انتقال فرودگاه مهرآباد حاکمیتی است
تین نیوز | زندگی در کلانشهرها با نقاط مثبت و منفی بسیاری همراه است. در کنار دسترسی آسان به امکانات رفاهی و سرعت بالای زندگی، کلانشهرهای امروزی تعداد زیادی از شهروندان را به دلیل انتشار انواع آلودگی، ترافیک، تراکم جمعیت و ... از شهر میراند.
در تهران نیز موضوع انتشار انواع آلودگیها و سکونت مردم در بافتهای فرسوده از جمله موضوعاتی است که در سالهای اخیر موردتوجه مسئولان و رسانهها قرار گرفته است. به این موارد باید وجود فرودگاه قدیمی مهرآباد در غرب شهر تهران و نارضایتی بخشی از ساکنان این مناطق را اضافه کرد. در چند سال گذشته، انتقاد به موقعیت جغرافیایی فرودگاه مهرآباد و خطرات حضور فرودگاه در شهر هر از چند گاه از سوی برخی از کارشناسان و مسئولان مطرح شده است. این بار اما سقوط هواپیمای آنتونوف 140 در شهرک آزادی تهران و در منطقهای مسکونی با واکنشهای بسیاری همراه بود.
با وجود آنکه سقوط هواپیمای مذکور به هیچ یک از شهروندان و مناطق مسکونی موجود در شهرک آزادی به شکل مستقیم صدمهای وارد نکرد، موضوع انتقال فرودگاه مهرآباد از شهر به منطقهای خالی از سکنه به واسطه امکان وقوع حوادث ناگوار، انتشار آلاینده و ایجاد آلودگیهای صوتی به شکلی جدی مورد توجه مسئولان قرار گرفت به طوری که، بخشی از مسئولان خواستار انجام برنامههای کارشناسی و تصویب بودجه لازم شدند. علاوه بر تلاش و اظهارات مسئولان نسبت به انتقال فرودگاه پایتخت به نقطه ای خارج از شهر، شهروندانی که در مناطق مسکونی اطراف فرودگاه زندگی میکنند از جمله گروههایی
هستند که نسبت به حضور فرودگاه انتقاد دارند. در واقع، شهروندانی که در مناطق مسکونی اطراف فرودگاه مهرآباد زندگی میکنند با مشکلات قابلتوجهی رو به رو هستند.
سازگاری با این مشکلات در حالی است که هیچ یک از این افراد امکان شکایت نسبت به شرایط را ندارند چرا که، پیش از حضور شهروندان در این مناطق فرودگاه مهرآباد وجود داشته و افراد با وجود اطلاع از این مسئله حاضر به ساخت یا خرید خانه شدهاند. تحت این شرایط، شهروندان امکان هیچگونه طرح شکایت برای انتقال فرودگاه مهرآباد را ندارند ضمن اینکه، به باور من، حداقل استانداردهای بینالمللی لازم برای ساخت مناطق مسکونی در اطراف فرودگاهها در این مورد انجام شده و دولت در این زمینه به وظایف خود عمل کرده است. در نتیجه، افراد حقیقی به دلیل توجه دولت به زیرساختهای لازم در
این مورد امکان طرح شکایت را ندارند. البته، عدم امکان شکایت به معنای انفعال شهروندان و ساکنان این مناطق نیست چرا که، طبق قانون اساسی کشور، ما با مفهومی چون مسئولیت مدنی دولت مواجه هستیم.
این مفهوم که بعدی از مسئولیت دولت نسبت به شهروندان به شمار میرود، این اجازه را به دولت میدهد تا از محل درآمدهای خود یعنی مالیات مردم، ضرر و زیان بخشی از شهروندان را جبران کند. به طور مثال، چنانچه بخشی از شهروندان علیه سیستم بهداشتی کشور شکایت کنند، در صورت محکوم شدن دستگاههای دولتی به پرداخت خسارت، دولت میتواند این خسارت را از مالیاتهای مردمی به خسارت دیدگان پرداخت کند. در این مورد نیز در صورت شکایت یا انتقاد نسبت به وجود آلایندهها و انواع آلودگیها و خطراتی که برای شهروندان محتمل است، دولت میتواند از منبع درآمدهای خود یکسری
امکانات به افراد ارائه دهد.
به طور مثال، پرداخت بخشی از هزینه عایقهای صوتی خانههایی که در اطراف فرودگاه قرار دارند یا ایجاد استانداردهای مشخصی برای زندگی آسانتر در این امکان و حمایت دولت از ساکنان این مناطق از جمله برنامههایی است که میتوان در راستای بهبود شرایط زندگی شهروندان انجام داد. این هزینهها که به نوعی براساس تعاون و همکاری تمام مردم صورت میگیرد تنها راه قانونی است که میتوان در صورت بقای فرودگاه انجام داد. اما موضوع انتقال فرودگاه مهرآباد به منطقهای خارج از شهر را باید از بعدی دیگر مورد توجه قرار داد چراکه به باور من، این موضوع، حاکمیتی است که
نیاز به اقدام ویژه دولت دارد.
این نوع از اقدامات که برخلاف رفتارهای تصدیگرایانه دولت که همچون رفتار شهروندان به شکل رفتارهای تجاری و غیرتجاری خود را نشان میدهد، متفاوت است و تنها به محدوده حکومت و تصمیمگیریهای کلان حاکمیت برمیگردد. از همین رو، تصمیمگیری در این مورد نیاز به برنامهریزیهای گسترده و همهجانبه دارد.
*حقوقدان و عضو شورای شهر تهران