حمایت از ساخت خطوط راه آهن سریعالسیر در دستور کار صندوق توسعه ملی
تین نیوز | طرحهای ساخت و توسعه پروژههای راه آهن برقی و سریعالسیر و دو خطه کردن مسیرهای اصلی با دستور رییس جمهور در اولویت تامین مالی دولت قرار گرفت.
درآخرین جلسه ستاد هماهنگی اقتصاد مقاومتی که با ریاست رییس جمهور برگزار شد، طرح های وزارت راه و شهرسازی برای توسعه شبکه راه آهن تا سال 1400 مورد بحث و بررسی قرار گرفت و بنا شد پروژههای راه آهن برقی و سریع السیر و دو طرفه کردن مسیرهای اصلی در اولویت تامین مالی و البته حمایت صندوق توسعه ملی قرار گیرد.
این طرحها که در گسترش زیربنای ریلی کشور و ارتقای آن به سطح اول جهانی نقش مهمی دارند، در سالهای گذشته به دلیل محدودیتهای منابع مالی با سرعت پایین کار خود را ادامه دادهاند و در برخی محورها حتی کار متوقف شده است.
هر چند در ماه های ابتایی سال یخ بعضی از این پروژهها آب شد و برای ساخت راه آهن سریعالسیر تهران – مشهد با چینیها توافقاتی صورت گرفته تا ظرف چند سال این پروژهها پرترد آماده شود.
اما هنوز برخی پروژهها مانند خط سریعالسیر تهران – اصفهان سرنوشت مشخصی ندارند و شاید دستور رییس جمهور برخی از مشکلات مالی این طرحها را حل کند.
روحانی در کنار این دستور به لزوم توجه به اتصال شبکه راه آهن ایران به کشورهای همسایه پرداخته و از وزارت راه و شهرسازی خواسته نسبت به افتتاح راه آهن ایران – ترکمنستان – قزاقستان و تکیمل راه آهن خواف – هرات در چند ماه آینده اقدامات لازم را انجام دهد.
این دستور روحانی نیز نشان از نگاه ویژه دولت به گسترش نقش راه آهن در ترانزیت کالا دارد، نگاهی که با اتصال مرزهای زمینی اصلی کشور به خطوط ریلی عبور و مرور محمولههای اقتصادی راتسهیل می کند.
در کنار آن از دیگر طرحهای زیربنایی در حوزه راه آهن، اتصال دریاها و بنادر اقتصادی به شبکه ریلی است که این موضوع نیز در کاهش هزینههای ترانزیت به شدت اثرگذار خواهد بود.
رییس جمهور در دستورات خود به لزوم توجه به توان بخش خصوصی نیز پرداخته و از دستگاههای مسوول خواسته زمنینه حضور این بخش در سرمایهگذاری ناوگان ریلی را با ارائه تسهیلات و تضمین بازار فراهم کند و حتی به مشارکت خارجی نیز اهمیت ویژهای دهد.
این تصمیمات دولت هر چند در مراحل ابتدایی خود به سر می برد تا زمان عملیاتی شدن طرح ها نیاز به بررسیهای بسیاری وجود دارد، اما حرف پرداختن به منابع مالی طرحهای راه آهن و حتی دخیل کردن صندوق توسعه ملی می تواند امید بسیاری را برای پیشبرد این طرح ها زنده کند.
لزوم توجه به تعهدات متقابل در ایجاد کریدورهای ترانزیتی و بین المللی وقتی احداثمسیر جدید برای امکان حملونقل بین المللی و ترانزیت بین دو کشور مطرح میشود، توافقنامههای بینالمللی بین کشورهای مسیر برای اجرای مشترک آن تنظیم میگردد. گاهی یک طرف در اجرای تعهدات خود کوتاهی میکند و حملونقل بینالمللی و ترانزیت به نتیجه نمیرسد یا نتایج حاصله به مراتب کمتر از منافع پیشبینی شده اولیه میشود. مثلا در خصوص راهآهن کرمان - زهدان در زمان نخست وزیری مرحومه خانم بوتو ایشان به ایران آمد و ایران را برای اجرای طرح ترغیب نمود تا خطوط ریلی دو کشور به هم متصل شود و متقابلا وعده داد پاکستان مسیر ریلی کویته - تفتان را که بسیار فرسوده و نامناسب است، بهروزرسانی میکند. ایران طرح راهآهن کرمان – زاهدان را با هزینه بالایی ایجاد کرد ولی طرف پاکستانی به وعده خود عمل ننمود. البته بازسازی خط برای طرف پاکستانی هم مفید است ولی کمبود بودجه یا تاثیر عوامل سیاسی مانع آن شده است. شاهد آنکه چند سال قبل ژنرال مشرف رئیس جمهور وقت پاکستان بر ایجاد خط جدید در این مسیر بجای مرمت خط موجود تاکید نمود. تا وقتی که خط ریلی کویته - تفتان در پاکستان بازسازی نشود، حملونقل بینالمللی و ترانزیت در این کریدور به حدود پیشبینی شده نمیرسد و عملکرد این خط به نیازهای داخلی ایران محدود شده که متناسب با هزینه احداثنیست. مشابه این مشکل را در خط ریلی خرمشهر - بصره شاهدیم که در زمان حکومت صدام با وجود اختلافات ذاتی دو کشور بر وجود خط مشترک مزبور توافق شده و ما خط خرمشهر - شلمچه را سالهاست ساختهایم ولی هنوز دولت دوست در عراق نتوانسته خط شلمچه - بصره را بسازد. چاره آن است که در توافقنامههای بین المللی برای ایجاد خطوط مشترک بر عمل متقابل تاکید شود و جرائمی برای عدم اقدام یک طرف گذاشته شود.(نظیر آنچه که در پروژه خط لوله گاز موسوم به خط لوله صلح ایران شاهد هستیم) در غیر این صورت و سرمایهگذاریهای زیربنایی انجام شده گاهی ابتر و بینتیجه میماند و هیچ تعهدی برای طرف دیگر قابل پیگیری نیست. نمونه دیگر در خط ریلی خواف - هرات بخش داخل ایران را پنج سال پیش تقریبا تمام کردهایم و یک قطعه در داخل افغانستان را هم به هزینه خود تقبل و اجرا کردهایم ولی طرف افغان هنوز شروع به اجرای قطعه مورد تعهد خود و تکمیل طرح نکرده است. همچنین خط مشترک بین ایران و ترکیه در دهه هفتاد میلادی بنا به توافق دو کشور ایران و ترکیه احداثشده که این خط در ترکیه به دریاچه وان میرسد. طرف ترک علاوه بر احداثخط موجود(بین دریاچه وان و مرز رازی) متعهد به فراهم کردن کشتی های RO - RO(رو رو) برای انتقال واگنهای حامل بار و مسافر بوده است که آن را برای دورهای فراهم نموده ولی تامین کشتی را رها نموده و کشتیهای مزبور فرسوده و تعطیل شده و تردد قطارهای بین دو کشور به شدت کاهش یافته است. طرف ترک گاهی وعده ایجاد خط دور دریاچه وان را میداد که آن را هم رها نموده است و در توافقات دو کشور مکرر بر تامین کشتی مناسب تاکید شده و قبول کردهاند ولی عمل نمیکنند از آن بدتر آنکه طرف ترک ایجاد خط جدیدی به سمت گرجستان را در دستور کار قرار داده و و از طرف ایرانی میخواهد که ارتباط ریلی از سمت رازی را رها نماید و ارتباط ریلی جدیدی به سمت مرز بازرگان و شبکه ترکیه از طریق مسیر جدید را تعقیب نماید. در این صورت طرف ایرانی مجبور به ایجاد خط جدید در ایران صرفا بنا به ملاحظات داخلی طرف ترک خواهد شد. نمونه دیگر در سال ۱۳۸۰ پیرو سفر مرحوم دکتر دادمان به روسیه موضوع ایجاد خط قزوین – رشت – انزلی / آستارا پررنگ شد و اجرای آن در سال ۱۳۸۳ آغاز شد و قرار بر سرمایه گذاری مشترک سه کشور ذینفع اصلی یعنی ایران، روسیه و جمهوری آذربایجان بود برای این سرمایهگذاری مشترک مذاکرات بسیار طولانی در طول ده سال گذشته انجام شده که در برخی ادوار آن حضور داشتم. علیرغم شروع به ساخت تدریجی طرح از سوی طرف ایرانی مذاکرات برای سرمایهگذاری مشترک به نتیجهای نرسید و به نظر میرسد دو کشور دیگر عزم جدی برای این سرمایهگذاری مشترک ندارند و به اجرای تدریجی طرح با سرمایهگذاری طرف ایرانی اکتفاء مینمایند ولی به این ترتیب ریسک بهرهبرداری از هزینههای انجام شده که به نرخ روز بیش از یک میلیارد یورو برآورد میشود، تماما متوجه طرف ایرانی خواهد بود و مشابه شرایط خط موجود در مرز جلفا ممکن است در شرایط خاصی منافع طرف آذری در قطع نمودن یا کاهش تردد قطارهای عبوری از خط رشت - آستارا باشد. بنابراین پیشنهاد میشود طرف ایرانی صرفا بخش قزوین - انزلی را بسازد و اجرای بخش رشت - آستارا موکول به سرمایهگذاری طرفین آذری و روسی باشد. در این صورت هر چهار کشور همسایه در حاشیه دریای خزر(روسیه، جمهوری آذربایجان، قزاقستان و ترکمنستان) میتوانند برای ترابری با ایران از طریق دریا و بندر انزلی بار خود را به این محور منتقل نمایند ولی ایجاد خط مستقیم زمینی که منافع بیشتری را متوجه طرف آذری و روسی می نماید با ریسک سرمایه گذاری آن دو کشور اجرا شود.
احداثخطوط ریلی به خاطر ترانزیت توجیهی ندارد وقتی مجموع ترانزیت راه آهن به یک میلیون تن هم نمی رسد.
جناب ناصریان مشخص است در حوزه بین الملل و حقوق متقابل کمترین اطلاعات را دارید لذا موراد مذکور که بدان اشاره فرموده ایید جزو بدیهی ترین موضوعات حقوقی می باشد که همکاران لحاظ نموده اند لذا زیاد مقاله نویسی نکنید چرا که عام خوانندگان شاید دچار اشتباه شوند. اما خوانندگان خاص و مطلع با تعابیر مذکور به تمسخر میگیرند شما را.
جناب محمدی - لطف فرمایید به مصداق حدیثشریف " زکات العلم نشره " از دانش خود ما را مستفیض فرمایید و توضیح دهید که کجای بحثبنده اشتباه بوده است. فکر می کنم با تمسخر راه به جایی نمی بریم بلکه برای یافتن راه های بهتر نیاز به روشن نمودن مسائل و مشکلات و تحلیل پیشنهادها می باشد. از تین نیوز می خواهم این پیام را به جناب محمدی برساند.
جناب ناصریان! اگر این حضرت آقا همان محمدی باشد که قاطبه راه آهن می شناسند!!!!بهتراست درخصوص ایشان برای شما به یک جمله نصیحت برادرانه بسنده نمایم!!! جواب …خاموشی است!