پیچ ناگهانی طرح وام مسکن
تین نیوز | با تصویب اولین برنامه «تامین مسكن» دولت یازدهم، اولویت برای تخصیص وام، با پیچ ناگهانی از سمت «تقاضا» به طرف «عرضه» تغییر کرد. در جلسه دیروز هیات دولت، با «افزایش وام ساخت مسكن صرفا در محدوده بافتهای فرسوده» موافقت و مصوب شد به مدت شش سال، یك میلیون و 800هزار فقره تسهیلات ساخت -وام نوسازی- به زوجهای جوان، كمدرآمدها و اقشار متوسط در بافتفرسوده پرداخت شود. سقف وام، متناسب با جمعیت شهرها، دارای سه سطح و حداكثر 50 میلیون تومان است. پیشتر برای خروج از ركود، تحریك سمت «تقاضا» از طریق افزایش وام خرید مدنظر بود.
گروه مسكن- فرید قدیری: هیاتدولت دیروز اولویت از قبل تعیین شده توسط وزارت راهوشهرسازی در حوزه «تامین مالی مسكن» را تغییر داد و با تصویب اولین برنامه اجرایی دولت یازدهم در بخش مسكن، مجوز افزایش سقف «وام ساخت» را با لحاظ دو پیششرط، صادر كرد.
این مصوبه، منابع مالی مورد نیاز برای اجرای بخشی از برنامه «مسكناجتماعی» را به مدت شش سال تامین میكند و عملا امكان تامین نیاز مسكن یك میلیون و 800 هزار خانوار كمدرآمد از طریق عرضه جدید را برای دولت به وجود میآورد. پیشتر در سیاستهای خروج از رکود مدنظر دولت یازدهم، تامین مالی سمت تقاضا از طریق افزایش وام خرید به شکل غیرتورمی در دستور کار قرار داشت، اما با پیچ ناگهانی در تصمیمات اقتصادی مسوولان، اینک افزایش وام ساخت د ر اولویت نسبت به سیاست تحریک تقاضا قرار گرفته است. وزارت راهوشهرسازی در شروع به كار دولت یازدهم، همزمان با صدور دستور
توقف ساخت سری جدید مسكنمهر، دو برنامه كلیدی شامل «مسكن اجتماعی» و «مسكن حمایتی» را برای تامین مسكن «اقشار هدف» پیشنهاد كرد و در ماههای اخیر عمده توان خود را بر فراهم ساختن مقدمات مالی و اجرایی برنامه دوم متمركز كرده بود تا در قالب آن، سقف «وام خرید» را برای «زوجهای جوان و میاندرآمدهای فاقد مسكن» افزایش دهد. اما شروط متعدد بانكمركزی در قضیه «وام خرید» و به درازا كشیده شدن مذاكرات مشترك مسوولان درباره نحوه افزایش این نوع تسهیلات، باعث شد هیاتدولت «برنامه اول» وزارت راهوشهرسازی كه برای
«طبقه كمدرآمد و البته زوجهای جوان و حتی بخشی از میاندرآمدها» طراحی شده و تقریبا هیچ اما و اگری نسبت به آن مطرح نیست را برای تصویب انتخاب كند. به موجب آنچه دیروز در هیاتدولت به تصویب رسید، سقف تسهیلات ساخت مسكن در بافتفرسوده– وام نوسازی- برای زوجهای جوان و كمدرآمدهای فاقد مسكن از مبلغ 20 تا 25 میلیون تومان كنونی به 30 تا 50 میلیون تومان افزایش پیدا كرد. این وام برای تعمیر، احیا، نوسازی و بهسازی بافتهای فرسوده و سكونتگاههای غیررسمی در نظر گرفته شده است.
دو شرط هدفمند در پرداخت وام 50 میلیونی
در این مصوبه برای پرداخت وام ساخت با سقف جدید، عملا دو شرط هدفمند تعیین شده است؛ طوری كه تسهیلات مصوب از یكسو فقط در محدوده «بافت فرسوده» پرداخت میشود و از سوی دیگر صرفا به تامین مسكن «اقشار هدف» تعلق پیدا میكند. هیات دولت در قالب این مصوبه، تكالیف سالانه برای بانكها در نظر گرفته؛ طوری كه باید از ابتدای سال آینده به مدت 6 سال، هر سال 300 هزار فقره از این وامها پرداخت شود. به این ترتیب اولین برنامه دولت یازدهم برای تامین مسكن گروههای خاص، «بافت فرسوده» تعیین شده و نحوه تامین نیز به جای آنكه طبق وعده قبلی، به شكل پرداخت
«تسهیلات خرید» باشد، فعلا به صورت «تسهیلات ساخت» خواهد بود. در مصوبه هیاتدولت، سه سقف شناور برای وام نوسازی مخصوص «اقشار هدف» برحسب موقعیت شهرها در نظر گرفته شده است. در چارچوب این مصوبه، میزان سقف تسهیلات ساخت در بافت فرسوده برای زوجهای جوان و كمدرآمدها در کلان شهرها معادل 50 میلیون تومان، در مراکز استانها و شهرهای بالای 200 هزار نفر جمعیت معادل 40 میلیون و در سایر شهرها معادل 30 میلیون تومان تعیین شده است. این تسهیلات قرار است با نرخ سود 10 درصد به متقاضیان پرداخت شود و فاصله این سود یارانهای تا سود رایج بانكها كه 9درصد
برآورد شده است توسط دولت از طریق پیشبینی اعتبار در بودجههای سالانه، به بانكها پرداخت خواهد شد. پیشبینی سود 10درصدی برای وام ساخت، با توجه به چشمانداز كاهشی تورم انجام شده است به این صورت كه در آینده نزدیك نرخ سود تسهیلات بانكی متناسب با روند كاهنده تورم، ممكن است كم شود. هیات دولت در این مصوبه، زمان شروع پرداخت وام جدید ساختوساز را اعلام نكرده اما از آنجا كه طول زمان پرداخت را 6 سال تعیین كرده و از سالهای برنامه ششم در این مصوبه نام برده است، با توجه به شروع برنامه ششم از ابتدای سال94، به احتمال خیلی زیاد، سال جاری به عنوان اولین سال پرداخت
این تسهیلات خواهد بود. این در حالی است كه عملكرد ماههای اخیر سیستم بانكی در پرداخت وام نوسازی بافتفرسوده، چندان رضایتبخش نبوده است. اخیرا مسوول نوسازی بافتفرسوده در شهرداری تهران و حتی برخی مسوولان مرتبط در وزارت راهوشهرسازی با اظهار گلایه از عدم همكاری مناسب بانكها در پرداخت وام نوسازی، اعلام كردند: حجم ساختوسازها در بافتفرسوده به مراتب بیشتر از حجم پرداخت وام نوسازی است. با این حال، پیشبینی میشود تصویب وام جدید در هیات دولت و حضور رئیس كل بانكمركزی در كنار وزیر راهوشهرسازی در حاشیه جلسه هیاتدولت برای تشریح جزئیات
وام كه دیروز انجام شد، بتواند گشایش امیدواركنندهای در مسیر پرداخت تسهیلات به بافتفرسوده، به وجود بیاورد. این امیدواری از آنجا تقویت میشود كه در حال حاضر برنامه ساخت مسكناجتماعی در بافتفرسوده، در واقع جایگزین مسكنمهر شده، بنابراین منابع مالی بخش مسكن كه تاكنون به مسكنمهر تزریق میشد، میتواند برای برنامه جدید به كار گرفته شود.
تعیین تكلیف یكسوم طرح جامع مسكن
روز گذشته یكسوم از ظرفیت ساخت و عرضه مسكن در طرح جامع مسكن، تعیین تكلیف شد. وزارت راهوشهرسازی در طرح جامع مسكن، با محاسبه نیاز 13 سال آینده، پیشبینی كرده است در فاصله سالهای 1393 تا 1405 باید 11 میلیون واحد مسكونی جدید در كشور ساخته شود كه در هر سال، حدود 900 هزار واحد خواهد شد. هماكنون با تصویب برنامه ساخت 300 هزار واحد مسكونی در بافتفرسوده از طریق وامهای 30 تا 50 میلیون تومانی، عملا منابع مالی یكسوم ساختوسازهای سالانه مشخص شد.
انطباق مصوبه با نیاز
هیاتدولت در شرایطی، وام ساخت مسكن را فقط برای بافتفرسوده و اقشار هدف افزایش داده كه در مطالعات طرح جامع مسكن تاكید شده است «نیمی از 2 میلیون و 400 هزار خانوار كمدرآمد فاقد مسكن در محدوده بافتهای فرسوده» سكونت دارند.
به این ترتیب، ظرفیت یك میلیون و 800 هزار فقرهای برای وام ساخت جدید -6 سال و هر سال 300 هزار فقره- معادل همان جمعیتی است كه هم «كمدرآمد» هستند و هم در «بافتفرسوده» سكونت دارند. آخرین افزایش سقف وام ساخت مسكن به سال89 برمیگردد. هیاتدولت در آن سال، سقف وام ساخت مسكنمهر را به 25 میلیون تومان افزایش داد و سود 4 تا 9 درصدی برای آن در نظر گرفت.
محاسبه توان وام جدید
بررسیهای «دنیایاقتصاد» نشان میدهد: سقف جدید تسهیلات ساخت مسكن كه فقط در محدوده بافتفرسوده پرداخت خواهد شد، بین 50 تا 67 درصد قیمت تمام شده یك واحد مسكونی را پوشش میدهد. طبق آخرین گزارش بانكمركزی، هزینه ساخت آپارتمان در كل كشور مترمربعی 600 هزار تومان و قیمت زمین نیز متری 5/1 میلیون تومان است كه با توجه به سهم 4/0درصدی قیمت زمین در هر متر مربع بنای مسكونی و همچنین كم بودن قیمتها در بافتفرسوده، میتوان اینطور برآورد كرد كه قیمت تمام شده ساخت مسكن– مجموع هزینه ساخت و قیمت زمین- در بافتفرسوده در كل كشور برای یك آپارتمان 55
مترمربعی معادل 66 میلیون تومان خواهد بود. در این صورت میانگین سقف جدید وام ساخت كه 40 میلیون تومان است، حدود 67درصد هزینه ساخت و تامین مسكن در بافتفرسوده را پوشش میدهد. در تهران نیز با توجه به اینكه هزینه ساخت در بافتفرسوده مترمربعی 700 هزار تومان و قیمت زمین نیز متری حدود 5/2 میلیون تومان است، قیمت تمام شده مسكن برای یك آپارتمان 55 متری حدود 100 میلیون تومان میشود كه با وام 50 میلیون تومانی، 50درصد هزینه ساخت و تامین مسكن زوجهای جوان و كمدرآمدهای ساكن بافتفرسوده تامین خواهد شد.
رونق از كانال عرضه
در شرایطی قرار بود ركود مسكن و حتی ركود اقتصادی از كانال تحریك غیرتورمی تقاضای مسكن و با ابزار افزایش وام خرید، به رونق تبدیل شود اما هماكنون با مصوبه هیاتدولت، این خروج از كانال تحریك عرضه مسكن رقم میخورد. در حال حاضر سقف وام خرید مسكن برای همه متقاضیان 35 میلیون تومان و برای زوجهای جوان، 50 میلیون تومان است. وزارت راهوشهرسازی به دنبال افزایش سقف وام خرید به حداقل 80 میلیون تومان است، اما بانكمركزی بهخاطر آنچه احتمال «تحریك قیمت» عنوان میكند، هنوز با این پیشنهاد موافقت نكرده است. مسوولان وزارتخانه معتقدند: ساختوسازهای پرحجم
سالهای اخیر باعث «مازاد عرضه» در بازار نوسازها به دلیل نبود قدرت خرید شده است و اگر وام خرید افزایش یابد، نهتنها امكان تامین مسكن برای میاندرآمدها ایجاد میشود كه فروش نوسازهای انباشتشده باعث برگشت نقدینگی به بازار ساختوساز و در نتیجه رونق ساخت مسكن خواهد شد. وزیر راهوشهرسازی و رئیسكل بانك مركزی مردادماه امسال برای تامین اعتبار مورد نیاز برای افزایش وام خرید مسكن، در نامهای به رئیسجمهور درخواست منابع لازم را مطرح كردند. اما آنطور كه رئیس كل روز گذشته اعلام كرد، هماكنون ماحصل درخواست تامین اعتبار برای وامخرید،
در مسیر افزایش وام ساخت محقق شده است!
وام ودیعه مسکن 20 میلیونی شد
در حاشیه جلسه روز گذشته هیات دولت که در نهاد ریاستجمهوری برگزار شد، محمدباقر نوبخت، سخنگوی دولت و معاونت برنامهریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهور گفت: براساس مصوبه هیات دولت (از ابتدای سال آینده) به مدت 6 سال تا پایان برنامه ششم توسعه هر سال 300 هزار واحد مسکونی ساخته خواهد شد تا در سال پایان برنامه ششم، مجموعا یک میلیون و 800 هزار دستگاه ساختمان ایجاد شود. (برنامه ششم توسعه از سال 95 آغاز میشود) او گفت: دولت برای ایجاد مسکن مورد نیاز زوجهای جوان، گروههای کمدرآمد و زنان سرپرست خانوار در راستای قانون «ساماندهی و حمایت از تولید و عرضه مسکن و
احیا و نوسازی بافتهای فرسوده و ناکارآمد شهری» با چند هدف تسهیلات در اختیار اقشار متوسط به پایین قرار خواهد داد. نوبخت افزود: هدف اول این است که تسهیلات ارزان را در اختیار جامعه هدف این طرح قرار دهیم که بر این اساس سقف تسهیلات مسکن برای کلانشهرها 50 میلیون تومان، مراکز استانها و شهرهای بالای 200 هزار نفر، 40 میلیون تومان و سایر شهرها، 30 میلیون تومان خواهد بود که این تسهیلات با بهره 10درصدی پرداخت خواهد شد. مابهالتفاوت این سود با سود رایج بانکها را نیز معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی رئیسجمهور تعهد و تضمین کرده است. او گفت: هدف دوم این کار، از
بین بردن حاشیهنشینی و بالا بردن کیفیت زندگی در بافتهای فرسوده است تا با توجه به تسهیلاتی که ارائه میشود وضعیت اسکان در این مناطق بهبود یابد.
با توجه به اینکه حاشیه نشینی در اطراف شهرها آثار سوئی دارد و زندگی در بافتهای فرسوده با مخاطراتی همراه است، دولت به جای اینکه تخریب سرپناه حاشیه نشینان را در پیش گیرد، تصمیم گرفت سقف تسهیلات را بالا برده و آنرا به صورت ارزان ارائه دهد تا ساکنان بافتهای فرسوده و حاشیه نشینان، به بازسازی و احیای واحدهای مسکونی خود اقدام کنند. نوبخت افزود: همچنین پیشبینی شده به افرادی که اقدام به نوسازی و بازسازی منازل خود کنند، در کلانشهرها 20 میلیون تومان، در شهرهای با جمعیت بالای 200 هزار نفر، 15 میلیون تومان و در سایر شهرها 10 میلیون تومان بابت ودیعه مسکن
تسهیلات داده شود که دولت به متقاضیان این تسهیلات یارانه 9درصدی بابت سود تسهیلات پرداخت میکندتا این افراد هنگامی که مشغول ساخت خانه خود هستند، بابت اجاره مسکن دغدغهای نداشته باشند. سخنگوی دولت گفت: دولت با این کار هم سقف تسهیلات ساخت مسکن را بالا برده و هم آن را به صورت ارزان در اختیار متقاضیان قرار خواهد داد. همچنین ساختوساز در بافتهای شهری و تاریخی رونق خواهد گرفت و با توجه به اینکه دولت سیاست خروج غیرتورمی از رکود را دنبال میکند، در صورت فعال شدن بخش مسکن و رونق ساختوساز بسیاری از واحدهای تولیدی به راه خواهند افتاد و رونق
را تجربه خواهند کرد.