دولت پاسخ دهد چرا سازمان مدیریت را احیا نمی کند
تین نیوز | در هیچ گزارشی از دولت ما تاكنون تورم پنج درصدی نداشتیم: ضمن اینكه احتمال دستیابی به این نرخ خیلی ضعیف است. بالاخره با این حجم نقدینگی در جامعه و كاری كه می خواهیم در اقتصاد انجام دهیم، تورم پنج درصد ممكن نیست. درست است كه الان نرخ تورم پایین می آید اما ما باید از ركود خارج شویم .
بالاخره نبود سازمان مدیریت و برنامه ریزی یك قدرتی را در یكجا متمركز می كند و معمولاآدم این قدرت را خیلی كم دوست دارد پخش كند. آقای رییس جمهور هم باید به فكر این موضوع باشد، چون این مساله می تواند فرد رییس جمهور را به مسیر اشتباهی بیندازد. من بارها گفته ام كه آقای احمدی نژاد، دولت سال های 53 و 54 و دولت سال 37 این اشتباه استراتژیك را در خصوص این سازمان كردند
قرار بود او را در مجلس ببینیم اما به دلیل مشغله زیاد وی، مصاحبه به زمان دیگری موكول شد. بالاخره روز چهارشنبه گذشته در سندیكای بیمه در خیابان میرداماد به سراغ او رفتیم تا این بار با او به عنوان رییس كمیسیون برنامه و بودجه مجلس به گفت وگو بنشینیم. غلامرضا تاجگردون در روزهای پایانی خردادماه امسال در جریان انتخابات هیات رییسه كمیسیون برنامه و بودجه، به عنوان رییس این كمیسیون انتخاب شد. تاجگردون كه از معاونان سازمان مدیریت و برنامه ریزی در دولت هشتم بوده و دكترای مدیریت اقتصادی از بلژیك دارد، بر این اساس گفت وگوی خود با «اعتماد» را از احیای سازمان مدیریت و
برنامه ریزی آغاز كرد و با ابراز نگرانی نسبت به این موضوع كه احتمالادولت یازدهم از احیای این سازمان پشیمان شده است، تاكید كرد: آقای روحانی حتما باید به جامعه و مردم پاسخ دهد كه چرا نمی خواهد سازمان را احیا كند، چرا نمی خواهد این كار را انجام دهد. به گفته وی، انحلال سازمان مدیریت و برنامه ریزی، شمشیری بود كه همه با آن آقای احمدی نژاد را زدند.
زمانی كه دولت جدید روی كار آمد، از احیای سازمان مدیریت جزو برنامه های 100 روز اول خود نام برد اما الان تقریبا 11 ماه از روی كار آمدن دولت می گذرد و هنوز این سازمان احیا نشده است. به نظر شما چه موانعی بر سر راه احیای این سازمان وجود داشته و دارد؟
در خصوص سازمان مدیریت و برنامه ریزی و اینكه چه سابقه یی داشت و چه اتفاقاتی بر آن گذشت، خیلی گفته شده است اما آنچه مشخص است، یكی از ابزارهای انتقادی شدید نسبت به دولت گذشته به خصوص در جمع نخبگان، روشنفكران و كارشناسان این بود كه چرا این سازمان را منحل كردند و بعد هم همیشه بحث بود كه یكی از دلایل اصلی به هم ریختگی اقتصاد كشور، نبود یك سازمان برنامه ریزی است.
به هر صورت دولتی های فعلی، از خود آقای رییس جمهور گرفته تا معاونان وی، همیشه یكی انتقاداتی كه متوجه دولت قبل می كردند، همین بود و حتی یكی از شعارهای اصلی تقریبا اكثرا كاندیداهای ریاست جمهوری و نیز دكتر روحانی همین موضوع بود كه این سازمان را احیا می كند و به نوعی شاه بیت همه مسائل برای نظم اقتصاد است.
ما هم در دولت آقای احمدی نژاد در مجلس یك طرحی را آماده كرده بودیم و گذاشتیم تا دولت تعیین تكلیف شود. وقتی كه دولت آقای روحانی پیروز شد و بعد از اینكه دولت شروع به كار كرد، دیدید كه نخستین طرحی كه مجلس تصویب كرد و با رای بسیار خوبی تصویب شد، احیای سازمان مدیریت و برنامه ریزی بود. در واقع علامت خوبی را برای دولت آقای روحانی فرستادیم كه ما آماده احیای سازمان هستیم و همكاری های بعدی را هم خواهیم داشت. خب این طرح برخلاف انتظار و صحبت اولیه، دولت در صحن علنی عملامخالفت كرد یا به عبارتی نمی گذاشت این كار انجام شود اما مجلس طرح را تصویب كرد.
دلیل مخالفت دولت چه بود؟
دلیل دولت این بود كه شاید ما بخواهیم دو سازمان باشد، یك سازمان نباشد. البته ما در همین حد هم می پذیرفتیم و اصلاحساسیتی روی این موضوع نداشتیم، چون خودشان گفته بودند و در فرآیند موضوع هم بودند اما ما طرح را تصویب كردیم.
یعنی شما فكر می كنید دولت جدید هم مثل دولت قبل نمی خواهد این سازمان احیا شود.
توضیح می دهم. ما در فاصله پیروزی انتخاباتی آقای روحانی تا دولت جدید روی این طرح كار می كردیم و در این مدت با نزدیكان آقای روحانی هم، همفكری داشتیم تا زمانی كه دولت روی كار می آید، نخستین كارش احیای سازمان مدیریت باشد. فكر هم می كردیم و می كنیم كه محیط عامل نشاط سیستم اداری و نظم اقتصاد كشور احیای سازمان مدیریت و برنامه ریزی است.
به نظر من خیلی از مسائلی كه در حال حاضر هنوز جا نیفتاده و انتقاداتی كه متوجه دولت یازدهم است، باز هم ناشی از نبود یك نظام فكری در نظام برنامه ریزی و بودجه یی كشور است. خب مجلس طرح را تصویب كرد و طرح به شورای نگهبان رفت اما شورای نگهبان چند ایراد اساسی گرفت. ایرادات هم بعضا درست بود. بالاخره در این چند ماه گذشته قرار شد كه متن واحدی را كه توافقی باشد، به نتیجه برسانیم اما در حال حاضر برداشت من شخصا این است كه آقای روحانی یا پشیمان شده یا اینكه نمی خواهد چیزی را كه گفته، اجرا كند.
چرا چنین استنباطی دارید؟
دو عامل وجود دارد. بالاخره نبود این سازمان یك قدرتی را در یكجا متمركز می كند و معمولاآدم این قدرت را خیلی كم دوست دارد پخش كند. آقای رییس جمهور هم باید به فكر این موضوع باشد، چون این مساله می تواند فرد رییس جمهور را به مسیر اشتباهی بیندازد. من بارها گفته ام كه آقای احمدی نژاد، دولت سال های 53 و 54 و دولت سال 37 این اشتباه استراتژیك را در خصوص این سازمان كردند. دقت كنید، بیشترین آفت در انحراف منابع بودجه یی دقیقا در دولت آقای احمدی نژاد رخ داد كه اصلاالان نمی دانیم پول ها كجا رفته است. نمی گوییم چه كسی خورده و برده، نمی دانیم چه شده است.
در واقع بدون برنامه ریزی خرج شده است.
بله، اصلاحساب و كتاب ها و خط ها پیدا نیست یعنی خطش پیدا نیست كه پول ها كجا رفته است. بعضی جاها البته این حساب و كتاب ها مشخص می شود: مثل بحث هایی كه در رابطه با فساد و انحراف مطرح می شود اما در كل الان آقای روحانی اختیار دارد كه این كار را انجام دهد. هر اختیاری را هم كه برای احیای سازمان بخواهد، مجلس حاضر است به او بدهد یعنی تشكیل دو سازمان یا یك سازمان، هر حالتی با هر مكانیزمی بخواهد، البته به شرطی كه قوامی به كار دهد، مجلس حتما همراهی می كند.
بالاخره برداشت من این بود كه احیای سازمان مدیریت و برنامه ریزی یكی از آن كارهایی بود كه می توانست در 100 روز اول انجام شود اما كم كم فكر می كنم در 14 تا 100 روز هم انجام نشود.
از صحبت های آقای نوبخت هم این طور برداشت می شود كه سازمان به این زودی ها احیا نمی شود و دو معاونت زیرنظر ایشان رفته است.
بالاخره دكتر نوبخت شاید در این قضیه زیاد مسوول نباشد. آقای روحانی حتما باید به جامعه و مردم پاسخ دهند و به خصوص قشر روشنفكر و دانشگاهی و كارشناسی كشور بگوید كه اگر نمی خواهد سازمان مدیریت و برنامه ریزی را احیا كند، چرا نمی خواهد این كار را انجام دهد. بالاخره انحلال سازمان مدیریت و برنامه ریزی، شمشیری بود كه همه با آن آقای احمدی نژاد را زدند.
به موضوع تجمیع قدرت در یكجا اشاره كردید كه اگر این سازمان ایجاد شود، این قدرت را به نوعی می گیرد. شما فكر می كنید این موضوع مهم ترین مانع بر سر احیای سازمان مدیریت است؟
ببینید قدرت یكجا جمع شدن ایرادی ندارد، به شرط اینكه خرد جمعی باشد ولی قدرت در یك فرد جمع شدن حتما ایراد دارد. ما وقتی از سازمان مدیریت و برنامه ریزی صحبت می كنیم، از یك فرد صحبت نمی كنیم بلكه به بدنه كارشناسی قوی اشاره می شود. ما حتی به یك سازمان و دو سازمان كاری نداریم، مهم ترین موضوع پیوستگی نهاد كارشناسی است. الان این پیوستگی نهاد كارشناسی از بین رفته است كه باید احیا شود. در این پیوستگی اگر قدرت متمركز باشد، هیچ ایرادی ندارد، چون خرد كارشناسی و یك مسیر مشخص در آن وجود دارد اما نبود آن مشكل ساز است یعنی انحرافی كه تاكنون در منابع مالی كشور و فسادهایی كه به وجود
آمده، به نبود این سازمان برمی گردد.
شما وقتی می گویید دو میلیارد دلار پول نفت نیست، یعنی چه؟ مگر می شود این پول نباشد؟ بالاخره این پول باید از یك گردنه یی عبور می كرد. چون جزیره یی عمل كردیم، این انحراف ایجاد شد. اینها انحراف های دولت گذشته بود كه امیدواریم این دولت قوی تر عمل كند. البته به طور قطع مجلس دنبال طرح خود می رود.
الان طرح در مجلس در چه مرحله یی است؟
طرح از شورای نگهبان برگشته و دنبال این هستیم كه با دولت و شورای نگهبان تفاهم كنیم تا به نتیجه نهایی برسیم.
جلسه بعدی فكر می كنید چه زمانی باشد؟
نمی دانم، چون دولت اصلارغبت نشان نمی دهد. دولت خیلی تلاش می كند كه این اتفاق نیفتد. بالاخره می گویند كه ما كارمان را داریم انجام می دهیم اما به این فكر نمی كنند كه كسان دیگری هم باید یك كارهایی انجام دهند. در حال حاضر یكسری عدم پیوستگی ها وجود دارد و استان، منطقه، كشور، سطوح ملی، بانك و... بخش هایی هستند كه اصلابه هم پیوسته نیستند. برای همین الان یكسری طرح ها به مجلس می آید كه بار مالی آن دیده نشده است. حالااینها مشكلات طبیعی موضوع است ولی ما به هر صورت فكر می كنم به زودی با دولت وارد مذاكره خواهیم شد.
در حال حاضر دولت برنامه های زیادی برای آینده دارد اما همه این برنامه ها نیازمند برنامه ریزی و مدیریت دقیق است. با توجه به اینكه تاكنون عنوان می شد تمام ه هم ریختگی های اقتصاد به نبود سازمان مدیریت و برنامه ریزی برمی گشت، به نظر شما نبود این سازمان و تعلل در احیای آن، آیا دستیابی به اهداف را امكان پذیر می كند یا اینكه باز هم به انحراف در برنامه ها خواهیم رفت؟
برنامه را می شود ریخت اما اینكه برنامه را به درستی اجرا كنید، بالاخره مانیتور می خواهد. این مانیتور، سازمان مدیریت و برنامه ریزی است. برای مثال شما می گویید می خواهم نرخ تورم را پایین آورم. الان دولت این كار را انجام می دهد كه اقدامی خوب و قابل تقدیر است و جهت گیری هایش خیلی عالی بوده است اما دو سه فاكتور مهم وجود دارد. برای مثال، در موضوع تورم، یك طرف آن نقدینگی بخش خصوصی، هزینه های مصرفی، حجم تقاضا در جامعه، پول، بهره بانكی و نرخ تسهیلات قرار دارد. همه اینها را كه كنار هم می گذاریم، بعد بحث ركود و اشتغال مطرح می شود. ما باید همه این فاكتورها را كنار یكدیگر
بگذاریم تا مجموعه دستگاه هایی در كنار هم كار كنند تا به نتیجه برسند. این مجموعه دستگاه ها در جلسه شكل نمی گیرند. آقای رییس جمهور یا معاونان وی تصور می كنند هفته یی یك بار با یكدیگر جلسه بگذارند، مساله حل می شود. اصلااین طور نیست. این اشتباهی بود كه آقای احمدی نژاد كرد و فكر می كرد با تشكیل جلسه با رییس كل بانك مركزی و وزیر اقتصاد می تواند مشكلات را حل كند.
اقتصاد فرمانده می خواهد. فرمانده آن هم یك نهاد است، نه یك فرد. ما می گوییم دكتر طیب نیا فرمانده است. ایشان می تواند فرمانده باشد اما وزارت اقتصاد نمی تواند فرمانده اقتصاد كشور باشد. وزیر اقتصادی كه در مجلس می گوید من نمی توانم در مورد بانك نظر بدهم، من نمی توانم در مورد تسهیلات نظر بدهم، من نمی توانم در مورد نرخ ارز نظر بدهم و مسوولیتی متوجه من نیست، این فرد نمی تواند فرمانده باشد. فرمانده یك نفر است و آن هم رییس جمهور است. رییس جمهور هم در جایی به نام نهاد برنامه ریزی خود را نشان می دهد. آن نهاد برنامه ریزی كه می خواهد شكل بگیرد، باید بتواند رفتارها را تنظیم كند.
مثال می زنم. بانك مركزی كه می خواهد كار كند، به او تكلیف می شود كه X تومان باید تسهیلات قرض الحسنه بدهید. در اینجا بانك مركزی باید با یكجا صحبت كند و بگوید این فشار روی من گذاشته شده است و مابه التفاوت آن را یكجا باید به من بدهد. آن یكجا سازمان برنامه است. سازمان مدیریت و برنامه ریزی هم این پول را باید از یكجا بیاورد. در اینجا سازمان باید به سراغ بودجه رود و به همین دلیل باید با وزارت اقتصاد هماهنگ باشد.
از سوی دیگر، در رابطه با شورای اقتصاد باید از دولت تشكر كرد كه این شورا را مجددا راه اندازی كرد. شورای اقتصاد كه می خواهد كار كند، یك فرآیند دارد. اولااینكه وقتی طرحی را می خواهد تصویب كند، باید دستگاه اجرایی بودجه اش مشخص باشد، ارز مشخص باشد، سهم دولت مشخص باشد و... یك دستگاهی همه اینها را باید كنار هم بگذارد. نمی شود به تنهایی به وزارت نیرو انتقاد كرد. یك جایی باید كنترل شود و اگر كنترل نكنید، كار رها می شود. به همین خاطر است كه ما مسائل را رها كردیم و گفتیم خودتان كار كنید و در نهایت نتیجه آن، خشكسالی دریاچه ارومیه و تنش های بی آبی كشور شد. چون یكی دارد كار می كند
و یكی نمی تواند اینها را كنترل كند.
به همین خاطر آقای رییس جمهور برای اینكه برنامه های خود را اجرا كند، یك فرمانده منظم می خواهد. این فرمانده منظم یك بدنه كارشناسی خیلی قوی می خواهد. من در هیچ یك از نهادهای دولتی به جز سازمان مدیریت و برنامه اینها را نمی بینم. یعنی نه وزارت اقتصاد می تواند این كارها را انجام دهد، نه بانك مركزی و نه معاونت برنامه ریزی فعلی.
حالاشاید نرخ تورم پایین آید اما اینكه به طور منظم نرخ تورم كاهش یابد و كاهش آن پایدار باشد و آسیب نبیند، مسائلی است كه یك سازمان همواره باید آنها را كنترل كند.
در حال حاضر تقریبا 11 ماه از آغاز به كار دولت یازدهم می گذرد و در این مدت مجموعه یی از اقدامات و سیاستگذاری ها داشته است. با وجود این سیاست ها، چشم انداز و دورنمای اقتصاد دولت آقای روحانی را چطور می بینید؟
من در شاخص های كلان اقتصادی وضع دولت آقای روحانی را مطلوب می بینم. به نظرم در این قضیه خوب وقت می گذارند و كار می كنند اما به دلیل اینكه اقتصاد كشور آسیب بسیار جدی ای دیده، در پایین دست ایجاد انسجام مجدد خیلی سخت است. مردم شاید اینها را لمس نكنند. یعنی خیلی از زحماتی را كه دولت می كشد- من برداشتم این است كه مردم در این چهار سال حتی- نبینند و همین عامل بدبینی مردم هم شود. ولی مساله یی كه وجود دارد، این است كه من جهت گیری های متغیرهای كلان را حتما مثبت می بینم. تورم به طور قطع مثبت خواهد بود. بخش سرمایه گذاری كه هم اكنون با گیرهای بسیاری روبه رو است، با تلاش های دولت بهبود
پیدا خواهد كرد: البته مسائل بین المللی باید حل شود و فضای كسب وكار بهبود پیدا كند. دولت در این زمینه تلاش خود را می كند. از سوی دیگر، با تاخیر از ركود عبور خواهیم كرد، ولی باز هم در دولت آقای روحانی از گردنه ركود عبور خواهیم كرد. امسال انتظار نداریم كه این اتفاق بیفتد اما سال بعد حتما این انتظار داریم.
عكس شدن جریان سرمایه گذاری نیز نتیجه اش باید اشتغال باشد. به دلیل اینكه جریان سرمایه گذاری دیربازده است، در نتیجه دولت در زمینه ایجاد اشتغال و رفع بیكاری كه الان پاشنه آشیل دولت است، با گیرهایی روبه رو خواهد بود. یعنی این موضوع برای مردم ملموس نیست. ببینید مردم نمی دانند بیع متقابل یعنی چه، سرمایه گذاری بهینه سازی مصرف انرژی یعنی چه؟ اینها را خیلی درك نمی كنند اما روی متغیرهای كلان اقتصادی حتما اثر می گذارد و بعد از چهار، پنج سال اثر آن را مردم می بینند.
در گذشته هم همین بوده است. یعنی با جریان سرمایه گذاری، بیع متقابل و زیرساخت های نفت و انرژی بود كه دولت آقای خاتمی توانست با رشد اقتصادی شش، هفت درصد خود را نشان دهد. الان ما در ركود شدید هستیم و هشت سال این اتفاق افتاده است و ما باید این مسیر را برعكس كنیم. خروج از ركود را شاید مردم به راحتی لمس نكنند. مردم یك قیمت پراید را می بینند كه چرا قیمت آن افزایش یافت. مردم بچه بیكارشان را می بینند. مردم فكر نمی كنند كه سه میلیون بیكار چه حجم سرمایه گذاری می خواهد. الان حجم سرمایه گذاری منفی است كه باید جهت آن را مثبت كنیم تا نرخ بیكاری كاهش یابد اما در كل من در دوره آقای روحانی
به شاخص های كلان اقتصادی امیدوار هستم.
چندی پیش رییس اتاق بازرگانی و صنایع و معادن تهران از وعده رییس جمهور برای تك رقمی شدن نرخ تورم در سال 95 و حتی رسیدن آن به پنج درصد در این دوره خبر داد. شما فكر می كنید رسیدن به تورم پنج درصد ممكن است؟
در هیچ گزارشی از دولت ما تاكنون تورم پنج درصدی نداشتیم: ضمن اینكه احتمال دستیابی به این نرخ خیلی ضعیف است. بالاخره با این حجم نقدینگی در جامعه و كاری كه می خواهیم در اقتصاد انجام دهیم، تورم پنج درصد ممكن نیست. درست است كه الان نرخ تورم پایین می آید اما ما باید از ركود خارج شویم.
سرعت كاهش نرخ تورم هم از یك دوره یی خیلی كند می شود.
هم اینكه كند می شود و هم اینكه نمی شود نرخ تورم صفر شود. ما می خواهیم از ركود خارج شویم كه خروج از ركود به خودی خود تورم زا است: مگر اینكه ركود را بخواهید در اقتصاد ادامه دهید كه قطعا این مسیر را دنبال نخواهید كرد.
هم اكنون همه بازارهای كشور چشم به نتیجه مذاكرات دوخته اند. شما چه اقتصادی را بعد از مثبت بودن مذاكرات ترسیم می كنید؟
اثر روانی اش خیلی بالاست. یعنی بالاخره امید به آینده و ترس نداشتن از آینده خیلی مهم است. چون وقتی شما در شرایط هر روز یك تحریم و هر روز یك بیانیه نباشید، امید دارید. نمی گویم همه تحریم ها برداشته می شود، چون برداشتن همه تحریم ها اصلاامكان پذیر نیست كه در دوره كوتاه مدت اتفاق بیفتد. ولی امید به آینده خیلی بیشتر می شود.
البته من معتقد نیستم كه همه مسائل را باید رها كنیم و فقط به این موضوع بپردازیم، ولی اگر بخواهیم بگوییم تاثیر كاهش تحریم ها در اقتصاد كم است، اشتباه می كنیم.
شما فكر می كنید تاثیر مذاكرات در بازار ارز به حدی باشد كه نرخ ارز را به كمتر از 3000 تومان برساند؟
به نظرم تاثیر زیادی ندارد. قیمت واقعی ارز همین نرخ كنونی است. نرخ 2900 كه خیلی عدد قابل قبولی نیست. نرخ ارز واقعی در اقتصاد ما همین نرخ كنونی بازار است و به نظر می رسد خیلی پایین تر نیاید.
بهتر است به قانون هدفمند كردن یارانه ها هم بپردازیم كه در متغیرهای كلان اقتصادی اثرگذار است. در حال حاضر شاخص بهای تولید در حال افزایش است كه البته شدت آن كم است اما به نظر می رسد در آینده نه چندان دور باعث رشد تورم شود. شما جزو موافقان اجرای فاز دوم هدفمند كردن یارانه ها بودید یا مخالفان؟
من جزو موافقان اجرای گام دوم هدفمند كردن یارانه ها هستم اما دولت این مرحله را اجرا نمی كند.
قانون كه اردیبهشت ماه اجرا شد.
اینكه الان اجرا می كند، فاز دوم هدفمندی یارانه ها نیست، فقط افزایش قیمت هاست. فاز دوم یعنی مسیر را اصلاح كنیم، به همین دلیل ما باید اسم این مرحله از قانون را فاز دوم افزایش قیمت ها بگذاریم.
وقتی قیمت ها افزایش پیدا می كند، باید یكسری از مسیرها اصلاح شود. یكی از این مسیرها، اصلاح افراد یارانه بگیر، نحوه نگاه به تولید و رویكرد بهداشت و سلامت است. براساس قانون هدفمندی یارانه ها به همه اینها باید نگاه كنیم اما آنچه نگاه می كنیم، می بینیم فقط افزایش قیمت ها اتفاق افتاده است و فقط كسری پرداخت مستقیم به مردم را حل می كنیم كه نكردیم.
این كسری هم با این روش جبران نمی شود؟
درست است.
دولت الان چقدر كسری می آورد؟
سرجمع اگر همین طوری جلو رود، با گزارش هایی كه داریم، حدود شش، هفت هزار میلیارد تومان كسری آورده است مگر اینكه اصلاحاتی را انجام دهد. دولت می تواند این كار را انجام دهد و ثروتمندان را حذف كند.
دو هفته یی است كه دوباره بحث حذف یارانه بگیران خیلی داغ شده است. فكر می كنید چه زمانی این موضوع اجرا شود؟
دولت گفته ما 10 میلیون نفر را شناسایی كردیم كه افراد ثروتمند هستند و از این تعداد، 5/2 میلیون نفر گفتند ما یارانه نمی خواهیم. 5/7 میلیون نفر نیز باید شناسایی شده باشند كه باید از دریافت یارانه حذف شوند. اگر دولت اینها را حذف نكند، كار اشتباهی كرده است. منابع هدر می رود و بعد هم هیچ نفعی برای اقتصاد كشور ندارد.
در حال حاضر منابع و مصارف اقتصاد كشور با یكدیگر همخوانی ندارد. تاكنون حدود 42 هزار میلیارد یارانه پرداخت شده است. خب معلوم است این اقتصاد ادامه پیدا نمی كند. بعد هم اقتصاد متعادل نیست یعنی یك آدم عجیب الخلقه است. در اینجا به ركود برمی خوریم، قیمت ها بالامی رود و بیكاری افزایش می یابد. اینها اتفاقاتی است كه در اقتصاد می افتد. بعد در یك دوره بلندمدت، توزیع درآمد جامعه را هم نابرابرتر می كند. به همین خاطر دولت باید این اصلاحات را انجام دهد.
حذف یارانه ها از طریق همان فرمی خواهد بود كه به صورت اینترنتی در فروردین ماه مردم پر كردند؟
بالاخره دولت باید راستی آزمایی كند. اگر یك فرد اعلام كرده است پنج میلیون حقوق می گیرد، حداقل این فرد را می تواند حذف كند. یك گروه هم به غلط اطلاعات داده اند كه همان لحظه دولت می تواند با دسترسی به اطلاعات، برای مثال صادرات و واردات متوجه شود این فرد یك تاجر است یا كاسب.
دولت بعد از افزایش قیمت سوخت، جلوی افزایش قیمت برخی كالاها را می گرفت. آقای توكلی در صحبت های اخیر خود عنوان كرده است كه دولت به قیمت تشدید ركود، تورم را كنترل می كند. آیا شما هم این نگاه را به اقتصاد كنونی دارید؟
ببینید قیمت ها متناسب باید باشد. اگر دولت احساس كند در جایی غیرضروری قیمت ها را بالامی برند، باید جلوی آنها را بگیرد ولی اگر با افزایش قیمت زیرساخت و قیمت مواد اولیه، قیمت محصول نهایی افزایش یابد و دولت جلوی این افزایش قیمت ها را بگیرد، كارخانه ها تعطیل می شوند. به عبارتی، ركود اتفاق می افتد اما اگر در جایی بی ضابطه افزایش قیمت ها اتفاق می افتد، دولت باید جلوی آن را بگیرد.
حالااگر دولت قیمت آب، برق، گاز و سوخت را بالاببرد اما اجازه ندهد كه قیمت محصول نهایی بالارود، باید مابه التفاوت آن را بدهد. كمك به تولید در طرح هدفمند كردن یارانه ها همین جاست. به بخش تولید از چند راه می شود كمك كرد: وجوه اداره شده، یارانه مستقیم، تسهیلات ارزان قیمت اما اگر دولت كمك نكند، ركود اتفاق می افتد.
الان دولت تورم را به قیمت تشدید ركود كنترل می كند یا خیر؟
خیر، این اتفاق صددرصد نمی افتد. در بعضی جاها قیمت ها را آزاد كرده است. البته به مردم فشار زیادی می آید ولی چون نقش این موضوع در نرخ نهایی تورم خیلی بالانیست، در آینده روند مطلوب می شود. به نظرم دولت شیب مناسبی را در پیش گرفته است و تعمدا به ركود كمك نمی كند.
در سال 84 كه یكدفعه طرح تثبیت قیمت ها اجرا نشد و از طرف دیگر به تولیدكنندگان كمك نشد، این موضوع خیلی به اقتصاد كشور ضربه زد. الان آن شرایط را نداریم. درست است كه دولت الان با شرایط بدی دست و پنجه نرم می كند و محتاط جلو می رود ولی به دنبال ركود نیست.
رشد اقتصادی 9 ماهه پارسال 4/3- درصد بود. دولت پیش بینی می كرد كه در سال 92 نرخ رشد اقتصادی به صفر درصد برسد اما به نظر می رسد كه این اتفاق نیفتاد. به اعتقاد شما آیا وعده دولت برای نرخ رشد اقتصادی سه درصد در سال جاری محقق می شود؟
البته پیش بینی ها در این قضایا متفاوت است. من فكر می كنم دستیابی به نرخ رشد اقتصادی سه درصد سخت است اما نرخ رشد اقتصادی مثبت می شود. مثبت شدن نرخ رشد اقتصادی هم كار كمی نیست.
شما راهكار خروج از ركود را چه می دانید؟
ببینید اقتصاد برای اینكه بچرخد، بدون پول و سرمایه كه نمی تواند كاری انجام دهد. آن موقعی كه ما می گفتیم نرخ رشد اقتصادی 8 درصد شود، چند فاكتور تاثیرگذار بود. یكی از این فاكتورها، سرمایه گذاری دولت یا بودجه های عمرانی بود. فاكتورهای دیگر، سیستم بانكی، سرمایه گذاری بخش خصوصی، سرمایه گذاری خارجی و بهره وری بود. این فاكتورها برای افزایش نرخ رشد اقتصادی و خروج از ركود تاثیرگذار هستند. این فاكتورها باید با یكدیگر حركت كنند. اینكه دولت فقط نگاه به یكی از این فاكتورها داشته باشد و بگوید می خواهم نفت بفروشم و پول آن را بدهم مردم بخورند، نتیجه آن تورم می شود. همه این
فاكتورها باید با هم به خوبی كار كنند. اگر به بهره وری توجه نشود، به دلیل نابهره ور بودن كارها، همه فعالیت ها پرهزینه می شود.
در اقتصاد كشور در این چند سال گذشته همه این فاكتورها خوابیده بودند. بهره وری منفی است، بودجه های عمرانی به حداقل ممكن رسیده و از لحاظ قیمت های واقعی منفی شده است و نیز سیستم بانكی به دلیل حجم بالای مطالبات بانكی و فسادهای موجود و عدم افزایش سرمایه در سیستم بانكی خوابیده است. سرمایه گذاری خارجی هم كه نداشتیم. مردم هم كه وقتی اینها نباشد، نمی توانند كه با پول شخصی پتروشیمی بسازند.
راه رهایی ركود این است كه این فاكتورها با هم كار كنند. نشاط در سیستم بانكی باید به وجود آید. مطالبات معوق بالاست و بیش از این نباید سیستم بانكی را اذیت كنیم كه دست به عصا راه رود. اول اینكه دولت مساله افزایش سرمایه بانك های توسعه یی و بانك های دولتی را كه می توانند در این قضیه كمك كنند حل كند. در عین حال، بودجه واقعی شود و انضباط مالی در بودجه ایجاد شود. از سوی دیگر، سرمایه گذاری خارجی مكمل اینهاست یعنی روغن این كار است. یعنی پولی كه از بیرون می آید چون به همراه خود تكنولوژی می آورد، فضا را باز می كند.
همچنین بهره وری كه متاسفانه در كشور فراموش شده است، باید از این نرخ رشد منفی وحشتناك برگردد. یعنی ساختار اقتصاد ما خیلی بد اصلاح می شود. راه رهایی ركود همین است، ما باید این فاكتورها را اصلاح كنیم تا بانك بتواند به مردم تسهیلات دهد و سرمایه های راكد حركت كند. همچنین نظام كسب وكار باید اصلاح شود تا به بهره وری كمك كند.