زنجیرهای که هزینه تولید را بالا میبرد
تیننیوز| بالا بودن نرخ سود تسهیلات همواره بهعنوان یکی از موضوعات مهم و دغدغههای اصلی فعالان اقتصادی به شمار میرود. مسئولان حوزه پولی و بانکی کشور، در سالهای گذشته تلاشهای زیادی را برای کاهش این نرخ انجام دادهاند و در تصمیمات اخیری هم که گرفته شد، این نرخ به ۱۸درصد کاهش یافت.
اما با این حال، فعالان اقتصادی گلایه و انتقادات زیادی به نرخ وامهایی که دریافت میکنند دارند، چون براین باورند که بانکها با وجود کاهش نرخ سود مصوب تسهیلات، همچنان شرایطی را اعمال میکنند که این نرخ بازهم برای فعالان اقتصادی گران تمام میشود. اما به واقع دلیل این امر چیست و چه فاکتورهایی در تعیین نرخ سود تسهیلات، اثر میگذارد که درنهایت باعث میشود این نرخ همچنان بالا باشد؟ کارشناسان، یکی از عوامل و متغیرهای مهم در به جود آمدن این شرایط را بالا بودن قیمت تمامشده پول در بانکها میدانند و براین باورند که هزینه پول در سیستم بانکی باعث
شده نرخ سود تسهیلات همچنان برای تولید و تجارت گران تمام شود. آنطور که گفته میشود، قیمت تمام شده پول در سیستم بانکی در حال حاضر بالای ۲۰درصد است و بانکها در این شرایط برای جبران کسری نقدینگی و برای اینکه بتوانند به ارائه تسهیلات بپردازند روشهای دیگری ازجمله بالابردن نرخ سود سپردههای بانکی را مدنظر قرار میدهند.
برای کاهش قیمت تمامشده پول در بانکها، بانک مرکزی به تازگی اقداماتی را دراین زمینه انجام داده است؛ از کاهش نرخ سود بین بانکی و پایین آمدن نرخ تورم گرفته تا کاهش نرخ سود سپردهها و ساماندهی شعب غیرکارآمد بانکی، اما با وجود این اقدامات، نرخ تمام شده پول در بانکها همچنان بالاست. کارشناسان این موضوع را به زیان بخشهای اقتصادی میدانند و براین باورند که این هزینهها در بانکها باید کاهش یابد تا هزینه تولید هم به تبع آن کم شود.
تولید، متاثر از بالا بودن قیمت تمامشده پول در بانکها
بهاءالدین حسینیهاشمی یکی از کارشناسان حوزه بانکی دراین رابطه در گفتوگو با گسترش تجارت، با بیان اینکه قیمت تمامشده پول در بانکها تاثیر زیادی بر بالارفتن نرخ سود تسهیلات بانکی دارد و این به صورت زنجیرهای است که درنهایت تولید را متاثر میکند، افزود: در بالارفتن قیمت تمام شده پول عوامل بسیار زیادی دخیل هستند، از نرخ تجهیز سپردهها گرفته تا هزینههای غیرعملیاتی بانک که شامل هزینههای جاری همچون حقوق و دستمزد کارکنان، هزینههای اداری و استهلاک املاک میشود که منجر به به افزایش هزینه عملیات بانکی و بالا رفتن قیمت تمامشده پول در
سیستم بانکی میشود.
این کارشناس، دراین بین به موضوع حائز اهمیت هزینه بالای شعبهداری بانکها نیز اشاره کرد و افزود: براساس قانون، میزان داراییهای بانکها نباید از ۳۰درصد سرمایه پایه آنها تجاوز کند، اما در عمل و در برخی از بازههای زمانی ما شاهد هستیم که بانکها میزان داراییهایشان نسبت به سرمایه پایهشان از ۷۰درصد و حتی ۱۰۰درصد نیز تجاوز کرده که بهطور حتم در چنین شرایطی میتوان گفت این امر دیگر نه به نفع مردم خواهد بود و نه بخش اقتصاد. چون در چنین شرایطی قیمت تمامشده پول در بانکها افزایش مییابد و این به نفع هیچیک از بخشها نخواهد بود.
حسینی هاشمی بر این باور است که در سالهای گذشته تعداد شعب بانکها در حالی به شکل قارچگونه افزایش یافته که بسیاری از این شعب نتوانستهاند در بخش اقتصادی عملکرد مثبتی از خود به جای بگذارند و فقط عاملی برای بالا رفتن هزینه بانکشان شده است. این کارشناس معتقد است: هرچند که اقداماتی درجهت کاهش شعب بانکها در حال انجام است، اما بازهم تعداد شعب ناکارآمد بانکها بالاست و باید اقدامات همچنان برای کوچکسازی نظام بانکی انجام شود تا ازاین بابت، هم منابع بانکها از این محل برای اعطای تسهیلات آزاد شود و هم باعث شود که نرخ سود تسهیلات کاهش یابد.
نرخ سود سپردهها واقعی کاهش یابد
آلبرت بغزیان یکی از کارشناسان اقتصادی و صاحبنظر حوزه پولی نیز در اینباره درگفتوگو با گسترش تجارت با بیان اینکه موضوع نرخ سود بانکی، همواره بهعنوان یک معضل مهم در اقتصاد ایران مطرح بوده و همواره گلایه فعالان اقتصادی را در پی داشته است گفت: در بالا بودن نرخ سود بانکی عوامل زیادی دخیل هستند، یکی از این عوامل نرخ تورم است که البته به تازگی اقدامات خوبی دراین زمینه برای کاهش این نرخ انجام شده است، اما بااین حال بازهم برخی شواهد نشان میدهد که برخی از بانکها به نرخهای مصوب پایبند نیستند و در قالب برخی شرایط، نرخهایی را اعمال میکنند که از
مصوبه بانک مرکزی بالاتر است.
قیمت تمام شده پول بالاست
این کارشناس اقتصادی در به وجود آمدن این شرایط عوامل زیادی همچون کمبود منابع در بانکها، معوقات بانکی، بدهی دولت به بانکها و... را برشمرد و در ادامه موضوع بالا بودن قیمت تمامشده پول در بانکها را نیز مطرح کرد و افزود: این عوامل باعث شده بانکها برای جبران هزینههایشان تلاش و اقدام به دریافت سودهای بالای بانکی از مشتریانشان کنند. ضمن اینکه در این بین در برخی از مواقع دیون دولت به بانکها در قالب ملک، املاک و مستغلات بازگردانده شده و همین امر سبب شده بانکها به جای بانکداری به سمت بنگاهداری روی بیاورند.
او با تاکید بر اینکه بانکها در دور باطلی افتادهاند که به نظر میرسد در این زمینه باید اقدامات جدی انجام شود، افزود: اگر قرار است نرخ سود بانکها به معنای واقعی در کشور کاهش یابد، در کنار اقدامات لازم برای بازگرداندن مطالبات معوق بانکی، باید هزینههای بانکی که در قیمت تمامشده پول تاثیر میگذارد کاهش یابد. او کاهش نرخ سود سپردهها به شکل واقعی، کم کردن شعب ناکارآمد بانکی که فقط یک هزینه سربار برای بانکها تلقی میشوند، کاهش هزینههای جاری و... را از اقداماتی دانست که میتواند براین موضوع تاثیر بگذارد.
سخن آخر
یکی از عوامل تاثیرگذار در بالا رفتن قیمت تمامشده پول، هزینه تهیه پول در بانکهاست که این هزینه به دو شکل مستقیم و غیرمستقیم ایجاد میشود، به شکل مستقیم یعنی سود سپردهها و به شکل غیرمستقیم شامل هزینههای اداری، حقوق کارکنان، استهلاک املاک و... است. این هزینهها در نهایت باعث میشود قیمت تمامشده پول در بانکها افزایش یابد و بر نرخ سود تسهیلات نیز اثر بگذارد که در نتیجه هزینه تولید در کشور گران تمام میشود. کارشناسان معتقدند، اگر هدف حمایت از تولید و تجارت در کشور است، باید هزینه اعتبارات بانکی درکشور کاهش یابد و این نیازمند این است که ما
بتوانیم از راههایی همچون کاهش هزینههای جاری و غیرجاری بانکها، کم کردن شعب ناکارآمد بانکی و مواردی از این دست و به تبع کم کردن قیمت تمامشده پول، هزینه تولید را در کشور کم کنیم.