآفرینهای موفق برای استخدام نیروهایشان باید به چه نكاتی توجه داشته باشند؟
در بسیاری از حوزهها و همینطور كار ما، نیروها به ۳ دسته تقسیم میشوند؛ بخش اول متخصصها هستند كه معمولا در سطوح مدیریتی كار میكنند. آنها باید اطلاعات لازم را داشته باشند تا بتوانند سیستم را مطابق با تعاریف از پیش تعیین شده پیش ببرند. عدهای دیگر نیروهایی هستند كه با داشتن تخصصهایی همچون علوم رایانه یا برنامهنویسی و امثال اینها میتوانند در بخشهای مختلف پاسخگوی نیازتان باشند. در رده بعدی هم كارگرها یا نیروهای خدماتی قرار میگیرند. مهم این است كه این ۳ گروه در نهایت بتوانند همه نیروها و توانشان را برای پیشبرد هدفشان
به كار گیرند.
شما برای كارآفرینی تاكنون چه كارهای خاصی انجام دادهاید؟
همانگونه كه عرض كردم، پیش از این آموزشهایی كه به دانشجویان داده میشد مبنای آكادمیك نداشت اما در حال حاضر آنها میتوانند در مقاطع كاردانی و كارشناسی تخصصهای هوایی را بهدست بیاورند و به استخدام شركتهای هواپیمایی دربیایند. الان تخصصهایی همچون خلبانی، تعمیر و نگهداری هواپیما، مهندسی اویونیك، ایمنی زمینی فرودگاه و مهمانداری ازجمله رشتههایی هستند كه در دانشكده ما و تحت نظارت دانشگاه جامع علمی كاربردی تدریس میشوند. ما تنها مركز آموزشی هستیم كه رشتههای هواپیمایی را به دختران هم آموزش میدهیم؛ مثلا در رشته ایمنی زمینی
فرودگاه، دختران میتوانند تخصصهای لازم را كسب كنند و هنگام بروز مشكل به كمك مسافران زن بیایند.
مدیریت شهری پیشگام میشود
شاید شما هم تصور كنید كه مأموریت اصلی و اساسی مدیران شهری چیزی جز ارائه خدمات ویژه به محلهها و رفت و روب خیابانها نیست. در نهایت شاید بتوانید توسعه فضای سبز را هم به این فهرست اضافه كنید اما آنهایی كه به دنبال ایجاد فرصت برای كارآفرینی هستند باید بدانند مأموریت شهرداری تهران طی سالهای اخیر فراتر از این حرف بوده است. شهرداری تهران با ایجاد سازمان رفاه و مشاركتهای اجتماعی توجه ویژهای به بحث كارآفرینی و حمایت از طرحها و ایدههای نوآورانه داشته است. تاكنون بسیاری از شهروندان تهرانی كه دارای تخصص و توانمندی بودهاند
توانستهاند از فرصتهای بهوجود آمده در این سازمان بهرهمند شوند و پس از رفع مشكلات، به فكر دستگیری از دیگر افراد جویای كار برآیند.
خانم عبداللهیان درخصوص نقش تأثیرگذار شهرداری در پیشبرد حوزههای كارآفرینی معتقد است: «هماكنون شهرداری تهران بهدلیل تواناییها و امكاناتی كه در اختیار دارد میتواند در این بخش بسیار مؤثر ظاهر شود. گاهی اوقات دوستان ما در سازمان رفاه و مشاركتهای اجتماعی از بنده برای شركت در سمینارهای كارآفرینی دعوت میكنند؛ سمینارهای مردمی كه با هدف ایجاد انگیزه در نسلهای جوان و شكوفا شدن طرحهای اقتصادی و رفع مانع بیكاری برگزار میشود و ثمره خوبی هم دارد. آنجا خیلی صمیمانه با شركت كنندهها به بحث و گفتوگو میپردازم. نكات مثبت
طرحشان را به آنها یادآوری میكنم و درباره شیوههای مدیریتی، مطالبی را به اطلاعشان میرسانم. ایجاد چنین فرصتهایی بهویژه برای بانوان شهرمان میتواند امید به یك زندگی بهتر و ثمربخش را به آنها بدهد. خیلی از شركت كنندهها وقتی با من بهعنوان یك كارآفرین موفق روبهرو میشوند راز و رمز كار را میپرسند. شاید مدیریت یك مجموعه با بیش از ۱۲۰نفر و نظارت بر بیش از ۱۰۰۰ دانشجو برای بانوان كاری سخت بهنظر برسد اما وقتی میبینند كه یكی مثل خودشان توانسته از پس این كار بربیاید اعتماد به نفس پیدا میكنند و دنبال هدفشان میروند. بخشی از همین
حمایتها به واسطه حضور شهرداری تهران در كنار كارآفرینان بهوجود آمده است. امیدوارم این جریان تداوم پیدا كند و ما روزی را ببینیم كه هیچ كارآفرینی بهخاطر نداشتن امكانات یا سرمایه دست از انگیزه و تلاش برندارد».
كارآفرین موفق، خانواده موفق
در نگاه اول اینگونه بهنظر میرسد كه برای كسب توفیق در عرصه كار و اقتصاد باید قید خیلی چیزها را بزنیم. ساعتهای زیادی را صرف كارمان كنیم و از دیگر ارتباطهای اجتماعی بپرهیزیم؛ اما الگوی مهمان این صفحه ما میتواند خط بطلانی بر این فرضیه باشد. خانم عبداللهیان با توجه به اینكه توانسته در رشتهای نه چندان معمول موفق ظاهر شود، خود را در عرصه خانه و خانواده هم موفق میداند. او درباره ارتباطش با امور خانه میگوید: «هنگامی كه همسرم در سالهای دفاعمقدس در كنارم حضور نداشت هم سخت كار میكردم. با این حال، نمیگذاشتم بچههایم احساس
تنهایی كنند. به درس و مشقشان حسابی میرسیدم و به نسبت سنشان آموزشهای لازم را برایشان درنظر میگرفتم. حالا هم كه یك كارآفرین هستم و ساعتهای بسیاری را در خارج از خانه میگذرانم ارتباطم با آنها به هیچ وجه قطع نشده است. آنها وقتی میبینند كه مادرشان اینگونه برای جامعه مفید است و میتواند فرصتهای بیشماری را برای اشتغال یا آموزش دیگران بهوجود بیاورد خوشحال میشوند. من عادت داشتم ساعت ۶صبح از خواب بیدار شوم، پس از خواندن نماز، صبحانه بچهها را آماده كنم و بعد سركارم بروم. وقتی هم كه به خانه میرسیدیم اول شام آنها برایم مهم بود. رسیدگی
به وضعیت درسیشان و اینكه در هر بخش چقدر پیشرفت كردهاند هم جزو كارهای روزانهام بود. بعد به كارهای معمول خانه میرسیدم و دست آخر هم سراغ كارهای تخصصی شركت میرفتم.
شاید در نگاه اول رسیدگی به این همه كار و در نهایت احساس موفقیت كمی دستنیافتنی بهنظر برسد اما با مدیریت صحیح و برنامهریزی میتوان هر كاری را به سرانجام رساند. یكی از عادتهایی كه دارم این است كه تمام كارهای روزانهام را دانه دانه روی كاغذ مینویسم و هر كدام را در زمان خودشان انجام میدهم. اینجوری هم فرصت میكنم به همه كارها و فعالیتهای اقتصادی و آموزشیام برسم و هم به اعضای خانواده توجه نشان دهم. در كنار همه اینها هیچ وقت از مطالعه و آموختن دست نمیكشم. به همین دلیل مطالعه كتاب یا روزنامه به یكی از عادتهای روزانه من
تبدیل شده است. حالا هم در این سنوسال به بازنشستگی فكر نمیكنم. اتفاقا درنظر دارم شعبههای دانشكده را افزایش دهم. خلاصه تا روزی كه توانایی داشته باشم و كاری از من بربیاید در خدمت جامعه و ایجاد فرصتهای جدید خواهم بود».
كرهجنوبی با كارآفرینها متحول شد
شوكت عبداللهیان، مهمان ویژه این صفحه ما معتقد است كه میتوان با استفاده از توانمندی بانوان كشور بهدست نیافتنیها رسید و قلههای افتخار را بهدست آورد. او در اینباره میگوید: «بانوان ما برای كارآفرینی نباید با هیچ محدودیتی مواجه شوند؛ چرا كه بارها ثابت كردهاند میتوانند از پس سختترین شرایط برآیند و توانمندیهایشان را به اثبات برسانند. الان شما به كشور كرهجنوبی و صنعت آن توجه كنید. یكی از عوامل موفقیت آنها طی دهههای اخیر، توجه به كارآفرینان زن بوده است. همین امر میتواند صنعت و كشاورزی و خدمات ما را دچار تحول كند و
پاسخی روشن برای ایجاد فرصتهای بیشمار شغلی باشد».
عبداللهیان از صنایعدستی كشورمان بهعنوان یكی از الگوهای ساده برای توسعه كارآفرینی یادمیكند و میگوید: «الان همین فرش كه سررشته آن در اختیار ایرانیهاست، سابقهای هزاران ساله دارد. خب، این هنر را همین كارآفرینها كه در گذشته امكانات و تحصیلاتی نداشتند سینه به سینه منتقل كردهاند و به ما سپردهاند. این در حالی است كه ما صنعت روز را داریم و تواناییهایمان نسبت به گذشته بسیار افزون شده است. اگر نتوانیم در این عرصه خودمان را به جهانیان نشان دهیم و به مردمان كشورمان و هنرشان بیتوجه باشیم در نهایت چیزی عایدمان نخواهد شد».