کاهش نرخ سود، نقدینگی را از بانکها خارج نکرد
تیننیوز| چند ماه پیش، زمانی که بانکهای خصوصی به توافق برای کاهش نرخ سود سپردهها رسیدند، با ارائه نامهای به بانک مرکزی، در ابتدای تیرماه، به اجرای این تصمیم تحقق بخشیدند و در نهایت با این تصمیم، نرخ سود سپردههای بانکی به ۱۵ درصد و نرخ سود تسهیلات به ۱۸ درصد رسید.
این اقدام در حالی انجام شد که از همان زمان، نگرانیها برای خروج منابع از بانکها و حرکت سرمایهها به سایر بازارها، شروع شد. به طوری که برخی مدعی هستند که برخی آمارها و ارقام بیانگر این موضوع است که نقدینگی در بازارهای موازی بازار پول افزایش یافته و بخشی از سپردهها، از بانکها خارج شده است.
این ادعا در حالی مطرح میشود که به نظر میرسد شاید افرادی که تنها به اخذ سود از بانکها اکتفا میکردند، یا حداقل آنهایی که ریسکپذیرترند، بخشی از سرمایه خود را به سمت بازارهای موازی با بازار پول هدایت کرده باشند که به گفته کارشناسان و صاحبنظران حوزههای پولی و مالی، این میزان نقدینگی به اندازهای نیست که بازارهایی همچون سرمایه، مسکن یا ارز و سکه را از رکود خارج کند و یا باعث تحریک این بخشها شود. به نظر میرسد که این نقدینگی به صورت قطرهچکانی در حال تزریق به بازارهاست.
تغییر شکل پسانداز در بانکها
بهاالدین حسینیهاشمی، یکی از کارشناسان بازار پول در این رابطه در گفتوگو با گسترشتجارت با بیان اینکه یکی از اهدافی که دولت و بانک مرکزی، در کاهش نرخ سود دنبال کردهاند، تقویت بخش تولید و صنعت کشور بوده است افزود: اما از سوی دیگر، این انتظار وجود دارد که با کاهش نرخ سود بانکی، منابع از شکل پساندازهای بلندمدت، به شکل سپردههای دیداری، تغییر شکل دهد.
وی بر این باور است که این موضوع بر کسی پوشیده نیست که با کاهش نرخ تورم، نرخ سود بانکی نیز باید کاهش یابد اما از آنجا که برخی سپردهگذاران به دنبال کسب سود هستند، از اینرو با توجه به ریسکپذیری که دارند، سعی میکنند پولشان را از بانک خارج و به سمت بخشهای دیگری هدایت کنند.
او ادامه داد: در چنین شرایطی، بخشی از پولها به شکل سیال در بانکها خواهند بود و پساندازهای مردمی در بانکها کاهش خواهد یافت که البته این موضوع میتواند در نهایت منابع و مصارف بانکها را با خطر مواجه کند.
این کارشناس معتقد است، به هرحال در زمان کاهش نرخ سودهای بانکی، این شرایط طبیعی است که اگر داراییهای جانشین از جذابیت لازم برخوردار باشد، بخشی از منابع از بانکها خارج و به سمت این بازارها حرکت کند، اما باتوجه به پایین بودن نرخ تورم، به نظر میرسد که تمایل به خروج سپردهها چندان در سطح بالایی نباشد و دلیل این مدعا هم این است که هنوز سایر بازارها، از تقاضای لازم برخوردار نیستند و رونق کافی ندارند.
احیای اعتبارات از دست رفته در بورس
بهروز خدارحمی، دبیرکل کانون نهادهای سرمایهگذاری هم در اینباره در گفتوگو با ایبنا با اشاره به انتقال نقدینگی از بازار پول به بازارهای موازی معتقد است: نمیتوان گفت خروج بخشی از منابع از بانک به بازار سرمایه به منظور رقابت این دو بازار آغاز شده است.
بلکه روابط بانکها با بازار سهام رابطه متقابل و در همتنیده است که با توجه به عرضه سهام و تسهیلات بانکی در جریان است. به گفته وی، سرمایهگذاران برای جذب سود بیشتر از سود سپردههای بانکی با ورود به بازار سهام و ارز، همچنین پذیرش ریسک معاملات این بازارها میتوانند پذیرای سودی معقول باشند، البته این به شرطی است که معاملاتی منطقی را دنبال کنند.
وی با اشاره به رشد نقدینگی در بازار سهام، اظهار کرد: صندوقهای بورسی با ۳دسته صندوق سرمایهگذاری با سبد ثابت، صندوق سرمایهگذاری محدود و صندوق سرمایهگذاری نامحدود با توجه به رویکردی که دارند بهطور قطع پذیرای رشد نقدینگی در بورس هستند، مالکان این صندوقها نیز متناسب با میزان سرمایهگذاری خود در سود و زیان شریک هستند.
خدارحمی ادامه داد: صندوقهای بورسی با درآمد ثابت بخشی از سرمایه بازار سهام را در اختیار داشته و به گونهای عملکردی شبیه به بانکها دارند. اما در بورس در این میان باید گفت نقدینگی که راهی بازار سرمایه شده قدرتی برای تحول بزرگ در این بازار ندارد که شاخصها و صندوق را تحت تاثیر قرار دهد.
این کارشناس بازار سرمایه ورود نقدینگی به بورس را احیای اعتبارات قبلی دانست و گفت: آمار و ارقام نشاندهنده رشد نقدینگی در بورس است اما بحران بورس تهران به اندازهای است که ابتدا باید اعتبارات از دست رفته قبل احیا شود سپس اتفاقات نوین رخ دهد.
دبیرکل کانون نهادهای سرمایهگذاری ادامه داد: پول خارج شده از بانکها میان بازار پول، سرمایه، املاک و مستغلات سرگردان است، اخبار و شائبههای هر روزه، سرمایهگذاران را بر سر دوراهی قرار داده است. خدارحمی خاطرنشان کرد: طی یکسال اخیر نقدینگی به صورت کلان صرفا وارد یک بازار خاص نشده که توسعه بخش آن باشد، رقمهای کم در بازه زمانی مختلف به بازارها تزریق میشود.
جابهجایی بزرگ منابع دیده نمیشود
همچنین حمیدرضا کاهدی یکی از کارشناسان بازار ارز در همین ارتباط در گفتوگو با گسترش تجارت، با بیان اینکه، پس از کاهش نرخ سود سپردههای بانکی، جابهجایی بزرگی از بانکها به سمت بازارهای دیگر، رخ نداده است گفت: با توجه به رقم بالای سپردههای بانکی، به نظر میرسد که اگر منابع از بانکها خارج و وارد هر بازار دیگری شود، باید این جابهجایی به شکل قابل توجهی در هر یک از بازارها ملموس باشد که این شرایط در حال حاضر وجود ندارد.
وی با بیان اینکه بازار ارز، در حال حاضر از تقاضای بالایی برخوردار نیست و این رشد قیمت، هنوز مشخص نیست که به چه دلیلی اتفاق افتاده است گفت: به نظر نمیرسد که پس از کاهش نرخ سود، نقدینگی چندان زیادی وارد بازار ارز شده باشد.
مگر اینکه افرادی که از ریسکپذیری بالاتری برخوردار هستند، منابعشان را وارد این بازار کرده باشند. به گفته کاهدی، اگر جابهجایی هم از بانک به بازارهای دیگر انجام شده باشد، به نظر میرسد که به صورت قطرهچکانی و کم در حال تحقق است که چندان در بازارها ملموس نیست که البته این مقدار خروج منابع هم طبیعی است.
به هر حال، افرادی که پولشان را در بانکها نگهداری میکنند، در صدد کسب سود هستند، و با کاهش نرخهای سود سپرده ممکن است برخی افراد برای کسب سود بیشتر، اقدام به خروج سرمایههایشان از بانکها کنند.
این کارشناس البته به این نکته اشاره کرد که برخی از بانکها به نرخهای سود بانکی که کاهش یافته است، عمل نمیکنند و با بهرهگیری از روشهای مختلف، تلاش میکنند سپردهگذاران را در بانکها نگه دارند. از اینرو نمیتوان گفت که به دلیل پایین آمدن نرخهای سود بانکی، جابهجایی بزرگی در منابع بانکها ایجاد شده است.
سخن آخر اینکه
با توجه به سیاست دولت و بانک مرکزی برای کاهش نرخ سودهای بانکی که بالاخره، چند ماه پیش با توافق بانکیها انجام شد، این احتمالات قوت گرفت که شاید با کاهش نرخ سودهای بانکی، منابع از بانکها خارج و به سمت بازارهای موازی با بازار پول یعنی، بورس، سکه، ارز و حتی مسکن هدایت شود و این بازارها را ملتهب کند.
این نگرانیها در حالی همچنان مطرح است که به گفته کارشناسان و صاحبنظران این حوزه خروج منابع از بانکها با توجه به کاهش نرخ سود بانکی، به عوامل زیادی وابسته است و تاکنون خروج زیادی از منابع بانکی و یا ورود نقدینگی چشمگیری به بازارهای دیگر مشاهده نشده است.