تلاش ژرمنها برای تجارت بیشتر با ایران
تیننیوز| آلمان روزی شریک نخست تجاری ایران بود و حالا سالهاست که از آن زمان میگذرد. شکست تحریمهای ۱۲ساله علیه ایران مهمترین دلیل برای احیای روابط با کشورهایی بود که برای همکاری با ایران رغبت نشان میدادند تا زودتر از رقیب وارد بازار و سرمایهگذاری مشترک با ایران شوند.
سال ۸۵ که صادرات کل کشور ۱۲ میلیارد دلار بود، آلمان ۳۵۸ میلیون دلار کالای ایرانی خرید. در همان سال میزان واردات از آلمان ۵میلیارد دلار بود که شریک دوم وارداتی کشور به شمار میرفت، این در حالی است که ۱۰سال پیش مجموع واردات ایران ۴۱میلیارد و ۷۲۲ میلیون دلار ثبت شد که متاسفانه صادرات و واردات فاصله فاحشی با هم داشتند.
اما با گذشت یکسال از برجام میزان صادرات آلمان به ایران در ۷ماه نخست امسال با رشد ۲۵درصدی به یک میلیارد و ۲۷۵ میلیون دلار رسید. در نیمه نخست امسال آمار صادرات ایران به آلمان با رشد ۱/۳۴درصدی در ارزش ۱۳۲ میلیون و ۷۰۹هزار دلار ثبت شد.
این آمار در حالی در کارنامه تجاری ایران ثبت شده که چندی پیش مدیرعامل اتاق مشترک بازرگانی ایران و آلمان با بیان اینکه تحریمهای اقتصادی نه تنها بر اقتصاد کشور هدف (تحریم شده) موثر است، بلکه اقتصاد سایر کشورهایی که با آن کشور روابط تجاری دارند را نیز متاثر میسازد، اظهار کرد: بهزودی آلمان شریک تجاری نخست ایران میشود و چین را به عنوان بزرگترین شریک تجاری ایران کنار میزند.
آمار تجارت خارجی ایران در ۷ماه ابتدایی امسال حکایت از صادرات ۲۴ میلیارد و ۶۵۷ میلیون دلاری و واردات ۲۴ میلیارد و ۵۱ میلیون دلاری به ترتیب با رشد ۴/۳۴ درصدی و کاهش ۰/۱۰ درصدی دارد. براساس تازهترین آمار گمرک ایران، از فروردین تا مهر امسال، تشریفات گمرکی ۷۲ میلیون و ۲۴۵ هزار تن کالای صادراتی و ۱۸ میلیون و ۷۲۸ هزار تن کالای وارداتی در گمرکات سراسر کشور انجام شده و همچنان نیز تراز تجاری جمهوری اسلامی ایران مثبت است.
تجارت با کره هم رشد کرد
از فروردین تا مهر امسال، آلمان از دیگر رقیبان پیشی گرفت و در واردات به ایران رشد ۲۵درصدی را تجربه کرد، این در حالی است که رتبههای اول تا چهارم کشورهای واردکننده کالا به ایران شامل چین با ۵ میلیارد و ۷۱۱ میلیون دلار، امارات متحده عربی با ۴ میلیارد و ۹۸ میلیون دلار، جمهوری کره با یک میلیارد و ۸۸۵ میلیون دلار و ترکیه با یک میلیارد و ۵۵۵ میلیون دلار با کاهش مواجه بودند.
روند واردات ایران از این کشورها در کل نزولی بوده و به ترتیب ۵/۵۴ درصد، ۱۳/۹ درصد، ۱۳/۵۴ درصد و ۱۵/۲۶ درصد کاهش داشته است، اما واردات ایران از آلمان که پنجمین کشور عمده طرف معامله با کشورمان است با رشد ثبت شد.
آلمان در نیمه نخست سال ۹۴ نیز حدود یکمیلیارد و ۱۲۲ میلیون دلار کالا به ایران صادر و رشد ۲۶ درصدی را تجربه کرد. در حالی که دیگر کشورهای واردکننده کالا به ایران که همیشه در صدر تجارت با کشورمان هستند کاهش واردات به ایران را در کارنامه تجاری خود ثبت کردند. علاوه بر رشد تجارت با آلمان، کره نیز در گروه برترینها قرار دارد، به نحوی که در ۷ ماه نخست امسال یک میلیارد و ۹۵۸ میلیون دلار کالا به کره صادر شد که رشد ۷۸۶ درصدی را تجربه کرد، این در حالی است که در نیمه نخست امسال یکمیلیارد و ۷۸ میلیون دلار کالا با رشد ۷۱۵درصدی نسبت به مدت مشابه سال گذشته به کره صادر شده
بود. این میزان در نیمه نخست سال ۹۴ حدود ۲۱۸ میلیون دلار بود.
کاهش صادرات به چین
براساس این گزارش، در ۷ماه ابتدایی سال ۹۵ چین همچنان بزرگترین خریدار کالاهای ایرانی بوده، به طوری که ارزش صادرات غیرنفتی کشورمان به چین به ۴ میلیارد و ۴۳۸ میلیون دلار رسید که نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۲/۴۸ درصد کاهش داشته است.
پس از چین به ترتیب امارات متحده عربی با ۳ میلیارد و ۸۸۷ میلیون دلار، عراق با ۳ میلیارد و ۵۰۹ میلیون دلار، ترکیه با ۲ میلیارد و ۵۰۵ میلیون دلار و جمهوری کره با یک میلیارد و ۹۵۸ میلیون دلار قرار دارند. صادرات غیرنفتی جمهوری اسلامی ایران به کشورهای ترکیه و کرهجنوبی در این مدت به ترتیب ۱۱/۳۴ درصد و ۷۸۶ درصد افزایش داشته، اما صادرات غیرنفتی ایران به امارات متحده عربی ۱۷/۳۷ درصد و عراق ۲/۴۴ درصد کاهش را تجربه کرده است.
در این مدت میعانات گازی با ارزش ۴ میلیارد و ۵۰ میلیون دلار عمدهترین کالای صادراتی کشورمان بود که ۱۶/۴۳ درصد از کل صادرات غیرنفتی را به خود اختصاص داده است. گازهای طبیعی مایع شده نیز با ارزش یک میلیارد و ۹۵۲ میلیون دلار در رتبه بعدی قرار دارند و پس از آن به ترتیب گازهای نفتی و هیدروکربورهای گازی شکل مایع شده با ارزش ۸۸۸ میلیون دلار، روغنهای سبک و فرآوردهها به جز بنزین با ارزش ۸۲۸ میلیون دلار و پروپان مایع شده با ارزش ۶۹۴ میلیون دلار جای میگیرند.
اقلام عمده وارداتی در ۷ماه ابتدایی سال ۱۳۹۵ به ترتیب شامل ذرت دامی به ارزش ۶۷۹ میلیون دلار، لوبیای سویا به ارزش ۵۳۴ میلیون دلار، برنج به ارزش ۵۰۸ میلیون دلار، قطعات منفصله برای تولید اتومبیل سواری به ارزش ۴۹۸ میلیون دلار و انواع وسایل نقلیه به ارزش ۴۰۷ میلیون دلار بود.
با بیان انتقاداتی مبنی بر محاسبه نادرست آمار تجارت و تفکیک بخشهای مختلف، اینبار با توجه به اینکه کد تعرفه مربوط به گاز طبیعی مایع شده در گروه کالایی پتروشیمی قرار دارد، برای شفافسازی بیشتر و مقایسه میزان صادرات این کالا در ۷ ماه ابتدایی امسال با مدت مشابه سال گذشته، این کالا از ردیف گروه کالایی پتروشیمی خارج و در ردیف جداگانهای آورده شده است.
آمار تجارت خارجی کشور در حوزه صادرات، در سالهای گذشته در دو بخش صادرات غیرنفتی با احتساب و همچنین بدون احتساب میعانات گازی اعلام و از آنجایی که در سالهای گذشته برای این کالا (میعانات گازی) ردیف تعرفه مجزا و مستقلی وجود نداشت، با شرح گازهای طبیعی مایع شده به همراه سایر گازها، اظهار میشد.
باتوجه به اینکه در کتاب مقررات صادرات و واردات سال ۱۳۹۵، برای نخستین بار ردیف تعرفه مجزایی برای میعانات گازی منظور شده، از ابتدای امسال، صادرات دو کالای میعانات گازی و گازهای طبیعی مایع شده به صورت مجزا و هر یک در ذیل کد تعرفه مختص خود ثبت شدند.
تمایل آلمانیها به همکاری با ایران
امید یراقی- رییس اتاق بازرگانی مشترک ایران و آلمان: ایران درگذشته بزرگترین بازار صادراتی بعد از امریکا برای آلمانیها بود. هدف از تجارت با آلمان تبدیل شدن ایران به یک کشور واردکننده نیست، بلکه ما به دنبال سرمایهگذاری آلمانیها در ایران هستیم.
در همین حال برای سرمایهگذاری در ایران باید موانع برداشته شود؛ ریسکپذیری سرمایهگذاری و موضوع مالیاتها از جمله مشکلات سرمایهگذاران آلمان در ایران است. دولت تلاش دارد ریسکپذیری سرمایهگذاری در بخش دولتی را کاهش دهد، اما در بخش خصوصی در زمینه ریسکپذیری سرمایهگذاری با کملطفی مواجه هستیم.
ایران به لحاظ موقعیت جغرافیایی و منابع نفت و گاز برای تجارت با آلمانیها حائز اهمیت است. امنیت از مسائل دیگری است که در مقایسه با کشورهای منطقه میتواند برای سرمایهگذاری آلمانیها در ایران مورد توجه قرار گیرد.
روابط تجاری روسیه و آلمان به دلیل مسائل سیاسی و تحریمهای اتحادیه اروپا علیه این کشور کمرنگ شده و ایران باید از این موضوع به عنوان یک فرصت استفاده کند. براساس هدفگذاری دو کشور قرار است در یک برنامهریزی کوتاهمدت یکساله حجم روابط تجاری به ۵ میلیارد یورو و در بلندمدت به ۱۰ میلیارد یورو برسد.
یکی از مهمترین موضوع روابط ایران و آلمان، فاینانس و روابط تجاری بانکی بین دو کشور است که هنوز به دلیل فشارهایی که روی بانکهای اروپایی از سوی امریکا وجود دارد، راه نیفتاده است. اگرچه فشار امریکا روی این بانکها رسمی نیست، اما از آنجا که برخی از این بانکها در زمان تحریم به دلیل روابط مالی با ایران از سوی امریکا مشمول جریمههایی شدهاند، هنوز از انجام روابط مالی با بانکهای ایرانی هراس دارند.
در سالهای گذشته بسیاری از بانکهای آلمانی مانند سایر بانکهای اروپایی که با ایران مراودات تجاری داشتهاند، در اثر این ارتباط مجبور به پرداخت جرائم سنگین به دولت و بانکهای امریکایی شدهاند. دویچه و کومرس که دو بانک بزرگ آلمانی هستند به دلیل همکاری با بانکهای ایرانی در سالهای تحریم، ۷ میلیارد یورو جریمه شدهاند؛ بنابراین این واهمه از سوی آنها وجود دارد که حتی پس از لغو تحریمها نیز جرائمی برای برخی همکاریها و روابط تجاری با ایران علیهشان وضع شود.
بانکهای متوسط و کوچک آلمان در حالت انتظار قرار دارند؛ به این معنا که میخواهند ببینند بانکهای اصلی و بزرگ این کشور چه حرکتی در راستای احیای روابط بانکی با ایران انجام میدهند تا پس از آن وارد عمل شوند.