برنامه ششم و صنایع دریایی
تین نیوز | برنامه توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران به مجموعه برنامه های میان مدتی گفته می شود که به صورت 5 ساله و توسط دولت وقت تنظیم می شود و به تصویب مجلس شورای اسلامی می رسد.
قانون برنامه پنجم تقریبا به پایان کار خود رسیده است و از طرفی زمانی نوشته شده بود که منافع کشور مشخص و کاملا وابسته به نفت بود. اما شرایطی به وجود آمده که تحت تحریم های ناجوانمردانه قرار گرفته ایم و کشور در معرض فسادهایی قرار گرفته که هر روز گوشه ای از آن اعلام می شود. اما هم اکنون بهترین فرصت در تغییرنگاه از یک برنامه متکی به منابع مشخص ( نفت، خارجی ها و ...) به یک برنامه متکی بر منابع داخلی و توان تولید و مدیریت سرمایه می بایست تغییر یابد. قطعا وقتی برنامه پنجم نوشته شد ، جیب مان پر پول بود. اما با برخورد به شرایط جدید برنامه پنجم به نتیجه نخواهد رسید. لذا لازم است
برنامه جدیدی مبتنی بر اقتصاد مقاومتی نوشته شود.
برنامه ششم توسعه، ششمین برنامه ای است که قرار است در انتهایش ایران توسعه یافته تر از امسال و سال های قبل شود. بد نیست نگاهی به رویکردها و نتایج 5 برنامه قبل بیاندازیم.
برنامه اول توسعه: برنامه اول توسعه در دهه 60 که معروف به دهه انفجار جمعیت بود، نوشته شد بنابراین برنامه توسعه اول بر مبنای تجدید جمعیت بنا گذاشته شد " شعار فرزند کمتر زندگی بهتر" نهادینه شد و تمام مشوقهای رشد جمعیت لغو شد. دولت در این برنامه سعی نمود که کسری بودجه دوره جنگ را نیز جبران کند.
برنامه دوم توسعه: در این برنامه کماکان همچنان سیاست تجدید جمعیتی برقرار بود علاوه بر آن اهدافی از جمله تلاش در جهت تحقق عدالت اجتماعی، افزایش بهره وری، رشد و توسعه پایدار اقتصادی، بر مبنای کشاورزی، اصلاح ساختار نظارت اجرائی و قضائی کشور، تلاش در جهت کاهش وابستگی به نفت، توسعه صادرات غیر نفتی، تقویت بنیه دفاعی و ایجاد تعادل در بخشهای اقتصادی ( تعاونی، خصوصی و دولتی ) در برنامه بود.
برنامه سوم توسعه: در این برنامه به چالشهای اساسی در آینده نظیر جوانی جمعیت، افزایش سطح مشارکت اجتماعی، اشتغالزایی و فراهم آوردن رشد اقتصادی برای کاستن از نرخ بیکاری فصلی، توسعه منابع انسانی و فناوری و بهره برداری از منابع و امکانات کشور توجه شده بود. خروج از اقتصاد تک محصولی از وعده های دولت وقت بود.
برنامه چهارم توسعه: از برنامه چهارم توسعه تعریفی نمانده زیرا دولت ( خاتمی) نوشت و دولت جدید( احمدی نژاد) آن را نیمه کاره رها کرد. اما در این برنامه توجه به رشد اقتصادی، محیط زیست ، عدم سرمایه گذاری شرکت های دولتی، اتمام طرح های نیمه تمام، اعطای وام از صندوق دخیره و ... جزء اهداف و برنامه ها بود.
برنامه پنجم توسعه: به رغم تاکید کارشناسان ، دولت احمدی نژاد که برنامه چهارم را نیمه رها کرد ،یک برنامه با " تکلیف غیر شفاف" نوشت که در 80 درصد از بندهایش به جای "دولت مکلف است" از "دولت مجاز است" استفاده شده است.
به هر حال مشاهده می شود این برنامه های دوره ای میان مدت دردی از کشور دوا نکرده است که از علل مهم آن می توان به عوامل زیر اشاره نمود:
1- بنیاد گرا نبودن برنامه ها و پرداختن به نتایج سطحی به ویژه در برنامه اول و دوم
2- مشخص ننمودن محورهای اساسی توسعه دربعد اقتصادی ، اجتماعی و فرهنگی
3- شفاف نبودن برنامه ها یا الزام آور نبودن آنها
4- عدم تبعیت دولتها از برنامه ها بویژه در زمان تغییر دولت ها
5- کمبود حضور مردم و بخشهای غیر دولتی در برنامه ها بویژه در ابعاد نظارتی
بر اساس موارد فوق الذکر این برنامه های دوره ای، تا کنون نتوانسته است دردی از کشور دوا کند بنابراین امیدی به آنها نیست.
اما فراموش نکنیم صنایع دریایی و دریانوردی یک صنعت مهم، مادر و استراتژیک در کلیه ابعاد تجاری و نظامی است. هم اکنون این صنعت از کمبود توجه و یا اطلاعات مسئولین رنج می برد و در بالادست متولیان زیادی دارد که سعی شده است در شورایعالی صنایع دریایی با هم هماهنگ شوند. اما تا کنون تحقق نیافته است.
سایر مشکلات مبتلابه صنایع دیگر نیز به وفور در این صنعت دیده می شود. از جمله خصوصی سازی های مبهم، رکود نسبی و ... که بارزترین مسایل مربوط است. بنابراین گر چه امیدی نیست که این برنامه ها به کمک صنایع دریایی بیایند اما ما باید خودمان برای استفاده از این برنامه ها، برنامه داشته باشیم. به اعتقاد اینجانب این برنامه ها می تواند شامل موارد زیر شود:
1- انسجام جامعه دریایی و اتخاذ آنان در قالب یک کارگروه مشخص برای پرداختن به بندهای دریایی برنامه
2- ایجاد تک صدایی در میان بندهای دریایی برنامه
3- تلاش همه برای توجیه و درج بندهای دریایی در برنامه
موارد فوق می تواند نه تنها اتحاد جامعه دریایی را اثبات کند بلکه توجه مسئولین محترم را به صنعت دریایی معطوف دارد . در این خصوص پیشنهاد می کنم همه ما از شعار " صنعت دریایی ، محور توسعه " استفاده کنیم.
از آنجائیکه هم اکنون برخی از نهادهای متولی شروع به تدوین این بندها نموده و یا احیانا شروع خواهند کرد و در این راستا از انجمن های علمی و صنفی تخصصی و خدماتی استفاده خواهند کرد. رسالت این انجمن های تخصصی برای هم راستایی، تک صدایی و عدم موازی کاری این نهادها بسیار مهم است. این انجمن ها می توانند با حضور منسجم و اتحاد گونه در این روند و همچنین با انجام امور کارشناسی به سمت تبعیت شعار صنعت دریایی محور توسعه بروند.
در این راستا مهم ترین محوری که می توان در صدر این برنامه ها گنجانید و همانگونه که در مقدمه پیش نویس تهیه شده ،توسط نمایندگان حوزه فعالیت های دریایی برای درج در سیاست های کلی برنامه ششم از طریق شوراهای صنایع دریایی آورده شده است عبارت است از :
اهتمام همه مردم و دستگاههای اجرایی، قانون گذاری و قضایی... به توسعه و پیشرفت دریا پایه کشور با تاکید بر حضور اثربخش، مقتدرانه و مداوم در عرصه کلیه آبهای داخلی و سرزمینی، بین المللی و سواحل و جزایر ایران و همچنین نهادها و سازمان های منطقه ای و بین المللی دریایی و بهره گیری خلاقانه و پایدار از قابلیت ها و منابع دریایی با در نظر گرفتن لزوم حفظ ارتقاء ایمنی، امنیت و حفاظت ازمحیط زیست دریایی، فرهنگ، آموزش و کار دریایی و لحاظ قوانین، مقررات و ارزشهای ملی، منطقه ای و بین المللی.