سونامی گردشگری
تین نیوز | تعطیلات متمركز در ایران یك بار دیگر سونامی بزرگی خلق كرد. تمركز زمانی تعطیلات تابستانی در روزهای اخیر و تمركز مكانی تعطیلات در استانهای شمالی و برخی مناطق توریستی كشور ركورد جدیدی در ترددهای بین شهری خلق كرد كه مسافران مسیر 3 ساعته شهرهای شمالی را گاه تا 17 ساعت طی كردند. آسیبشناسی این پدیده از زوایای مختلفی قابل بررسی است. به لحاظ اقتصادی این مساله هم از زاویه عرضه وهم از زاویه تقاضا قابل تحلیل است. در سمت تقاضا افزایش درآمد سرانه، افزایش تعداد خودروها، بهبود نسبی وضعیت جادهها و حملونقل شهری و ارتقای توسعه در مناطق مختلف كشور از
مهمترین دلایل استقبال بیشتر مردم از سفرهای داخلی است.
ضمن آنكه 3 برابر شدن نرخ ارز در سالهای اخیر و افزایش نسبی هزینههای سفرهای خارجی در برابر سفرهای داخلی به گرایش بیشتر مردم به ایرانگردی در برابر جهانگردی منجر شده كه خود میتواند تبعات مثبتی در رونق اقتصاد كشور و همچنین توزیع بهتر منابع از شهرهای بزرگ و برخوردار به سمت شهرهای كوچك و محروم داشته باشد.
در بخش عرضه به دلایل مختلف هنوز سرمایهگذاری مناسبی در بخش گردشگری رخ نداده است. یكی از مهمترین دلایل آن را باید اقتصاد تكمحصولی وابسته به نفت دانست كه بسیاری از بخشهای سودآور و دارای پتانسیل برای كسب منابع ارزی را مورد غفلت قرار داده است. وضعیت سرمایهگذاری در صنعت توریسم كشور آنچنان است كه اكنون در بسیاری از مناطق پرتردد كشور حتی دسترسی به سرویسهای بهداشتی امكانپذیر نبوده یا این سرویسها با استانداردهای جهانی تفاوتهای آشكاری دارند. این معضل نه تنها در مراكز عمومی، سیاحتی و گردشگری، بلكه گاه در هتلهای پنج ستاره كشور هم خود را
نشان میدهد؛ بهگونهای كه بسیاری از راهنمایان تورهای مسافرتی از قبل به مسافران در مورد آن هشدار میدهند.
یكی از مشكلات مهمی كه بالاخص در سونامی اخیر گردشگری در تعطیلات عید سعید فطر خود را نمایان ساخت، تمركز زمانی محدود در سفرهای داخلی است كه این عامل همراه با عدم استفاده مناسب از تمام مناطق توریستی كشور مشکلات بزرگی خلق کرد. مدیریت تعطیلات و اوقات فراغت بهمنظور حل این مشكل از اهمیت بسزایی برخوردار است. قسمت عمده مسافرتهای مردم در تعطیلات صورت میگیرد و طراحی جدید تعطیلات ادارات، مدارس و استفاده كامل از مرخصیها میتواند به الگوهای جدیدی در سفرهای داخلی منجر شود.
در ایران مجموع تعطیلات مذهبی، ملی و انقلابی ۲۵ روز است (به غیر از موارد استثنایی مربوط به گردش سال قمری و ۳۵۴ روزه بودن سال) كه با در نظر گرفتن ۵۲ روز جمعه، مجموع تعطیلات رسمی در كشورمان ۷۷ روز است. اگر روزهای پنجشنبه را بهصورت نیمه تعطیل در نظر بگیریم، تعداد كل روزهای تعطیلات به ۱۰۳ روز میرسد. نظر به اینكه تعطیلات آخر هفته در بسیارهای از كشورهای جهان به صورت دو روز تعطیلات رسمی محسوب میشود، ولی ایران به لحاظ رسمی فقط یك روز در هفته تعطیلات رسمی دارد، با این ملاحظه تعداد روزهای تعطیلات رسمی در ایران از بسیاری از كشورهای جهان كمتر است. بررسی
مقایسهای تعطیلات در كشورهای مختلف جهان نشان میدهد، یمن با 67روز و ایران با 77 روز تعطیلات رسمی و آخر هفته دارای كمترین تعطیلات كلی و آذربایجان و عراق با 129 و 128 روز تعطیلات رسمی و آخر هفته دارای بیشترین تعطیلات كلی هستند. كم بودن نسبی تعطیلات در ایران و تمركز آن در ایام خاص سال به تقاضای شدید مسافرت در آن ایام منجر شده كه امكانات محدود گردشگری و تمركز گردشگران در مناطق خاصی از كشور به سونامی بزرگی منجر میشود كه همه مسافران این ایام، صحنههای تلخ آن را شاید برای سالها در خاطر داشته باشند.
ایجاد عدم تمركز در تعطیلات در حوزههای مختلف جغرافیایی در كشور میتواند یكی از راهكارهای پیشنهادی باشد. برای مثال میتوان با تعریف تعطیلات زمستانی در مناطق سردسیر و تعطیلات تابستانی در مناطق گرمسیر فرصتهای جدیدی در صنعت گردشگری در كشور ایجاد کرد. در تعطیلات زمستانی مناطق سردسیر، ساكنان این مناطق میتوانند به نواحی جنوبی كشور مسافرت كنند و در عوض در تعطیلات تابستانی مناطق گرمسیر، ساكنان این مناطق میتوانند به نواحی خنكتر كشور واقع در غرب و شمال غرب بروند. ضمن آنكه این سفرها عمدتا در زمان غیر پیك سفرهای داخلی انجام میگیرد و درمجموع به
افزایش بهرهوری منابع و امكانات موجود گردشگری كشور خواهد انجامید.
اكنون گردشگری در جهان یكی از بالاترین نرخهای رشد در بین صنایع پیشرو را دارد و سرمایهگذاری و برنامهریزی مناسب در این زمینه هم به لحاظ تامین بیشتر منابع ارزی وهم به لحاظ توزیع بهتر درآمد در مناطق مختلف كشور از اهمیت زایدالوصفی برخوردار است. تقاضای بالفعل گردشگران داخلی و تقاضای بالقوه گردشگران خارجی میتواند موتور محرك مناسبی برای رشد این صنعت در سالهای آتی باشد.