رایگان شدن بلیت مترو و کاهش کارکرد موثر مترو تهران در کاهش ترافیک شهری
رایگان شدن بلیت مترو، به نوعی نشانه آن است که مترو کارکرد موثر خود در کاهش ترافیک شهری را تا حدی از دست داده و بیش از آنکه یک راه حل جامع باشد، به نمادی شهری شبیه شده است؛ نمادی مانند برج میلاد. شرکت مترو تهران نیز درآمدی ناچیز دارد که حتی پاسخگوی هزینه های جاری آن نیست، در حالی که برای تاکسی های اینترنتی و پارکینگ های اطراف ایستگاه ها درآمد قابل توجهی ایجاد شده است.
شهرداری باید مسئول جابجایی انسان ها باشد، نه جابجایی خودروها یا صرفاً حل مسئله ترافیک آنها.
رایگان کردن مترو تصمیمی شجاعانه نیست. تصمیم شجاعانه آن است که مسیرهای بی آر تی تکمیل شوند و هیچ خودرو یا موتورسیکلتی اجازه ورود به این مسیرها را نداشته باشد. همچنین لازم است فرهنگ سازی برای استفاده از دوچرخه به منظور دسترسی به ایستگاه های حمل ونقل عمومی در دستور کار قرار گیرد و برای استفاده از خودروهای شخصی، هزینه های مستقیم و بازدارنده تعریف شود.
قیمت بلیت مترو نیز نباید رایگان باشد؛ بلکه باید به گونه ای تعیین شود که ضمن ترغیب شهروندان به استفاده از حمل ونقل عمومی، امکان تقویت درآمد مترو و سرمایه گذاری آن در توسعه ناوگان اتوبوسرانی را فراهم کند.
چه تضمینی وجود دارد که طرح رایگان شدن بلیت مترو به درستی اجرا شود و واقعاً به کاهش استفاده از خودروی شخصی بینجامد؟ امروز اصل تمایل به استفاده از حمل ونقل عمومی در میان شهروندان وجود دارد؛ مسئله اصلی، ناقص بودن چرخه دسترسی و استفاده از این شبکه است.
برای نمونه، در شهری مانند تهران با وسعتی حدود ۷۳۰ کیلومتر مربع، چه میزان شبکه مترو مورد نیاز است؟ آیا ۲۹۶ کیلومتر ریل مترو پاسخگوی این وسعت شهری است؟ آن هم در شرایطی که هزینه احداث هر کیلومتر خط مترو حدود ۵۰ میلیون دلار برآورد می شود.
بلیت مترو ممکن است ارزان یا حتی رایگان باشد، اما مسیر دسترسی به مترو برای شهروندان پرهزینه است. در بسیاری از موارد، افراد ناچارند برای رسیدن به ایستگاه های مترو از تاکسی های اینترنتی استفاده کنند.
رایگان کردن بلیت مترو، به نوعی نشانه آن است که مترو کارکرد موثر خود در کاهش ترافیک شهری را تا حدی از دست داده و بیش از آنکه یک راه حل جامع باشد، به نمادی شهری شبیه شده است؛ نمادی مانند برج میلاد. شرکت مترو نیز درآمدی ناچیز دارد که حتی پاسخگوی هزینه های جاری آن نیست، در حالی که برای تاکسی های اینترنتی و پارکینگ های اطراف ایستگاه ها درآمد قابل توجهی ایجاد شده است.
خاطرم هست پورسیدآقایی یکی از معاونان سابق حمل و نقل ترافیک شهر تهران، از منتقدان توسعه مترو بودند. استدلال ایشان این بود که مترو، با توجه به هزینه سنگین احداث و سطح درآمد کشور، پروژه ای لوکس محسوب می شود. رایگان کردن مترو نیز این ویژگی لوکس بودن را برای دولت پرهزینه تر می کند.
از سوی دیگر، به دلیل ساختار مترو و جدا بودن شبکه آن از عرصه خیابان، تأثیر مستقیمی بر کاهش ترافیک شهری ندارد. من نیز با این دیدگاه هم نظر هستم که توسعه اتوبوس و بی آر تی، راه حل موثرتر و واقعی تری برای مدیریت ترافیک شهری است.
اتوبوس هم برای مردم ارزان تر است و هم برای دولت. اتوبوس امکان دسترسی به بخش های گسترده تری از شهر را دارد و مهم تر از همه، با اختصاص مسیر به حمل ونقل عمومی، فضای حرکت خودروهای شخصی را محدود و عبور آن ها را دشوارتر می کند.
