◄ شرکتهای دانش بنیان و چالش فرهنگی پیشرو
تیننیوز| معاون توسعه فناوری معاونت علمی ریاست جمهوری، دیروز در سومین جلسه شورای راهبری اجرایی سازی نقشه راه فناوریهای دریایی، از شرکتهای دانشبنیان سخن گفت.
به گزارش تیننیوز علی وطنی در این جلسه از بایدهایی گفت که از سال 1389 که قانون حمايت از شركتها و مؤسسات دانشبنيان و تجاريسازي نوآوريها و اختراعات تصویب شد، بارها تکرار شدهاند. او از ضرورت اختصاص تسهیلات و ایجاد کارگروه ویژه به منظور شناسایی و تشخیص صلاحیت شرکتهای دانشبنیان سخن به میان آورد و البته این روند را رویهای تشویقی دانست.
واقعیت این است که هدف از ایجاد شرکتهای دانشبنیان چنان که در آییننامه اجرایی آمده است «تجاری سازی نتایج تحقیق و توسعه شامل (طراحی و تولید کالا و خدمات) در حوزه فناوریهای برتر و با ارزش افزوده بالا»ست.
نگاهی گذرا به وضعیت صنعت دریایی کشور نشان میدهد که ضرورت پیوند دانش مبتنی بر پژوهش و سرمایه، نیاز فوری این بخش مهم از اقتصاد کشور است. اما به نظر میرسد در مرحله عمل، این نگاه دچار همان آفتی است که خصوصیسازی نیز به آن دچار است.
صنعت دریایی کشور حتی بیش از سرمایهگذاری در این بخش، نیازمند باور عمیق به ضرورت پیوند دانش و سرمایه است. شرکتهای دانشبنیان مبتنی بر پژوهش هستند و میتوانند یکی از عمیقترین شکافهای موجود در صنعت کشور، یعنی فاصله صنعت و دانشگاه را تا حدودی پرکنند.
چنین اتفاقی در صورت عملی شدن، تاثیری فراگیر بر نظام نامناسب آموزشی کنونی خواهد گذاشت. بحرانی که در حال حاضر در بخش دریایی و به طور خاصتر در صنعت کشتیسازی وجود دارد، فضای آموزشی و علمی را نیز تحت تاثیر قرار داده و نوعی رخوت و بیانگیزگی را ایجاد کرده است که پیامد نگاه به آینده مبهم است.
به عبارت دیگر فعال شدن شرکتهای دانشبنیان در حوزه دریایی، بیش از سرمایه، نیازمند فرهنگ و نگاه مدیریتی است که بتواند چنین روندی را نه به عنوان یک راهکار کوتاه مدت، بلکه به عنوان راهکاری درازمدت و مبتنی بر افقهای کلان اقتصادی و صنعتی بازتعریف و بازتولید کند. سرمایههای علمی کشور در سالهای اخیر عمدتا به دلیل فقدان همین نکته از کشور خارج شدهاند.
این یک سرمایهگذاری درازمدت فرهنگی و اقتصادی است که اگر تبدیل به باوری قدرتمند نشود، خیلی زود در ابتدای راه خواهد خشکید و جز فعالیت مقطعی برخی شرکتها که راهکارهای بروکراتیک جذب سرمایه از دولت را میدانند، اتفاق مهمی رخ نخواهد.
صنعت دریایی کشور در حال حاضر علیرغم اینکه بیشترین سهم گردش اقتصادی را در میان دیگر صنایع حملونقل دارد، اما به اعتقاد بسیاری از کارشناسان، در حوزهی علمی و استفاده از ظرفیتهای علمی داخل کشور راه درازی در پیش دارد. بخش خصوصی فعال در این عرصه نیز، به دلایل مختلف که شاید مهمترین آنها عدم باور به بازگشت سرمایه باشد، چندان رغبتی به اعتماد کردن به دانش داخلی ندارد.
به نظر میرسد اگر پیوند دانش و سرمایه را در جهت تجاریسازی تولیدات و فناوری داخلی، یک ضرورت ملی بدانیم، دولت همگام با سرمایهگذاری اقتصادی در این حوزه، باید این نکته را مد نظر قرار دهد که فرهنگسازی همزمان در مراکز علمی برای انگیزش علمی بیشتر و ایجاد اعتماد دربخش خصوصی، تنها راه واقعی شدن این رویاست.
صنعت دریایی کشور حفرههای زیادی دارد که میتواند آنها با استفاده از مراکز علمی داخلی پر کند. این در حالی است که این صنعت بیشتر در سطح اولیهای از ظرفیتهای اقتصادی خود باقی مانده است. ظرفیتهای بالفعل فراوانی نظیر صنعت کشتیسازی وجود دارد که به دلیل عدم اعتماد بخش خصوصی مغفول مانده است.
به این ترتیب میتوان گفت آنچه پیش روی ماست، نیازمند دوبال همسو و قدرتمند است. یکی تامین منابع مالی برای بهچرخش افتادن پژوهش و دیگری ایجاد فرهنگ و باور به پیوند دانش و سرمایه، که بال دوم در شرایط کنونی مهمتر به نظر میرسد. زیرا در صورت فقدان این باور و فرهنگ، جز هدر رفتن سرمایه دولتی و خصوصی چیزی عاید کشور نخواهد شد. پس متولیان امر همچنان که به فکر تامین اعتبار لازم برای توسعه و فعالیت شرکتهای دانشبنیان هستند، باید چارهای هم برای ایجاد دغدغه و باور به ضرورت آن بیندیشند.