فعالان بخش خصوصی نگران شدند
تین نیوز | انتشار اخبار تمدید توافق ژنو در مذاکرات وین، فضای اقتصادی کشور را تحت تاثیر قرار داده است.
پیش از این فعالان اقتصادی به انتظار انتشار اخبار توافقات وین نشسته بودند حتی برخی فعالان اقتصادی فرآیند تجاری خود را متوقف کرده بودند که احتمالا پس از بهبود وضعیت تجاری کشور اقدام از سرگیری تجارت خود کنند ولی انتشار خبر تمدید توافقات فضای اقتصادی را کمی تغییر داده است.
تحلیل فعالان اقتصادی نشان میدهد با وجود تمدید مذاکرات، همچنان امیدها به آینده وجود دارد. آمارهای گمرک تایید میکند، طی هفت ماه گذشته میزان تجارت کشور افزایش یافته است. این اتفاق پس از آن رخ داد که فضای بینالمللی برای انجام مبادلات تجاری بهبود پیدا کرد.
آمارهای رسمی گمرک نشان میدهد که طی هفت ماهه سالجاری واردات ایران از پنج قاره جهان با افزایش نسبت به مدت مشابه سال گذشته مواجه شده است. کشورهای قاره آمریکا که در رتبه سوم قارههای جهان در واردات ایران قرار دارند، صادرات خود به ایران را 160 درصد افزایش دادهاند.
طبق آمار گمرک، واردات ایران از کشورهای قاره آمریکا از نظر وزن طی هفت ماهه سالجاری نسبت به مدت مشابه سال قبل 310 درصد افزایش یافته است. ایران بیشترین واردات خود را از آسیا انجام میدهد و پس از آن کشورهای اروپایی سهم بالایی در صادرات کالا به ایران دارند. طبق آمار گمرک در طول هفت ماه 894 هزار تن کالا از کشورهای قاره آمریکا به ارزش 637 میلیون دلار وارد ایران شده است که از نظر ارزش 1/2 درصد از کل واردات ایران و از نظر وزن 9/3 درصد واردات را تشکیل میدهد.
در مدت مشابه سال گذشته سهم وزنی واردات از آمریکا 3/1 درصد و سهم ارزشی آن یک درصد بود که آمارهای جدید نشان از افزایش ارتباط اقتصادی ایران با کشورهای قاره آمریکا از جمله کشور آمریکا دارد. طبق اعلام گمرک، ﻃﻲ ﻫﻔﺖ ﻣﺎﻫﻪ سال 1393 بیش از 18/97 درصد از ارزش ﻛﻞ واردات ﻛﺸﻮر ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ دو ﻗﺎره آﺳﻴﺎ و اروﭘﺎ ﺑﻮده اﺳﺖ. ﺳﻪ ﻗﺎره دﻳﮕﺮ از واردات 30 میلیارد دلاری ایران سهم 82/2 درصدی داشتهاند.
اما یکی از مهمترین نگرانیهای کشور در شرایط کنونی به موضوع تامین درآمدهای لازم برای اداره کشور مربوط است. حتی در جریان مذاکرات حضور ناگهانی وزیرامور خارجه عربستان در وین نیز موجب شد تا تحلیل اثرات نفت برمذاکرات جدیتر گرفته شود.
در همین حال نصرالله محمدحسین فلاح، عضو هیات مدیره انجمن مدیران صنایع و کنفدراسیون صنعت نیز در مورد اثرات تمدید توافقات میگوید: «کشورما چون سالهاست در اقتصاد درونگرا بهسر میبرد و هماکنون نیز در تحریم غوطهور است و سالهاست که همین شرایط را دارد پس ادامه تحریمها تعجببرانگیز نخواهد بود و اتفاقی که میافتد این است که ممکن است تنها تحریمها تشدید شود و آزاردهندهتر شود.
به نظرم باید به سمتی حرکت کنیم که کمربندهایمان را محکمتر از گذشته ببندیم و مصرف را باید در کشور پایین بیاوریم و در توزیع منابع همچون آب، انرژی و... بازنگری اساسی کنیم. مثلا باید باتوجه به کمآبی روی تولیدات کشاورزی و محصولاتی که کشت میکنیم تجدیدنظر کنیم و آن محصولاتی را که مصرف آب بالایی دارند از چرخه کشاورزی کشور حذف کنیم.»
او تاکید میکند: «همچنین باید در آن شرایط پروژههای زائد و زیانده را تعطیل و متوقف کنیم و بازنگری نیز در پروژهها داشته باشیم زیرا در آن شرایط دیگر منابعی برای هدر دادن در اختیار نداریم، البته به نظرم این اقدامات را همین الان هم باید انجام دهیم اما در صورتی که تحریمها تشدید شود و مذاکرات به نتیجه نهایی نرسد چارهای جز این اقدامات نداریم.»
از سوی دیگر جعفر قادری، نماینده مجلس در تحلیل وضعیت به وجود آمده گفته است: «اقتصاد کشور را نباید به روند مذاکرات گره زد چراکه در این شرایط هر تحولی میتواند اقتصاد را با بحران جدی مواجه کند.»
بررسیها نشان میدهد با وجود اینکه طی 90 روزگذشته فشارهای مالی برای انتقال پول به ایران افزایش یافته ولی همچنان وضعیت در قیاس با دو سال گذشته بهتر است. آمارهای تجاری نیز این موضوع را تایید میکنند.
میری، رییس کنفدراسیون صادرات هم اعتقاد دارد: «آنطور که به نظر میآید در این بخش از مذاکرات میتوان یک گام به جلو حرکت کرد.
ممکن است حدود 30 درصد از خواستههای طرفین در این توافق مورد توجه قرار بگیرد و امکان توافق اساسی و کامل وجود نداشته باشد. حرکت 30 درصدی هم خود تابو شکنی خواهد کرد و میتوان به پیشرفت بیشتر امیدوار بود. با این شرایط باید در اقتصاد هم در افق 30 درصدی پیش برویم که بهطور طبیعی عبور از سد تحریم تا این میزان هم میتواند بسیار کارساز باشد.
این موضوع میتواند در بخشی از تحریمها مانند مبادلات پولی اثرگذار باشد و تعدیلهایی در این بخش صورت بگیرد به همین دلیل پیشبینی مثبتی از آینده داریم.»
وی بیان داشت: «بخشی از صادرات به عنوان صادرات وابسته به واردات در نظر گرفته میشود و بخشی دیگر از صادرات به عنوان صادرات خالص شناخته میشود که به طور مستقل پیش میرود و محصولات صادراتی در این بخش وابستگی به واردات ندارند. لغو تحریمها به صادرات وابسته به واردات ایران کمک خواهد کرد اما بیشترین تاثیر را در بخش صادرات خالص خواهد داشت.»
ثبات نرخ ارز مهمتر از تکنرخی بودن آن است
همچنین محمد مهدی رییسزاده، عضو هیات نمایندگان اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران با بیان اینکه با توجه به تمدید توافق ژنو وضعیت موجود بدتر از این نخواهد شد، اظهار کرد: با توجه به این موضوع منابع به کشور بازمیگردند و مزیتهای زیادی به دنبال خواهد داشت؛ اگرچه تعیینتکلیف شدن تحریم در بسیاری از حوزهها اثربخشتر خواهد بود.
وی گفت: با توجه به اینکه نرخ 80 دلاری برای هر بشکه نفت در بودجه سال آینده پیشبینی شده به نظر میرسد با این رقم، کسری بودجه داشته باشیم و راهکار برطرف کردن این کسری، کوچک کردن ساختار دولتی است.
عضو هیات نمایندگان اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی تهران گفت: با پیشبینی نرخ 80 دلاری نفت با کسری بودجه مواجه میشویم و این در حالی است که کاهش یا تعادل کسری بودجه بخشی مربوط به هزینههای دولت است بنابراین باید ساختار دولت کوچکتر و از این فربه بودن خارج شود.
رییسزاده در عین حال تاکید کرد: راهکار پوشاندن کسری بودجه، بحث کوچکسازی دولت است.
ضریب بالای بودجه به درآمدهای نفتی اتکا دارد
وی بیان کرد: هنوز ضریب بالای بودجه به درآمدهای نفتی اتکا دارد و هرچه نرخ نفت کاهش یابد منجر به کسری بودجه میشود که برای جبران کسری با تورم روبهرو میشویم و این در شرایطی است که ما هنوز در رکود بسر میبریم.
رییس کمیسیون سرمایهگذاری و تامین مالی اتاق تهران با اشاره به تمدید توافق ژنو تا دهم تیرماه و با بیان اینکه به نظر میرسد با این تصمیم، تحریمها نیز خفیفتر شود، افزود: نوسانات نرخ نفت و کاهش آن در حد معقولی باید صورت گیرد.
رییسزاده همچنین درباره تکنرخی بودن ارز گفت: این موضوع به توسعه صادرات کمک میکند چون فعالان اقتصادی باید محاسبه دقیقی برای فعالیتهای خود داشته باشند.
وی ادامه داد: البته مهمتر از تکنرخی شدن ارز، ثبات نرخ آن است چون نوسانات شدید به اقتصاد آسیب میزند و اتفاقی که در سال 1391 افتاد به دلیل نوسان بود ولی ثبات نرخ ارز زمانی تحقق مییابد که تحریم از بین رفته باشد و مبادلات به راحتی صورت گیرد.
بر این اساس در شرایطی که فروش نفت ایران در همین قیمت و میزان باقی بماند، حداقل در کوتاهمدت بحرانی برای اقتصاد کشور پیش نمیآید.با این حال امروز بازارهای کشور همگی به تحولات هسته ای واکنش نشان دادهاند. رشد قیمت دلار، حرکت آرام شاخص بورس به سمت نزول و افزایش قیمت سکه از مهمترین اتفاقاتی بودند که در بازار رخ داد.