از شکاف ۳۰میلیارد دلاری تجارت به تراز مثبت رسیدیم
تیننیوز| دولت یازدهم در ماههای پایانی خود به سرمیبرد. ماههایی که شاید فشار بیشتری بر دولت باشد چون زیر ذرهبین رسانهها و دیگر سازمانها قرار دارد تا ببینند عملکرد این ۳سال چه بوده و در نهایت چه خواهد شد.
تجارت خارجی یکی از بخشهایی است که دولت تدبیر و امید توانست به خوبی هدایتگر آن باشد و سال ۹۴ را با بیسابقهترین اتفاق پس از انقلاب اسلامی به پایان ببرد؛ تراز تجاری کشور مثبت شد و این روند با گذشت چند ماه از سال ۹۵ نیز ادامه دارد و صادرات غیرنفتی همچنان بیش از واردات است. به عبارت دیگر توانستیم از شکاف ۳۰ میلیارد دلای بین واردات وو صادرات سال ۸۳ به پیشی گرفتن صادرات در سال ۹۴ برسیم.
شاید در ماههای گذشته این نقطه سپید در کارنامه تجارت خارجی کشور بهدلیل اینکه با کاهش واردات محقق شد، مورد انتقاد برخی قرار گرفت اما آمار ۴ماه نخست امسال بهگونه دیگری رقم خورد. براساس گزارش گمرک، صادرات ایران از فروردین تا تیر امسال با رشد ۲۱/۱۱درصدی همراه بود اما واردات کاهش ۷/۱۲درصدی را تجربه کرد. در این مدت ارزش صادرات غیرنفتی ۱۶ میلیارد و ۳۰۸میلیون دلار و ارزش واردات نیز ۱۲میلیارد دلار و ۸۶۵میلیون دلار بود که این یعنی تراز تجاری فقط با کاهش واردات مثبت نشد بلکه صادرات بیشتری انجام شد. ضمن اینکه عمدهترین دلیل افزایش صادرات غیرنفتی در این مدت رشد
چشمگیر صادرات پتروشیمی با ۴۱/۵۱درصد و سایر کالاها با ۲۰/۷۱درصد است. براین اساس مازاد تراز تجاری ایران در سومین سال دولت یازدهم به بیش از ۳ میلیارد و ۴۴۳میلیون دلار رسید. بررسی کارنامه تجارت خارجی ایران در فصل بهار ۱۳۹۵ نشان داد در این دوره ۲۷میلیون و ۷۸۰ هزار تن کالا به ارزش ۱۰میلیارد و ۴۷۲میلیون دلار به خارج از کشور صادر شده است.
براساس این گزارش، اقلام صادراتی کشور در ۴ ماه نخست امسال بهطور عمده با افزایش صادرات روبهرو بوده است، بهطوری که فقط ۲۰ قلم نخست کالاهای صادراتی که بیش از ۶۰درصد از کل را به خود اختصاص دادهاند با وجود کاهش قابلتوجه صادرات کالاهایی همچون میعانات گازی، پلیاتیلن، متانول، اوره و... در مجموع رشد ۳۴درصدی صادرات در وزن و ۲۵درصدی در ارزش دلاری را به خود دیدهاند. در این مدت ۶میلیارد و ۷۶۹میلیون دلار انواع کالای پتروشیمی به وزن ۱۳میلیون و ۶۸۴هزار تن از ایران به سایر کشورها صادر شد. سهم کالاهای پتروشیمی از کل صادرات کشور ما در ۴ماه نخست امسال
۳۵/۵۲درصد بود. همچنین در این مدت شاهد رشد صادرات سایر کالاها بودهایم، بهطوریکه ارزش آنها از مرز ۶میلیارد و ۶۲۷میلیون دلار فراتر رفت و با افزایش ۲۰/۷۱درصدی سهم ۶۴/۴۰درصدی از کل صادرات غیرنفتی کشورمان را به خود اختصاص داد. باوجود افزایش صادرات پتروشیمی و سایر کالاها، شاهد کاهش صادرات میعانات گازی در ۴ ماه نخست امسال بودهایم، بهطوریکه در این مدت، صادرات میعانات گازی ۸/۷۷درصد کاهش داشت و به مرز ۲میلیارد و ۹۱۲میلیون دلار رسید و سهم میعانات گازی از کل صادرات کشور به ۱۷/۸۶درصد کاهش یافت و جای خود را به محصولات پتروشیمی و سایر کالاها داد.
گمرک جمهوری اسلامی ایران همچنین اعلام کرد: درآمدهای گمرکی کشور در ۴ماه نخست امسال با وجود کاهش ۷درصدی واردات، در مقایسه با سال گذشته ۱۰درصد افزایش یافت و به ۴۶هزار و ۷۰۰میلیارد ریال رسید. بنابراین گزارش، عمدهترین دلیل افزایش درآمدهای گمرکی استفاده از سامانه جامع گمرکی و پنجره واحد تجارت فرامرزی بوده است. گمرک جمهوری اسلامی ایران با استفاده از این سامانه، انجام تشریفات واردات کالا را الکترونیکی و سامانه جامع گمرکی با بهرهگیری از حسابداری اتوماتیک اقدام به محاسبه مبالغ هر یک از اظهارنامهها کرده و با ایجاد یک شناسه، پرداخت به صورت الکترونیکی انجام
میشود.
اصلاح روند تجارت
دولت گذشته واردات را بسیار دوست داشت. به طوری که در تمام آن سالها اقتصاد دچار بیماری حاد یعنی واردات بالا شده بود. دولت یازدهم اما در این ۳سال توانست شکاف بین واردات و صادرات کشور را از بین ببرد و با پیش بردن صادرات غیرنفتی تراز تجاری کشور را پس از سالها مثبت ثبت کند. آمار گمرک حاکی از صادرات حدود ۴۱میلیارد دلاری در سال ۹۴ است که کاهش ۲۲/۵درصدی را نسبت به سال ۹۳ نشان میدهد. واردات اما از نظر حجمی کاهش ۱۸/۴۷درصدی را نسبت به سال گذشته آن ثبت کرد. در دوماه نخست سال ۹۵ نیز شاهد کاهش ۱۳/۵۴درصدی واردات از لحاظ ارزش بودیم. در این مدت ۵/۴۹۷میلیارد دلار کالا به کشور
وارد شد و ۶/۸۵۹میلیارد دلار کالا نیز صادر کردیم. در دوماه نخست سال ۹۴ میزان واردات و صادرات به ترتیب ۶/۳میلیارد دلار و ۸/۳میلیارد دلار بود.
اینکه نباید تراز تجاری را تنها با کاهش واردات مثبت کنیم امری واضح و درست است اما این کاهش واردات در سالهای فعالیت دولت یازدهم برای تعدیل این بخش از تجارت بود. هرچند باید این نکته را نیز در نظر داشت که تولید و صنعت کشور به شدت وابسته به مواد اولیه وارداتی است و تا اسم واردات میآید نباید به آن خرده گرفت چراکه بیش از ۸۰درصد کالاهای وارداتی کشور شامل مواد اولیه و مواد واسطهای است. ولیاله افخمیراد نیز پیش از این در پاسخ به انتقادهایی که در زمینه کاهش واردات و صادرات کشور مطرح میشد به صمت گفت: صادرات غیرنفتی به دلیل کاهش صادرات میعانات گازی رخ داد و
واردات هم که باید تعدیل شود؛ مگر بد است که واردات کم شود و فقط ضروریها را وارد کنیم؟
اوایل دهه ۸۰ بهطور متوسط سالانه ۲۶میلیارد دلار واردات داشتیم که با سیاست و برنامههای دولت نهم و دهم این میزان حتی به ۶۴میلیارد دلار هم رسید. آمار گمرک میگوید سال ۱۳۸۴، ۳۹میلیارد و ۶۶۴میلیون دلار واردات و ۹میلیارد و ۸۸۰میلیون دلار صادرات رقم خورد. سال ۸۵ هردو بخش تجارت رشد یافت، به نحوی که ۴۱میلیارد و ۷۲۳میلیون دلار کالا وارد کردیم و در مقابل ۱۲میلیارد و ۹۹۷میلیون دلار کالا فروختیم. سال ۱۳۸۶ نیز همچنان واردات از صادرات جلو بود؛ ۴۸میلیارد و ۳۲۵میلیون دلار واردات و ۱۵میلیارد و ۱۷۲میلیون دلار صادرات در کارنامه تجارت خارجی ثبت شد.
سال بعد از آن یعنی ۸۷ واردات جهش ۷میلیارد دلاری داشت و میزان خرید کالا از کشورهای دیگر به ۵۵میلیارد و ۸۴۹میلیون دلار رسید اما صادرات فقط ۳میلیارد دلار بالارفت و ۱۸میلیارد و ۱۴۶میلیون دلار ثبت شد. ۸۸ اما صادرات رشد کرد و واردات آنچنان تغییری نداشت. در این سال ۲۱میلیارد و ۸۹۱میلیون دلار صادرات غیرنفتی داشتیم. سال ۸۹ باز هم میزان واردات افزایش یافت و به ۶۴میلیارد و ۳۶۴میلیون دلار رسید و صادرات هم البته با رشد رقم ۲۶میلیارد و ۳۲۷میلیون دلاری را ثبت کرد. ۶۱میلیارد و ۸۰۸میلیون دلار واردات و ۳۳میلیارد و ۸۱۹میلیون دلار صادرات در سال ۹۰ برای تجارت خارجی کشور رقم
خورد و باز هم واردات جلو بود. سال ۹۱ نیز کاهش واردات و صادرات را تجربه کردیم به نحوی که ارزش واردات ۵۳میلیارد و ۴۵۱میلیون دلار و ارزش صادرات ۳۲میلیارد و ۵۶۷میلیون دلار بود. سال ۹۲ مردان دیگری روی کار آمدند و دولت تغییر کرد.
در سال نخست فعالیت دولت یازدهم ۴۹میلیارد و ۴۲۲میلیون دلار کالا وارد و در مقابل ۴۱میلیارد و ۶۲۸میلیون دلار کالا صادر شد. در این سال واردات نسبت به سال گذشته آن کاهش و صادرات رشد یافت. سال ۹۳ نیز ۴۹میلیارد و ۷۴۴میلیون دلار صادرات و ۵۲میلیارد و ۴۷۷میلیون دلار واردات ثبت شد که حاکی از رشد ۱۸درصدی صادرات و ۵درصدی واردات بود. سال ۹۴ هم اتفاق تاریخی رخ داد. تراز تجاری ایران از فروردین تا اسفند ۹۴ مثبت ماند و درنهایت در پایان این سال کارنامه تجارت خارجی کشورمان با ۹۱۶میلیون دلار مازاد تراز تجاری بسته شد. در این مدت ۴۲میلیارد و ۴۱۵میلیون دلار انواع کالا صادر و ۴۱میلیارد
و۴۹۹میلیون دلار کالا وارد کشور شد. به هر حال حدود یکسال دیگر عمر دولت یازدهم به پایان میرسد و امیدواریم در این مدت باقی مانده دولت بتواند روی خوش بیشتری به تجارت خارجی کشور نشان دهد و پرونده برنامههای خود اعم از بسته حمایت از صادرات غیرنفتی را تا پایان فعالیت خود به بهترین شکل ممکن ببندد.