تشکلها از نبود زبان مشترک مینالند
تیننیوز| تشكلها در تمام دنیا به اقدامات كارشناسی شده همچون نقد از عملكرد دولت میپردازند.
این موضوع درحالی است كه دبیرخانه صنعت، معدن و تجارت تهران به «تعادل» میگوید: با توجه به اینكه 80 درصد اقتصاد دولتی است، تشكلها در كشور با دو مشكل مواجه هستند و آن این است كه اگر قرار باشد از عملكرد دولت در بخش اقتصادی نقدی انجام شود، این نقد به عنوان یك نقد سیاسی قلمداد میشود پس نقد در بخشهای اقتصادی خود به خود رنگ و لعاب سیاسی میگیرد. نغمه تخشا درباره میزان عملكرد تشكلهای ایرانی معتقد است: «قبل از اینكه تشكلی عملكرد دولت را نقد كند باید عملكرد خودش را مورد نقد قراردهد؛ چراكه متاسفانه تشكلها زبان یكپارچه و مشتركی برای بیان نظرات
ندارند.» در ادامه ماحصل گفتوگوی ما را با این فعال تشكلی میخوانید.
همه ساله شاهد برگزاری جشنوارهها و همایشهای مختلف از سوی نمایندگان بخش خصوصی هستیم. برگزاری این همایشها از سوی تشكلها چقدر هدفمند و برای اعضای بخش تشكلگرایی سودآوری داشته است؟ در حقیقت بحثهایی كه به عنوان چالش بخش خصوصی در این همایشها مطرح میشود تا به امروز چقدر جنبه عملیاتی و كارآیی پیدا كرده است؟
در پاسخ به این پرسش باید گفت كه برگزاری این نوع همایشها و نشستهای متعدد از سوی فعالان تشكلی دو بعد دارد. بعد اول در برگزاری این نوع نشستها به لابیگری اعضای هیات رییسه نهادهای تشكلی با نهادهای دولتی بازمیگردد. درحقیقت جنبه این نوع نشستها بیشتر گردهمایی اعضای هیات رییسه تشكلها با مسوولان دولتی است. بهواقع اعضای هیات رییسه نهادهای تشكلی برنامههای درنظرگرفته خود را با مسوولان دولتی به اشتراك میگذارند. اما بعد دوم درباره برگزاری این نوع همایش و جشنوارهها به روزهای قبل از برگزاری باز میگردد. درحقیقت هدف اصلی درباره برگزاری
این نوع همایش و جشنواره این است كه مسوولان تشكلی وضعیت اعضایشان را مورد ارزیابی قرار میدهند. بهواقع قبل از برگزاری اینچنین جشنوارههایی اعضای هیات رییسه تشكلهای مختلفی همچون خانه صنعت، معدن و تجارت به ارزیابی میزان عملكرد اعضای زیرمجموعه خود میپردازند.
یعنی میزان بهرهوری بنگاههای مختلف صنعتی، معدنی و همچنین فعالیت تشكلی خودشان را مورد ارزیابی قرار میدهند تا عملكرد آنها را در مقایسه با سالهای گذشته بررسی كنند. در این زمینه لازم است كه به مثال سادهیی اشاره كنم، این نوع ارزیابی اعضای هیات رییسه تشكلها همانند امتحان گرفتن میمانند. امتحانی كه در نهایت منجر به ارزیابی میزان عملكرد آن نهاد (مدرسه یا دیگر نهادهای تشكلی) و اعضای زیرمجموعهاش میشود. در حقیقت این جشنوارهها شبیه برگزاری امتحانی است كه فعالان تشكلی بار دیگر میزان عملكردشان را از ابتدا مورد بررسی قرار دهند و اگر مشكلی در
حین فعالیتشان مشاهده شود بار دیگر مورد بررسی قرار میدهند تا با رفع آن مشكل بتوانند با پویایی بیشتری برای اعضاشان به خدماتدهی بپردازند. به عبارت دیگر برگزاری این نوع همایش و جشنوارهها میتواند مسابقهیی باشد تا انجمنها، اتحادیهها و دیگر تشكلها به محض برخورد با مشكلی راهحلهای سریع و كوتاهی را برای رفع چالشها برگزینند.
باتوجه به اینكه تشكلها واسط میان دولت و مردم هستند. حال با برگزاری این نشستها، فعالان تشكلی به چه برنامههای مفید و كارا دست یافتند؟ در حقیقت ماحصل این نشستها به ارائه برنامههای تازه برای صنعتگران و دولتمردان ختم شده است؟
در سوالتان به این موضوع اشاره كردهاید كه تشكلها واسطه میان مردم و دولت به حساب میآیند، به عقیده بنده تشكلها یك نقش فراگیر دیگری هم دارند آن این است كه تشكلها حلقه اتصال یك بخش از تولید هستند. مثلا انجمن صنایع غذایی حلقه اتصال تمام اعضای خودش است. به عبارت دیگر این تشكلها یك نقشی در مقابل اعضای خود دارند و یك نقش دیگر در قبال تشكلهای بالادستی كه همان خانههای صنعت، معدن و تجارت است، باید نقشهایی را ایفا كنند. اما به عقیده بنده تشكلها یك سری وظایف در قبال اعضای خود دارند و یك سری وظایف دیگر در قبال دولت دارند. مهمترین مسوولیتی كه
یك تشكل برعهده دارد این است كه راهنماییكننده برنامهریزیهای دولتی باشد.
یعنی تشكل باید نیازهای بخش خصوصی و اعضایش را در كنار دولت مطرح كند و برای برنامههای كه ارائه میدهد، ضمانت اجرایی داشته باشد. درحقیقت تشكلها باید راهكارهای لازم را برای رفع چالشهای موجود مطرح كنند. به ارائه برنامههای نو و تازه بپردازد. به واقع یك تشكل باید اقدامهایی و برنامههایی را كه برای سالهای آینده مدنظر دارد را اولویتبندی كند و براساس این نوع اولویتها اقدامهای لازم را برای رفع چالشهای موجود در آن تشكل به كار گیرد.
یك تشكل زمانی كه به ارائه مشكلات و برنامهریزیها در راستای رفع موانع میپردازد در چشمانداز آینده میتواند از مزیتهای بالفعلی برخوردار باشد، لذا تفكیك مزیتها، اولویتها، برنامهریزیها، چالشها، راهكارها خود میتواند در فعالیت یك تشكل آثار چشمگیری را به دنبال داشته باشد، یعنی با ارائه این نوع برنامهریزیها و راهكارها بیشك یك تشكل میتواند اقدامات قابل توجهی را به نفع اعضای خود رقم زند و منافع آنها را در جریانهای مختلف تضمین كند. ما در سالهای گذشته شاهد یك سری تنظیم سندهای راهبری و توسعهیی
بودهایم.
به عقیده بنده تنظیم سند راهبردی و توسعهیی تنظیم شده به موضوع خصوصیسازی فكوس شده است. این سند به موضوع رشد 8 درصد اقتصاد اشاره داشته است. بنابراین بخشخصوصی باید بگوید كه چه اقدامهایی را برای دستیابی به این رشد اقتصاد مدنظر دارد؟ درحقیقت بخش خصوصی ما باید پاسخگوی پرسشهایی همچون چه نیازهایی برای رشد بخش اقتصاد مدنظر است؟ چه موانعی برای رشد بهره وری موجود است؟ چه امكاناتی برای رفع مشكلات از دولت خواستار است، را باید پاسخگو باشد و از دولت مطالبه كند. بنابراین باید گفت كه تشكلها یك میزگردی متشكل از نمایندگان بخش خصوصی در یك سوی كرسی و نمایندگان
بخش خصوصی در دیگر سو درحال فعالیت هستند. اما نحوه این فعالیتها نباید به تقابل كاری بینجامد بلكه هدف از این گردهماییها باید رفع مشكلات برای نظام ساختاری اقتصاد كشور باشد و یك هدف و منفعت ملی را دنبال كند. درحقیقت تشكلها در این میزگرد باید یك بازی برد – برد را انجام دهند. در كشور ما این امر بدهی است كه صنعتگران یا هر فعال اقتصادی دیگری باید مالیات خود را پرداخت كنند، اما پرداخت این مالیات به فراهم كردن زیرساختها برای به حركت درآمد چرخ تولید و فعالیت بیشتر تولیدكنندگان و دیگر فعالان اقتصادی باز میگردد.
درحقیقت تشكلها و دولتمردان در این نشستهای دوجانبه (همایشها، گردهمایی، جشنوارهها) منافع هر دودسته را رقم میزنند. درحقیقت دولتمردان برای رفع مشكلات زیرساختی فعالان بخش خصوصی باید گام بردارند تا به این شكل فعالان بخش خصوصی بتوانند مالیات یا همان حق دولتی را واریز یا پرداخت كنند.
به عبارت دیگر فعالیت هر دودسته اعم از بخش خصوصی و دولتمردان باید در گرو تعامل با یكدیگر رقم بخورد. همانطور كه در صحبتهای بالا به آن اشاره كردم هدف از این جشنوارهها لابیگری یا ملاقاتهای رو در رو برای هر دو دسته (بخش خصوصی- بخش دولتی) است تا به این واسطه افراد بتوانند رو در رو به بیان مشكلات، موانع بر سرراه بخش تشكلگرایی بپردازند. یعنی با انجام مذاكرهیی در راستای بایدها و نبایدها بتوانند منافع یك دیگر را در آینده برای هم ترسیم كنند.
برای تقویت نیروی انسانی در بدنه تشكلها چه اقداماتی باید انجام داد؟
متاسفانه در ساختار نظام اقتصادی ایران ما به سرمایهیی همچون نیروی انسانی بیتوجه هستیم. درحقیقت ایرانیها سرمایهشان را ماشینآلات، زمین، محصول و... میدانند درحالی كه در نظام ساختاری كشورهای درحال توسعه و توسعه یافته مهمترین عامل سرمایه را نیروی انسانی میدانند و به راحتی نیز از موضوعی همچون نیروی انسانی نمیگذرند. به هرحال ما در نظام صنعتیمان خواه ناخواه به سرمایهیی همچون نیروی انسانی نیازمندیم و بنابراین از این سرمایه در حین فعالیتمان استفاده میكنیم و به او درباره فعالیتهایی كه باید انجام دهد آموزشهایی را ارائه
میدهیم، بنابراین ما بخشی از زمان و هزینه را صرف نیروی انسانی میكنیم. اما در برخی موارد ما شاهد این هستیم كه به آسانی هرچه تمامتر ما با برخی اقدامات نسنجیده یا غیراصولی و غیركارشناسی شده این سرمایه را از دست میدهیم. به عقیده بنده از دست دادن یك نیروی انسانی یعنی تمام شدن تمام تجربیاتی كه ما در اختیار آن فرد قرار دادیم. متاسفانه ما بزرگترین معضلی كه در ارتباط با استخدام نیروی انسانی در بخش خصوصی با آن مواجه هستیم، این است كه یك دید مدرنی در این باره وجود دارد و آن این است كه نیروی انسانی ما باید تحصیلكرده باشد. متاسفانه دانشجویان فارغالتحصیل ما
هیچ اقدام كاربردی و عملیاتی را بلد نیستند. یك زمانی در دبیرستانهای ما طرحی همچون طرح كاد وجود داشت كه هیچگاه عملیاتی نشد. به عقیده بنده نیروی انسانی ما علاوه بر دانش نیاز به تجربه، تخصص دارد، این موضوع درحالی است كه در نسل امروز ما شاهد وجود دانش هستیم اما این افراد از تجربه و تخصص لازم برخوردار نیستند.
براساس تعریفهای بینالمللی تشكلها باید از عملكرد دولتمردان نقد كارشناسی انجام دهند و به ارائه راهكارها اقدام كنند. در واقع نقد از عملكرد دولت وظیفه اصلی تشكلها یاد میشود. تشكلهای صنعتی چقدر توانستهاند به وظیفه ذاتی خودشان عمل كنند؟
همانطور كه در سوال مطرح كردید تشكلها در تمام دنیا به اقدامات كارشناسی شده همچون نقد از عملكرد دولت میپردازند. اما ما در كشور با دو مشكل مواجه هستیم و آن این است كه 80درصد اقتصاد ما دولتی است و اگر قرار باشد از عملكرد دولت در بخش اقتصادی نقدی انجام شود، این نقد به عنوان یك نقد سیاسی قلمداد میشود پس نقد در بخشهای اقتصادی خود به خود رنگ و لعاب سیاسی به خود میگیرد. دو اینكه در ساختار تشكلی ما تعاملی به نام تعامل تشكل گرایانه وجود ندارد. یك نهاد تشكلی امروز میگوید تعرفه گمرك را افزایش دهیم و بار دیگر در ارتباط با این نوع اظهارنظرها تشكل دیگری
میگوید تعرفهها را كاهش دهیم. درباره موضوع صادرات و واردات نیز ما با چنین معضلاتی مواجه هستیم. یك نهاد تشكلی میگوید: دولت از صادرات حمایت كند و دیگری میگوید باید از واردات حمایت شود. موضوع اینجاست قبل از اینكه تشكلی عملكرد دولت را نقد كند باید عملكرد خودش را مورد نقد قراردهد. باید گفت كه متاسفانه تشكلها زبان یكپارچه و مشتركی برای بیان نظرات ندارند