پروژه آزاد راه تهران - شمال فراموش می شود
تین نیوز | همگان بر این امر اذعان دارند که متولی احداث و بهره برداری از شبکه های حمل و نقل زمینی اعم از راه آهن، جاده و ... از دیر باز وزارت راه و شهرسازی بوده است.
این وزارتخانه با در اختیار داشتن نیروهای متخصص در این حوزه، در انجام وظایف سازمانی بیش از همه بخش ها توانایی دارد و هرگز مدیریت و مجری گری احداث راه ها به خصوص آزادراه ها را ( به غیر از آزاد راه تهران - شمال) به هیچ سازمان دیگری محول نکرده است؛ البته سالانه حجم زیادی از آزادراه های کشور به صورت مشارکتی با همکاری بخش خصوصی به بهره برداری می رسد.
در این میان پروژه ای که بیش از 18 سال توجه همگان را به خود جلب کرده و 3 دولت را نیز به خود دیده است و زمان بر شدن اجرا، تکمیل و اتمام، آن را به پروژه ای پرحاشیه تبدیل کرده، آزاد راه تهران - شمال است.
بعد از پیروزی انقلاب با تصویب دولت مقرر شد احداث آزاد راه ها که هزینه سنگین و بالایی دارد از طریق مشارکت سازمان ها و بانک ها و بخش های خصوصی تأمین و اجرا شود.
از طرفی چون ضرورت احداث آزادراه تهران ـ شمال بعد از پیروزی انقلاب اسلامی در شبکه حمل و نقل کشور قوت گرفت، منابع مالی داخلی و خارجی علاقمند به سرمایه گذاری در احداث این آزادراه مهم شدند و به آن ها اجازه داده شد تا طرح های خود را ارائه کنند.
مطالعات ساخت این آزاد راه برای نخستین بار با وعده پنج ساله برای ساخت در سال 1356 به تصویب رسید و هزینه آن طبق نظر فرانسوی هایی که داوطلب اجرای آن بودند تا پایان زمان 10 ساله پس از بهره برداری حدود 750 میلیارد ریال برآورد شده بود.
اما در نهایت کلنگ آن در سال 1375 به زمین خورد و قرارداد مشارکت با بنیاد مستضعفان با اعتباری به میزان دو هزار و 500 میلیارد ریال و سهم شراکت وزارت راه وشهرسازی به مبلغ 150 میلیارد ریال به صورت مقطوع جهت تملک اراضی به وسیله دولت و بقیه تعهدات و هزینه های تکمیل و بهره برداری توسط بنیاد منعقد شد.
اما گره ها و مشکلات متعدد ساخت و عملیات این پروژه را متوقف کرد و به سال 1382 کشاند؛ به طوری که در آن سال قرارداد ساخت فاز 1 این آزادراه با یک شرکت چینی به مبلغ 245 میلیون دلار امضا شد، اما به دلیل بروز مشکل در باز کردن اعتبار اسنادی (LC) توسط ایران، نارضایتی از مدیریت شرکت چینی، تملک اراضی، موافقت بیمه چین و بسیاری از عوامل دیگر به تعویق افتاد و عملاً اعتبار اسنادی آن تا اواخر سال 1385 باز نشده بود.
این اتفاق به نحوی بود که به دلیل گذشت مدت زمان طولانی و مقطوع بودن قرارداد، پیمانکاران چینی خواستار تغییر و افزایش قیمت تا 790 میلیون دلار شدند اما با 400 میلیون دلار دوباره با شرکت جدید چینی قرارداد امضا و مقرر شد به مدت سه سال منطقه یک این آزادراه تحویل داده شود.
نهایتاً قرار شد تا با جذب سرمایه های صورت گرفته و استفاده از فاینانس شرکت سرمایه گذار چینی که جایگزین فرانسوی ها شد پروسه های اجرای این طرح عملیاتی و اجرایی شود اما این پروژه کماکان نیمه کاره است و از آن سال ها تاکنون شاید حدود 40 درصد پیشرفت فیزیکی داشته است.
با شروع فعالیت دولت یازدهم و معرفی وزرا برای دریافت رای اعتماد از مجلس عباس آخوندی سکاندارجدید وزارت راه و شهرسازی یکی از اولویت های خود را اتمام این پروژه عنوان کرد که در طول این مدت شاهد بازدید میدانی وی از این پروژه بودیم که پس از گذشت ماهها بر خلاف برنامه اعلام شده خود در مجلس عنوان کرده بود این طرح ملی بسیار عظیم است و نمی توان در طی مدت کم این مهم را عملیاتی کرد.
وعده هایی که وزیر راه در رابطه با این پروژه عنوان کرده بود ابتدا، اتخاذ تصمیم درباره مسائل حقوقی و مالی پروژه بود و دومین وعده ورود تیم مالی حرفهای به بررسی آزادراه تهران-شمال بود.
چندی پیش نیز شاهد انتشار اخباری مبنی بر خروج طرح ساخت آزادراه تهران- شمال از دستور کار وزارت راه و شهرسازی بودیم که عباس آخوندی پس از آنکه وعده و وعیدهایی در مورد آزادراه تهران-شمال داد، اواسط نوروز امسال در اظهاراتی دور از انتظار اعلام کرد: «آزادراه تهران –شمال از اولویت کاری وزارت راه و شهرسازی خارج شد»؛ جملهای پرابهام با معنا و مفهومی غیر قابل تصور.
در این راستا بیتفاوتی مجلس نیز نسبت به این تصمیم عجولانه دولت جای تأمل دارد.
گفتنی است، با طولانی شدن مدت اجرا و اطلاع افراد سودجو از روند احداث آزادراه این مشکلات روز به روز افزایش یافته و به طور طبیعی حل مشکل تملک اراضی افراد حقیقی و حقوقی به تاخیر افتاده است.
حل مشکل تملک اراضی در کوتاهترین زمان ممکن از مهمترین عوامل اجرایی و باعث کاهش هزینههای عملیات اجرایی در ادامه اجرای طرح خواهد شد.
در ادامه باید عنوان کرد که یکی از رکن های تکمیل و بهره برداری از این طرح فعالیت پیمانکاران است و این نکته را نیز باید دانست که انتخاب پیمانکار بدون برگزاری تشریفات مناقصه منجر به کمرنگی ارزیابی کیفی پیمانکاران میشود، بطوری که اغلب به لحاظ فنی، مدیریتی و مالی در وضعیت مطلوبی نبودهاند، که در این خصوص پیشنهاد میشود کارگروهی فنی مدیریتی به عنوان زیرمجموعه کارگروه ذکر شده تشکیل و ضمن بررسی عملکرد پیمانکاران نسبت به چگونگی ادامه فعالیت پیمانکاران تصمیم گیری کند ضمن اینکه این را هم باید ذکر کرد که برخی از شرکت ها دیدی انحصاری نسبت به بعضی از پروژه ها دارند
که این امر باید تصحیح گردد.
وزیر راه و شهرسازی هم در اولین نشست خبری خود در 26 آذرماه 92 به تمام ابهامات درباره پیمانکارآزادراه تهران-شمال پایان داد و اعلام کرد قرارگاه خاتم اصلاً قراردادی در آزادراه تهران-شمال ندارد.
عباس آخوندی با بیان اینکه مصوبه حضور قرارگاه خاتم در آزادراه تهران-شمال لغو شده است، گفت: بنیاد در آزادراه قرارداد ، دارد و دولت به دنبال تجدید نظر در قراردادهای قبلی است.
چندی پیش نیز سردار سرتیپ پاسدار مهندس عبادالله عبداللهی فرمانده قرارگاه سازندگی خاتم الانبیا (ص) آمادگی این قرارگاه را برای اجرای پروژه آزاد راه تهران - شمال اعلام کرد به طوری که وی عنوان کرده بود نگاه قرارگاه مزبور سود محوری نیست نگاه تکلیفی و جهادگونه عمل کردن است.
علی نعمت چهاردولی نماینده مردم در خانه ملت نیز در این باره افزود: معتقدم قرارگاه خاتمالانبیاء باید مطالعهای در خصوص مدل فاینانس آزادراه تهران-شمال داشته باشد تا چنانچه قرار است که این پروژه فاینانس شود قرارگاه این کار را انجام دهد.
گفتنی است با روندی که در پیش است بحث آزاد راه تهران –شمال با تمام هزینه هایی که انجام شده گویای این امر است که تمام نظرها از روی این پروژه ای که تا بحال بخشی از سرمایه عظیم اعتباری کشور صرف احداث آن شده کنار گذاشته شود و نگاههای مسئولان به راههایی که در حال حاضر در دست تردد است معطوف شود.
مدیرعامل شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حملونقل کشور نیز با اشاره به این که محورهای هراز- چالوس، قزوین-رشت، رودهن-فیروزکوه، تهران-شمال و قزوین- تنکابن را شش محور منتهی به شمال کشور بوده که هم اکنون در دست احداث است، گفت: محور هراز نزدیک ترین مسیر مواصلاتی از پایتخت به شمال کشور است که تاکنون برای چهارخطه کردن محور مذکور 24 کیلومتر به بهره برداری رسیده و 65 کیلومتر باقیمانده آن در دست احداث است.
علی نورزاد نیز با بیان اینکه شش محور برای اتصال پایتخت به مناطق شمالی کشور در حال احداث است به تهران-شمال بهعنوان یکی از این پروژهها اشاره کرده بود.
به گزارش موج در 10 ماه اخیر شماری از مسؤولان وزارت راه و شهرسازی از ارائه پاسخ روشن به بلاتکلیفی پروژههای راهسازی از جمله آزادراه تهران-شمال خودداری کردهاند و البته شمار دیگری از مسؤولان نیز هرگونه اظهارنظر درباره پروژههای نیمه تمام حوزه حمل و نقل کشور را به آشنایی با این حوزه و بررسی بیشتر موکول میکنند.
با این شرایط به نظر میرسد پروژه آزادراه تهران-شمال هم مثل پروژه مسکن مهر، در این دولت به دست فراموشی سپرده شود.
آقاى روحانی شمارا به خدا به کسى غیر از وزیر راه مأموریت دهید آزادراه شمال رابه سرانجام برساند خدا شاهده مردم بى تاب شده اند ٣٥ سال وعده دروغ ٣٥سال زجر مردم دیگه بسه اگه شما هم به داد ما نرسید پس ما چه کار کنیم دعا میکنم شما در مقابل امانت مردم رو سفید وسربلند شوید.