راهکارهای دولت برای خانهدار کردن مردم
تین نیوز | جزییات طرح دولت یازدهم برای «مسکن اجتماعی»، «مسکن حمایتی با در نظر گرفتن دو الگوی حمایت ۱۰ ساله ثابت و پنج ساله پلکانی»، «بهسازی سکونتگاههای غیررسمی» و «تامین سرمایه در گردش بازار ثانویه رهن» منتشر شد.
سازوکار مالی حمایت دولت بهطور عمده به منظور تقویت طرف تقاضا و با هدف تامین نیاز بازار در قالب برنامههای «مسکن اجتماعی»، «مسکن حمایتی با در نظر گرفتن دو الگوی حمایت 10 ساله ثابت و پنج ساله پلکانی»، «بهسازی سکونتگاههای غیررسمی» و «تامین سرمایه در گردش بازار ثانویه رهن»، طراحی و تدوین شده است.
منابع صندوق ملی توسعه مسکن
برنامههای حمایتی بخش مسکن از طریق صندوق ملی توسعه مسکن تامین مالی خواهد شد. پیشنهاد وزارت راهوشهرسازی در اینباره آن است که منابع صندوق از محل بودجههای سالانه و بازپرداخت اقساط مسکن مهر که به طور متوسط سالانه معادل دو هزار میلیارد تومان است، تامین شود.
حمایت از اقشار کمدرآمد
سیاستگذاری در بخش مسکن با تمرکز بر اقشار درآمدی متوسط و پایین جامعه از طریق تشکیل صندوقهای پسانداز مسکن و ظرفیت نظام بانکی کشور برنامهریزی شده است.آورده دولت در این برنامه به صورت سپرده (وجوه اداره شده) در صندوقهای پسانداز مسکن است و در قالب هزینههای جاری نخواهد بود. میزان این آورده معادل ارزش حال کل سهم دولت در اجرای برنامههای حمایتی در طول دوره حمایت برنامهریزی شده بوده که در سال اول در سیستم بانکی سپردهگذاری میشود.
در صورت اجرای این برنامه برای اولینبار در تاریخ جمهوری اسلامی ایران دولت برای تشکیل بازار مالی مسکن قبول مسوولیت کرده است.
سهم 46 درصدی وزارت راه
براساس اطلاعات هزینه درآمد شهری و سرشماری سال 1390، درصد خانوارهای اجارهنشین شهری در دهک اول و دوم در کشور در سال 1391 به ترتیب 14.5 و 13.7 درصد برآورد شده است. چنانچه دولت برای حمایت از 15 تا 20 درصد از خانوارهای دهکهای اول و دوم برنامهریزی کند، سالانه 150 هزار واحد تحت پوشش برنامه مسکن اجتماعی قرار خواهند گرفت.در برنامه حاضر هدف سالانه حمایت از 150 هزار خانوار اجارهنشین (از دهکهای اول و دوم درآمدی) در قالب تامین 60 درصد مبلغ اجارهبهای یک واحد مسکونی است. از این تعداد 70 هزار واحد آن توسط وزارت راهوشهرسازی (46.6 درصد) در قالب پرداخت کمک
اجارهبها و 80 هزار واحد دیگر از طریق ساخت یا اجاره واحدها توسط شهرداریها و بنیادهای خیریه تحت پوشش قرار میگیرند.
برنامه مسکن حمایتی
مسکن حمایتی، مسکن مورد استفاده بخشی از اجارهنشینان دهکهای متوسط رو به بالای درآمدی در کشور است. این عده از مردم توان پسانداز و پرداخت تسهیلات خرید مسکن را دارند اما از آنجا که نرخ تورم در شرایط جاری بالاست و نرخ سود بانکی بالا اقساط را خارج از توان افراد میکند و به اصطلاح هزینهها توانپذیرنیست، دولت با تامین بخشی از اقساط، بازپرداخت تسهیلات خرید مسکن را برای این قشر از مردم امکانپذیر میسازد.در این برنامه تشکیل صندوق پسانداز مسکن به بانک خاصی محدود نخواهد بود و تمام بانکهای تجاری میتوانند صندوقهای پسانداز مسکن خود را
راهاندازی کنند.
دولت در نحوه طراحی تسهیلات مداخله نخواهد کرد ولی چنانچه این تسهیلات اقشار مدنظر دولت را هدفگیری کند (متقاضیان مسکن حمایتی)، دولت برای افزایش قدرت خرید این گروه از متقاضیان مسکن، بخشی از اقساط وام آنان را در قالب یارانه مسکن پرداخت خواهد کرد.با توجه به اینکه اقشار هدف برنامه مسکن حمایتی را به طور عمده خانوارهای اجارهنشین دهکهای متوسط رو به بالای درآمدی تشکیل میدهند، برآوردهای آماری نشان میدهد با فرض حمایت دولت از حدود 18 درصد این خانوارها لازم است سالانه برای حدود
250 هزار خانوار برنامهریزی برای تسهیلات مسکن حمایتی صورت گیرد.در این برنامه خرید مسکن از محل اخذ تسهیلات بانکی پس از سپردهگذاری متقاضیان در بانکهای تجاری و پرداخت بخشی از اقساط تسهیلات توسط دولت تامین مالی میشود.تسهیلات بانکی در این برنامه معادل 50 درصد متوسط قیمت یک واحد مسکونی 75 متری در مناطق شهری کشور برنامهریزی شده است. سپردهگذاری متقاضیان در سیستم بانکی نیز معادل 50 درصد تسهیلات بانکی و به مدت یک سال صورت میپذیرد.نرخ سود سپردهگذاری (سهم دولت و سهم متقاضی) معادل 23 درصد و نرخ سود تسهیلات 25 درصد در نظر گرفته شده است.
برنامه مسکن حمایتی 10 ساله
در این روش دولت 35 درصد اقساط ماهانه تسهیلات خرید مسکن را به مدت 10 سال و به صورت ثابت تامین میکند. با توجه به الزام به سپردهگذاری متقاضیان در سیستم بانکی به مدت یکسال اعطای تسهیلات از سال دوم آغاز خواهد شد.
مسکن حمایتی 10 ساله
لازم به ذکر است کل اقساط سهم دولت (ارزش حال اقساط سالهای اجرای برنامه) به طور یکجا و در سال اول پرداخت تسهیلات، نزد سیستم بانکی سپردهگذاری خواهد شد.
برنامه مسکن حمایتی پنجساله
از آنجا که خانوارها پس از استفاده از تسهیلات این برنامه، صاحب مسکن شده و نیاز به مسکنشان مرتفع میشود همچنین با عنایت به آنکه هزینه مسکن آنها در سالهای آتی ثابت میماند ولی درآمدهای آنها افزایش خواهد یافت (سهم هزینه مسکن خانوارها در طول زمان نزولی میشود) خانوارها طی دوره بازپرداخت اقساط، توانمند خواهند شد.
از سوی دیگر در سالهای آتی خانوارهای جدید نیز به گروه نیازمندان به مسکن در جامعه اضافه خواهند شد، میتوان برنامه حمایت از گروههای متقاضی این تسهیلات را در دورههای کوتاهتری برای دولت تدارک دید. بر این اساس الگوی دیگری در قالب حمایت پنج ساله پلکانی نزولی توسط دولت طراحی شده است.در این الگو سهم حمایت دولت در بازپرداخت اقساط ماهانه به صورت سالانه از 50 درصد به 5 درصد در طول پنج سال کاهش مییابد. در نتیجه، دولت منابع بیشتری برای حمایت از سایر متقاضیان بالقوه خواهد داشت.
بازار رهن ثانویه
برای توسعه بازار رهن در کشور، لازم است پس از توسعه بازار اولیه، سازوکار معاملات ثانویه این تسهیلات از طریق بازار سرمایه فراهم شود. به این ترتیب، تعداد بیشتری از سرمایهگذاران به منظور کسب سود وجوه خود را وارد این بازار کرده و حجم نقدینگی بازار رهن افزایش خواهد یافت.در سالهای آغازین فعالیت بازار ثانویه لازم است سرمایه در گردشی برای این فعالیت در نظر گرفته شود تا اوراق بهادار برای بازار قابل هضم و خریداری شود. صندوق ملی توسعه مسکن این سرمایه در گردش را برای یکبار پرداخت خواهد کرد. رقم پیشبینی شده برای این منظور برابر 50 هزار میلیارد ریال است.