نگاهی به اتفاقات اخیر بازار ارز…
تین نیوز | چند روز پیش شاهد وارد شدن یك شوك غیرمنتظره به بازار ارز بودیم. رشد ناگهانی قیمت دلار كه پیشبینی دقیقی درباره وقوع آن صورت نگرفته بود. تحلیلگران اقتصادی و حتی مردان سیاست هم پیش از مذاكرات وین پیشبینی میكردند همزمان با این مذاكرات روند حركتی اقتصاد ایران به سمت آرامش پیش برود ولی درنهایت و همزمان با اعلام نتایج مذاكرات، قیمت دلار روند صعودی را در پیش گرفت و تا پیش از اظهارنظرهای سیف رئیسكل بانك مركزی همچنان افزایش مییافت. در این روزها فعالان اقتصادی بیش از آنكه دلایل وقوع چنین اتفاقی را بررسی كنند به آینده فضای حاكم بر بازار نظر
دارند. آنچه در بازار ارز رخ داد در پی فعالیتهای سفتهبازان بوده است.
بررسی روندهای اقتصادی گویای این است كه تحول فوقالعادهای در اقتصاد كشور روی نداده است كه به دنبال آن روند قیمتگذاریها ناگهان دگرگون شود. علت نوسانات اخیر بازار ارز ریشه در برخی مسائل سیاسی داشت. از سوی دیگر، عدم اطمینان به روند مذاكرات به این نوسانات بیشتر دامن زد كه ناشی از عملیات روانی سفتهبازان بود. طبق قانون برنامه پنجم توسعه كه تأكید بسیاری بر كنترل نرخ ارز دارد مدیران اقتصادی نیز تمام تلاش خود را انجام میدهند تا نرخ ارز بیش از یك مقدار مشخصی نوسان نداشته باشد. نرخ ٣٢ تومان برای یك دلار، كانال بسیار مطمئنی محسوب میشود.
طی چند ماه اخیر برخی گروههای سیاسی كه پول و قدرت كافی نیز در اختیار دارند تلاش داشتهاند كه بهواسطه تمدید مذاكرات و بلاتكلیفی، بازار ارز را متلاطم كنند و در اتفاقات اخیر بازار ارز نیز نقش پررنگی داشتند. دلیل دیگری كه در شوك ارزی اخیر نقش مهمی داشت موضوع كاهش قیمت نفت بود. درآمد قیمت نفت از طریق كاهش عرضه ارز به بازار آزاد روی عرضه دلار و تقاضای آن اثر گذاشت این درحالی است كه در شرایط فعلی قیمت دلار پایین آمده است.
اقتصاد ایران به دلیل شوكی كه از جهت كاهش قیمت نفت بر آن وارد شد، دوران جدیدی را تجربه میكند. در این دوره جدید بهطور حتم نوسان قیمتها میتواند نقش بسیار سختی برای بازارهای مالی داشته باشد. به صورت روشن زمانی كه بازار متوجه شد احتمال كاهش ورودی دلار وجود دارد قیمتها روند صعودی به خود گرفتند. طبق توافقاتی كه در مذاكرات هستهای اخیر صورت گرفت باید ماهانه ٧ میلیون دلار از داراییهای بلوكه شده دوباره به اقتصاد كشور بازگردد.
امروز باید شرایط موجود را با زمانی كه قیمتهای نفت در محدوده ١ دلار بود، مقایسه كنیم. اگر بتوانیم كاهش قیمت نفت را به نوعی جبران كنیم، قیمت ارز تغییر چندانی نخواهد كرد. اگر مشكلاتی پیش آید و نتوانیم ضررهای حاصله را جبران كنیم از دیدگاه من بهطور قطع نرخ ارز با افزایش روبهرو خواهد شد و اما اگر با تلاشهایی كه تیم اقتصادی دولت انجام میدهد و بیش از حد معمول بتوانیم ضررهای كاهش قیمت نفت را جبران كنیم نرخ ارز با كاهش روبهرو خواهد شد.
كاهش قیمت نفت شبهاتی را درباره تأمین بودجه سال ٩٤ به وجود آورده است و بسیاری بر این باورند كه دولت سال آینده با كسری بودجه مواجه خواهد شد. بنابراین در چنین شرایطی دولت ناگزیر خواهد بود كه با افزایش قیمت حاملهای انرژی و كالاهای دیگر كسری خود را جبران كند. باید انتظار داشته باشیم كه در شرایط كسری بودجه یكی از كالاهایی كه با افزایش روبهرو شود ارز باشد.
اما تأمین منابع از طریق افزایش نرخ ارز آثار بسیار مخربی خواهد داشت. كاهش ارزش پول ملی برای تأمین منابع تبعات كاملا مخربی دارد و در این میان زندگی اقشار فرودست و كمدرآمد جامعه را مختل خواهد كرد. در هر صورت طی چند روز اخیر بازار ارز با آرامش نسبی و گاهی نوسان همراه شده است. حدود یكصد میلیارد دلار از درآمدهای نفتی ایران در بانكهای خارجی بلوكه شده و مطمئنا با آزاد شدن ماهانه ٧ میلیون دلار از داراییهای بلوكه شده ایران، اتفاق خاصی در اقتصاد كشورمان رخ نخواهد داد.
با این حال انتظارات جامعه از آینده و آثار روانی مذاكرات آینده و به نتیجه رسیدن آن میتواند شرایط را به سمت بهبود پیش ببرد.