پهلو گرفتن کشتیسازی در سواحل صنعت
تین نیوز | شانزدهمین همایش صنایع دریایی که از روز ۱۱آذر در بندرعباس آغاز شده بود، عصر روز جمعه ۱۴ آذر (دیروز) به کار خود پایان داد.
در این همایش محمدرضا نعمتزاده، وزیر صنعت، معدن و تجارت با تاکید بر لزوم حرکت به سوی بومیسازی ساخت تجهیزات کشتیسازی و صنایع دریایی یادآور شد که این صنعت جزو داراییهای ملی کشور ماست و باید تمام قطعات یک کشتی در داخل ساخته و از بخش ساخت تجهیزات کشتیسازی حمایت شود.
به این بهانه گشتوگذاری کوتاه در حوزه صنعت کشتیسازی در این صفحه داریم.
آمارهای گزارشگران و بازدیدهای میدانی کارخانههای کشتیسازی کشور نشان میدهد در چند سال گذشته کارخانهها بهطور متوسط ۱۹ فروند شناور با اندازه متوسط ساخته و آباندازی کردهاند که در مقایسه با سایر کشورهای منطقه بسیار ناچیز است. این در حالی است که ظرفیت ساخت شناورهای متوسط در شیپیاردهای کشور حدود ۴۰ فروند در سال است.
از سوی دیگر سالانه حدود ۳۰ فروند شناور فلزی خارجی بهوسیله مالکان ایرانی خریداری و ثبت پرچم کشور میشود.
به طور کلی در خصوص وضعیت این صنعت دریایی به نظر میرسد که باوجود سرمایهگذاری ۲/۲ میلیارد تومانی برای ۳هزار کیلومتر مرز آبی، به صنعت کشتیسازی به طور شایسته توجه نشده و ایران به عنوان کشوری که دارای مرزهای آبی گسترده است و امکان دسترسی آسان به آبهای آزاد را دارد، در صنعت کشتیسازی در پلههای آغازین راه باقی مانده و تاکنون پیشرفت چشمگیری نداشته است. میتوان دلیل این امر را ناتوانی نظام بانکی کشور برای تامین فاینانس پروژههای صنایع دریایی و روند طولانی گشایش اعتبار و تصویب طرحها برای اعطای وام دانست که موجب شده مشکل این صنعت دو چندان شود.
مسئلهای که شرکتهای کشتیرانی را برای تامین نیاز خود ناگزیر از سفارش به شرکتهای سامسونگ، دوو و شرکتهای چینی کرده، این است که تولیدکنندگان داخلی خود را باور نکردهاند و با وجود اینکه کشتیهای خارجی در بوشهر تعمیر میشوند، اما تولیدکنندگان ایرانی همچنان به ساخت بلم، قایق و کشتیهای کوچک دلخوش هستند.
به طور کلی میتوان گفت از دو سال قبل از انقلاب، کارگاههای کوچک تعمیرات در کشور ایجاد شد و از همان زمان موضوع سرمایهگذاری در خلیجفارس همزمان با «دوو» آغاز شد و همچنان نیز ادامه دارد. این سرمایهگذاری در بخشهایی به نتیجه رسیده و کشتیهایی با اندازه متوسط کانتینربر در کشور ساخته میشود، اما برای ساخت کشتیهای بزرگ امکانات لازم وجود ندارد و به دلیل کمبود منابع مالی به نتیجه نرسیده است.
بزرگترین کشتیسازان دنیا
کشتیسازی نقش مهمی در توسعه صنعتی و اقتصادی هر کشور ایفا میکند و زمینهای برای رشد صنایع گوناگون است. نمونههای بارز این امر ژاپن و کرهجنوبی هستند که رشد صنعتی خود را براساس صنعت عظیم کشتیسازی پایهگذاری کردند بهطوری که در ابتدای فرآیند توسعه صنعتی خود در دهههای ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰ میلادی از آن به نحو احسن استفاده و انبوهی از زنجیره صنایع خود را فعال کردند و هماکنون نیز از بزرگترین سازندگان کشتی در دنیا بهشمار میروند.
این دو کشور که امروز جزو پیشرفتهترین کشورهای دنیا محسوب میشوند، براساس اصول و مفاهیم تجارت صنعتی، در طول سالها حوزه فعالیت خود را در صنایع گوناگون از قبیل نساجی، الکترونیک و ماشینسازی تغییر دادهاند، اما هیچگاه صنعت کشتیسازی را ترک نکرده و همواره تلاش کردهاند بر برتری خود بر این بازار بیفزایند.
به گزارش ایسنا از نظر اشتغالزایی بهطور کلی در دنیا دو نوع تفکر عمده در صنعت کشتیسازی وجود دارد؛ یکی در خاور دور و دیگری در اروپا که خاور دور (کرهجنوبی و چین) به لحاظ وجود نیروی انسانی ارزان حرف اول را میزند و اروپا از نظر فناوری برتری دارد.
امروزه چین ۳۴ درصد، کرهجنوبی ۳۵ درصد و ژاپن ۱۳ درصد از بازار سفارشات کشتیسازی دنیا را در اختیار گرفتهاند. مجموع ظرفیت کارخانههای کشتیسازی در جهان به حدود ۴۵ میلیون CGT میرسد و حجم گردش مالی این صنعت در سال ۲۰۱۳م در بخش تجاری و نفت و گاز حدود ۳۵۰ میلیارد دلار بوده است.
طبق پیشبینیهای انجام شده، کشتیسازی در جهان بهتدریج به یک هرج و مرج دچار میشود و مقدار زیادی مازاد ظرفیت تولید کشتی به وجود میآید چراکه فعالیت کشتیسازیهای بزرگ چین، کره و ژاپن باعث شده است حدود ۷۰ تا ۸۰ درصد سفارشات را به خود اختصاص دهند و از آنجا که این شرکتها با آهنگ بسیار تندی در حال رشد هستند، میتوان گفت الگوی ناموزون رشد صنایع بالادستی نسبت به صنایع پاییندستی باعث به وجود آمدن بحران نظامهای صنعتی میشود که در صنعت کشتیسازی خود را نشان میدهد.
در سال ۱۹۸۷م این صنعت یکبار دیگر با بحران مازاد تولید کشتی روبهرو شده بود که آسیبهای زیادی را وارد کرد.
ایران در رده ۲۵ دارندگان شناور
کشور ایران دارای ۶۵ فروند شناور فراساحلی با متوسط قدرت موتور ۳۶۶۸ اسب بخار و متوسط سال ساخت ۱۹۸۶م است که با این مشخصات در رده ۲۵ از لحاظ تعداد شناور و دارای سهم ۶۵ درصدی از ظرفیت کل است که باتوجه به جایگاه ایران در داشتن منابع نفت و گاز قابل تامل است.