اجرای پروژههای کلان ملی در دولت یازدهم
تیننیوز| حمایت از شرکتهای دانشبنیان یکی از موثرترین فعالیتهای دولت یازدهم است که تمامی کارشناسان حوزه صنعت و دانشگاه آن را یکی از اقدامات موثر برای تقویت ارتباط صنعت و دانشگاه میدانند چراکه با تقویت این شرکتها دانشگاههای بسیاری توانستهاند پروژههای پژوهشی خود را در سطح ملی عملیاتی کنند،
نمونه آن دانشگاه شریف که در ۳ حوزه نفت، آب و آیتی بیشترین حجم قراردادها را داشته، دانشگاه صنعتی جندی شاپور دزفول موفق به ارائه پروژههای پژوهشی در مجموعههای صنعتی سد دز، سد کرخه و شبکه آبیاری دز شده و همچنین دانشگاه صنعتی ارومیه که دو طرح کلان ملی در حوزه پدافند غیرعامل به اجرا درآورده است. اگر بخواهیم رابطه دولت، صنعت و دانشگاه را به لحاظ تاریخی در کشورمان بررسی کنیم به نظر میرسد نهادهای اصلی در استقرار ارتباط بین صنعت و دانشگاه که باید بهصورت پیکرهای واحد عمل میکردند تاکنون از یکدیگر جدا بوده و هریک از آنها مستقل از دیگری مانند نظام
تفکیک قوای سهگانه بودهاند. این مشکل در کشورهای دیگر نیز وجود داشت اما بسیاری از آنها سالهاست در جهت تغییر این وضعیت حرکت و تلاش کردهاند تا پیکره واحدی از این اجزا ایجاد کنند بهطوری که در تعامل موثر با یکدیگر بوده و یکی مخل عملکرد دیگری نشود.
در این میان بخش سومی به نام نهاد دولت نیز وجود دارد که تلاش کرده به عنوان کنترلکننده و تعیینکننده روابط و روند تعاملات عمل کند. نمونهای از این وضعیت را میتوان در بخشنامههای متعدد یا لوایح قانونی و... شاهد بود که در آن دولت تلاش میکند به صورت یک حاکم مطلق در روابط بین دانشگاه و صنعت نقش تعیینکنندهای ایفا کند و با دیکته کردن چگونگی روابط با استفاده از ابزارهای حاکمیتی مانند بودجه و... این هدف را پیش ببرد. این روند حاکمیتی تاکنون کارکرد موثری برای دولت در کنترل روابط بین صنعت و دانشگاه داشته است. یک موضوع مهم آن است که سیاستهای هر دولت
با دولت بعد بسیار متفاوت بوده و هر دولتی وقتی سکان را بهدست میگیرد به نظرش میرسد که دولت قبلی مسیر را اشتباه میرفت و باید مسیر جدیدی را تعریف کند. هرچند در مقایسه با دهههای قبل پیشرفتهایی در ارتباط بین صنعت و دانشگاه حاصل شده که به همت فرهیختگان و دلسوزان نظام انجام شده و نباید آنها را از نظر دور داشت ولی باید توجه داشت که این شرایط منطبق بر ظرفیتهای بالقوه ملت بزرگ ایران نبوده و با سند چشمانداز ۲۰ساله کشور که برای تدوین آن زحمات بسیاری کشیده شده سازگار نیست.
۱۲۰ میلیارد تومان قرارداد صنعتی
مسعود تجریشی، معاون پژوهش و فناوری دانشگاه شریف با بیان اینکه دو سال گذشته حجم قراردادهای این دانشگاه با صنعت هر سال حدود ۲۵درصد رشد داشته به صمت گفت: سال گذشته حجم قراردادهای این دانشگاه با صنعت به ۱۲۰میلیارد تومان رسید اما حجم قراردادهای ۴ ماه نخست سال جاری نسبت به ۴ ماه نخست سال گذشته ۳۰درصد کاهش یافته که این موضوع نشاندهنده این حقیقت است که دستگاههایی که با آنها قرارداد منعقد کردهایم سرمایه کافی برای عمل به تعهدشان را ندارند و با وجود اینکه دانشگاهها نسبت به سالهای گذشته ارتباط بهتری با صنعت داشتهاند اما به علت مشکلات اقتصادی
نتوانستند نتایج خوبی از قراردادها بگیرند. تجریشی با اشاره به مهمترین قراردادهایی که این دانشگاه در دولت یازدهم منقعد کرده، تصریح کرد: قراردادهای خوبی در تمامی حوزهها ازجمله آیتی، آب و محیطزیست، معدن، نفت و گاز و انرژی منعقد شده اما در ۳ حوزه نفت، آب و آیتی بیشترین حجم قراردادها را داشتهایم. در حوزه نفت موفق به عقد قرارداد در ۳ حوزه شدیم و با وزارت نیرو در حوزه آب قراردادهای خوبی به نتیجه رسیده همچنین تعداد زیادی قرارداد در حوزه «آیتی» با وزارتهای مختلف منعقد کردهایم.
او تجاریسازی پژوهشها و ارتباط با شرکتهای دانشبنیان را از دیگر اقدمات این دانشگاه در دولت یازدهم دانست و گفت: سال گذشته مجتمع خدمات فناوری ۲ را راهاندازی کردیم تا دانشجویان و استادانی که به فعالیتهای پژوهشی علاقهمند هستند در این ساختمان مستقر شوند و برای تجاریسازی پروژهها تسهیلاتی را فراهم کردهایم، علاوه بر این در ضلع شمالی دانشگاه، ساختمانی به کمک صندوق نوآوری و شکوفایی خریده شد و حدود ۳۰ شرکت دانشبنیان دانشگاه در این ساختمان مستقر شدند. با این وجود در دو سال گذشته آنگونه که باید نتوانستیم فضای فیزیکی لازم را برای
شرکتهای دانشبنیان و مراکز رشد کارآفرینی فراهم کنیم. معاون پژوهش و فناوری دانشگاه شریف با اشاره به برنامههای بلندمدت این دانشگاه در دولت یازدهم تصریح کرد: تدوین برنامه راهبردی برای برنامهریزی بلندمدت ازجمله اقداماتی است که هر دانشگاه باید بر آن اشراف کامل داشته باشد. با وجود اینکه برنامه راهبردی دانشگاه شریف از سالهای قبل تدوین شد اما هدفگذاری کمی در آن لحاظ نشده بود؛ به عنوان مثال دانشگاه در چه حوزههایی باید سرآمد باشد، حجم قراردادهای صنعت با دانشگاه و درآمد دانشگاه چقدر باید باشد، نمونه شاخصهایی که در گذشته کیفی بود را به کمی
تبدیل کردیم و خطوط اصلی آن به تایید شورای این دانشگاه رسیده است.
دانشگاههای نسل سوم
محمدرضا عصاری، رییس دانشگاه صنعتی جندی شاپور دزفول، دیدگاه اصلی دولت یازدهم برای سمت و سو دادن به دانشگاه را تغییر دیدگاه از آموزشمحور بودن به سمت دانشگاههای نسل سوم یا کارآفرین و تاثیرگذار بر محیط پیرامون دانست و به صمت گفت: حدود ۷ سال است که در دانشگاه صنعتی جندی شاپور تقویت ساختار حوزه پژوهشی، تجاریسازی و کارآفرینی انجام شده، چارت سازمانی دانشگاه بر این اساس با تغییرات بنیادی همراه بوده و بیشترین تمرکز دانشگاه بر تجاریسازی پژوهشها و کارآفرینی تعریف شده است. او افزود: از دیگر اقدامات، راهاندازی آزمایشگاه مرکزی در این دانشگاه بود.
با وجود محدودیتهایی که دانشگاه در سالهای گذشته داشته اما بیشترین اهتمام را به ایجاد آزمایشگاه مرکزی برای ارتباط با بدنه صنعت و استفاده صنایع از آزمایشگاه در ۳ قالب آزمایشگاه آموزشی، پژوهشی و صنعتی داشته و این آزمایشگاه با هدف بیشترین سرمایهگذاری برای تجاریسازی پژوهش در ۳سال گذشته راهاندازی شده است. رییس دانشگاه صنعتی جندی شاپور دزفول به ۳ قرارداد موفق این دانشگاه با صنایع اشاره کرد و گفت: از آنجایی که یکی از مهمترین اولویتهای کشور در حوزه آب است با برنامهریزیهایی که از سال قبل شروع کردیم موفق به ارائه پروژههای پژوهشی به
مجموعههای صنعتی سد دز، سد کرخه و شبکه آبیاری دز شدیم و زمینه عقد قرارداد با این ۳ بخش فراهم شد و با تغییر رویکردی که در ساختار دانشگاه بهوجود آمد حرکتی را متناسب با تاکید رهبر معظم انقلاب مبنی بر اقدام و عمل شروع میکنیم، علاوه بر این تفاهمنامههای مختلفی با شهرداری در حوزههای شهری در نظر گرفته شد.
عصاری از دیگر اقدامات این دانشگاه در دولت یازدهم را تعریف اولویتهای پژوهشی و تجاری دانست و تصریح کرد: قبل از تعریف اولویتهای پژوهشی و تجاری دانشگاه در زمینههای مختلف ورود میکرد که به دلیل گستردگی موضوعات اغلب نتایج مطلوبی از فعالیتها حاصل نمیشد از اینرو، براساس آمایش منطقهای تمرکز خود را روی چند حوزه خاص گذاشتیم که با این برنامهریزی درحالحاضر در حوزه انرژیهای نو جزو سرآمدهای استان خوزستان هستیم همچنین در دو حوزه آب و محیطزیست شرایط لازم را برای فعالیتها فراهم کردهایم و در این ۳ حوزه بیشترین سرمایهگذاری
پژوهشی با توجه به آمایش سرزمین را داشتهایم. او افزود: علاوه بر این همکاریهای خوبی را با سازمان آب و برق استان خوزستان شروع کردهایم و این سازمان حمایتهای خوبی را برای کاربردی کردن پروژه دانشجویان مقطع کارشناسی ارشد انجام داده و زمینه ورود این پروژهها را به صنعت فراهم کرده است به عنوان نمونه با کاربردی کردن یکی از پژوهشها توانستیم مشکل رفتار حرارتی یکی از شناورهای کشور را رفع کنیم. پژوهشّهای این دانشگاه توانسته مشکلات صنایع کشور را حل کند و امیدوارم با گسترش اینگونه فعالیتها بتوانیم با انگیزه بیشتری به صنعتیسازی کشور اقدام
کنیم.
اقدام به تاسیس شرکت دانشبنیان
رحیم حبنقی، رییس دانشگاه صنعتی ارومیه یکی از شاخصترین فعالیتهای توسعه صنعتی دولت یازدهم را حمایت از شرکتهای دانشبنیان دانست و به صمت گفت: برای این منظور شرکتهای دانشبنیانی که مورد تایید قرار میگیرند از حمایت دولت برخوردار میشوند و تسهیلات خوبی از حدود ۳۰۰میلیون تومان به بالا از سوی معاونت علمی و فناوری ریاستجمهوری برای آنها منظور خواهد شد. به عقیده بنده یکی از مهمترین راهکارهای توسعه کاربردی پژوهشها و تقویت ارتباط صنعت و دانشگاه، حمایت و توسعه شرکتهای دانشبنیان است که این اقدام را میتوان یکی از
برجستهترین فعالیتها در کارنامه دولت یازدهم تلقی کرد. به گفته حبنقی، یکی دیگر از اقدامات دولت یازدهم الزام دانشگاهها به داشتن برنامه راهبردی بوده و مهمترین موضوع برای تدوین این برنامه راهبردی توجه به تاسیس شرکتهای دانشبنیان از سوی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری بوده است.
برای این منظور اعضای هیات علمی دانشگاهها میتوانند به صورت مستقل اقدام به تاسیس شرکت دانشبنیان کنند یا دانشگاه با مشارکت اعضای هیات علمی اقدام به تاسیس اینگونه شرکتها خواهد کرد. او با بیان اینکه دانشگاه ارومیه در آستانه ۱۰سالگی است، گفت: با توجه به اینکه جزو دانشگاههای جدید محسوب میشویم از اینرو در صدد ایجاد زیرساختها، گسترش رشتههای تحصیلی و همکاری با دیگر دانشگاهها هستیم و طرح راهبردی دانشگاه را آماده کردیم اما هنوز در هیات امنا به تصویب نرسیده است. یکی از برنامههای اصلی ما افزایش شرکتهای دانشبنیان و رسیدن به
مرجعیت علمی در منطقه است. البته برای همکاری با صنعت و کاربردی کردن پایاننامهها تفاهمنامهای را با وزارت صنعت، معدن و تجارت منعقد کردهایم علاوه بر این با وجود اینکه جزو دانشگاههای تازه تاسیس بهشمار میرویم موفق به عملیاتی کردن دو طرح کلان در حوزه پدافند غیرعامل شدهایم که به صورت محرمانه درحال اجراست.