نقطههدف دولت در تامین مسکن
تین نیوز | مدیر تهیه طرح جامع مسكن، در كارگاه تشریح چارچوبهای كلی این طرح كه با حضور معاونان وزیر راهوشهرسازی در مركز تحقیقات این وزارتخانه برگزار شد، اعلام كرد: دولت با تكیه بر مطالعات طرح جامع مسكن، برای اولینبار امكان سنجش بازدهی و میزان موفقیت برنامههای در حال تدارك در حوزه تامین مسكن را برای خود و مردم از طریق «تعیین طول انتظار دسترسی به مسكن به عنوان نقطههدف در سال 1405» بهوجود آورد.
براساس برنامههای پیشبینی شده در طرح جامع مسكن، دو برنامه اصلی شامل مسكناجتماعی و مسكنحمایتی به ترتیب برای كمدرآمدها و میاندرآمدها در نظر گرفته شده است كه نقطههدف در اجرای این برنامهها، دستیابی به «نرخ 8/8 سال» در شاخص «دسترسی به مسكن» برای سال 1405 است.
هماكنون طبق آخرین آمار رسمی مربوط به سال92، متوسط شاخص دسترسی به مسكن در كشور حدود 12سال است به این معنی كه یك خانوار با كل درآمد سالانه خود با فرض ثابت بودن قیمت، قادر است پساز 12سال صاحب مسكن شود، اما بنای برنامههای تامین مسكن دولت یازدهم بر كاهش زمان دسترسی به نرخ سال84 است. طبق آمار رسمی، در سال84، متوسط شاخص دسترسی به مسكن، 8سال بوده است.
محاسبات نویسندگان طرح جامع مسكن در وزارت راهوشهرسازی همچنین درباره بودجه مورد نیاز برای تامین مسكن گروههای كمدرآمد، حكایت از تكلیف دولت یازدهم به حمایت مالی از این طیف متقاضی مسكن به اندازه حداقل 7برابر همین نوع حمایت در دولتهای قبلی دارد.
وزارت راه و شهرسازی برای تامین مسكن گروههای كمدرآمد اجارهنشین در 4 دهك اول، برنامه «مسكناجتماعی» را انتخاب كرده است و با دو ابزار یارانهای شامل «زمینهای دولتی» و «حمایتهای مالی در قالب پرداخت كمك هزینه اجارهبها» قصد اجرای آن را دارد.
در طرح جامع مسكن به عنوان سند بالادست این وزارتخانه در اجرای تكتك برنامههای پنجگانه –مسكناجتماعی، مسكن حمایتی یا صندوق پسانداز، رهن ثانویه، نوسازی بافتفرسوده و...- جامعه مخاطب مسكناجتماعی كه همگی جزو اجارهنشینهای فاقد مسكن عضو 4 دهك اول هستند، 2میلیون و 527هزار خانوار برآورد شده است.
مطابق این طرح، برای آنكه دولت یازدهم و دو دولت بعدی بتوانند تا سال 1405، نیاز مسكن این تعداد خانوار را از طریق مسكناجتماعی، تامین كنند به بودجهای معادل 102هزار میلیارد تومان در طول این 13سال احتیاج دارند تا در قالب یارانههای مختلفی همچون پوشش كمك هزینه اجارهبها یا كمكهزینه خرید و ساخت مسكن، بتوانند از پس هزینه اجرای مسكناجتماعی برآیند. به این ترتیب دولت یازدهم باید سالی حداقل 7هزار میلیارد تومان به برنامه مسكناجتماعی اختصاص دهد این در حالی است كه طبق مستندات پیشنویس طرح جامع مسكن، در فاصله سالهای 85 تا 91، دولتها در مجموع مبلغی
معادل 6700 میلیارد تومان از محل بودجه عمومی برای تامین مسكن كمدرآمدها هزینه كردند كه این رقم یارانهای بهطور متوسط در هر سال، كمتر از یك هزار میلیارد تومان بوده است. هم اکنون چندبرابر شدن تكلیف مالی دولت به حمایت از برنامههای تامین مسكن كمدرآمدها در شرایطی است كه محدودیت بودجهای دولت و همچنین توان تسهیلاتدهی بانكها در مقطع فعلی به مراتب سختتر از قبل شده است، بهطوریكه در یكسال گذشته، وزارت راهوشهرسازی برای افزایش جزئی سقف تسهیلات خرید مسكن، به در بسته بانكمركزی و نبود توان وامدهی بانكها برخورد كرده
است.
دوره 13 ساله برای بازگشت به اوضاع سال 84
فردین یزدانی، مدیر بازنگری طرح جامع مسکن با بیان اینکه در طرح جامع بازنگری شده یکی از اولویتهای مهم اشاره به بهبود شاخص دسترسی به مسکن طی سالهای پیش رو است، گفت: در حال حاضر شاخص دسترسی به مسکن رقم بحرانی 12 سال است که پیشبینی میشود در شرایط ثبات قیمتها و درصورتی که رشد اقتصادی به رقم 2/5 درصد در سال 1405 برسد، این رقم به 8/8 سال کاهش یابد.
شاخص دسترسی مسکن درواقع متوسط قیمت مسکن به متوسط درآمد خانوار است که این شاخص در سال 84، معادل هشت سال بوده است. فردین یزدانی تاکید کرد: در صورتی که دو عامل گفته شده یعنی ثبات قیمتها و رشد اقتصادی 2/5 درصدی تا سال 1405 محقق نشود، شاخص دسترسی به مسکن نیز به میزان گفته شده بهبود نخواهد یافت.
وی همچنین از دومین برنامه پیشبینی شده در قالب طرح جامع مسکن خبر داد و گفت: براساس برآوردهای بهعمل آمده بهمنظور اجرای برنامههای حمایتی و اجتماعی در بخش مسکن، در یک دوره زمانی 13 ساله یعنی تا افق 1405، دولت باید معادل 102 هزار میلیارد تومان از محل بودجه عمومی و به شکل وجوه اداره شده به این برنامهها اختصاص دهد. این در حالی است که مجموع تسهیلات اختصاصیافته به بخش مسکن در دوره میانی سالهای 85 تا 91، از محل بودجه عمومی، معادل 6 هزار و 700 میلیارد تومان بوده است. به گفته وی، هماکنون 2 میلیون و 527 هزار خانوار مستاجر نیازمند برنامهها و سیاستهای
حمایتی مسکن است که 4 دهک اول نیازمند سیاستهای حمایتی و 3 دهک بعدی نیازمند صندوق حمایتی وام و پسانداز هستند.
برآورد سهم دولت از مسکن کمدرآمدها
یزدانی تصریح کرد: براساس نتایج مطالعات بهعمل آمده، دولت باید برای دهک اول تا 72 درصد، دهک دوم تا 57 درصد، دهک سوم تا 48درصد و دهک چهارم تا 25 درصد هزینه تامین مسکن را پرداخت کند.
وی افزود: در سال 92، متوسط توان تامین مسکن ملکی در میان گروههای کم درآمدی که در دهک 1 تا 4 قرار دارند، 12 تا 22 مترمربع بوده است. به این ترتیب، شاخص دسترسی به مسکن در دهک 10 معادل 5/4 سال و در دهک 1 معادل 36 سال در سال 92 برآورد شده است.
شاخص دسترسی به مسکن در میان خانوارهایی که در دهک 4 قرار دارند در سال 92، معادل 19 سال محاسبه شده است که این رقمها بسیار بحرانی است و با راهحلهای معمول نمیتوان به آن پاسخ داد، بلکه برای چارهجویی درباره این دهکها نیازمند اقدامات خاص با منابع خاص درآمدی هستیم. همچنین متوسط نرخ مالکیت مسکن از 71 درصد در سال 84 به 6/66 درصد در سال 91 کاهش یافته است که این کاهش نرخ مالکیت به معنای افزایش تقاضا برای مسکن اجارهای در سالهای اخیر است که عدم تعادل بین عرضه و تقاضای مسکن استیجاری از سال 89 منجر به بروز بحران اجاره در بازار مسکن شده است.مدیر بازنگری طرح جامع
مسکن تاکید کرد: به این ترتیب، 4 دهک اول جامعه نیازمند حمایت اجتماعی و دهکهای 5 تا 7 نیازمند سیاستگذاری از طریق دریافت وام بیشتر هستند.
محاسبه فقر مسکن در استانهای مختلف
یزدانی با بیان اینکه سیاستها و برنامههای حمایتی مسکن باید بهصورت منطقهای و به تفکیک استانی صورت بگیرد، ادامه داد: برآورد مطالعات فقر مسکن نشان میدهد 32 درصد جمعیت استان سیستان و بلوچستان در دهک یک قرار دارند. این در حالی است که این میزان در شهر تهران معادل دو درصد است. همچنین در استانهای محروم و فقیر کشور به لحاظ شاخص دسترسی به مسکن، بیش از 58 درصد ساخت مسکن، کاربرد مصرفی دارد. این در حالی است که در شهر تهران حدود 65 درصد ساختوسازها سرمایهای است.
دو سیاست متفاوت برای استانها
به این ترتیب، با تفکیک استانی و منطقهای سیاستها این نتیجه حاصل میشود که سیاستهای حمایتی در مناطق محروم و فقیر به لحاظ شاخص دسترسی به مسکن باید از طریق واگذاری مستقیم زمین بهصورت شخصی اقدام شود؛ درحالیکه این سیاستها در استانهایی مانند تهران، فارس، اصفهان، خراسان رضوی، آذربایجان شرقی و خوزستان باید از طریق مکانیزم وام خرید دنبال شود. همچنین سیاستهای وام و اعتبار در استانهای محروم باید معطوف به وام ساخت و در استانهای ذکر شده در فوق بهصورت وام خرید باشد. یزدانی تصریح کرد: سیاستهای حمایتی و اجتماعی مسکن میتواند در سه
شکل یارانه ساخت در بافت فرسوده، واگذاری زمین ارزانقیمت با متراژ بزرگ برای چند متقاضی و پرداخت کمک هزینه مسکن اجارهای اجرایی شود.
چاپ خبر