◄ ایران ایر با این دست فرمان مدیریتی سودده نمی شود
بررسی صورت های مالی سال ۱۴۰۳ هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران نشان می دهد که این شرکت با وجود ثبت درآمد عملیاتی بیش از ۱۳ هزار میلیارد تومان، همچنان نتوانسته از چرخه زیان خارج شود. افزایش بهای تمام شده خدمات پروازی، رشد هزینه های جاری و وجود برخی ساختارهای پرهزینه موجب شده است سود عملیاتی هما تحت فشار قرار گیرد و در نهایت زیان خالص این شرکت به حدود ۱۴۰۰ میلیارد تومان برسد.
در شرایطی که صنعت هوانوردی ایران طی سال های اخیر با چالش هایی مانند محدودیت های بین المللی، افزایش هزینه های ارزی و فرسودگی ناوگان مواجه بوده است، انتشار صورت های مالی شرکت های هواپیمایی می تواند تصویر روشن تری از وضعیت واقعی این صنعت ارائه دهد.
به گزارش سرویس هوایی تین نیوز، تازه ترین گزارش سازمان حسابرسی درباره عملکرد مالی «ایران ایر» در سال ۱۴۰۳ نشان می دهد که اگرچه درآمدهای عملیاتی این شرکت رشد قابل توجهی داشته، اما سرعت افزایش هزینه ها همچنان بیشتر از درآمدها بوده است؛ موضوعی که پرسش مهمی را پیش روی تحلیلگران صنعت حمل ونقل هوایی قرار می دهد: چرا با وجود افزایش درآمد، ایران ایر هنوز به سوددهی نرسیده است؟
بررسی صورت های مالی هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران در سال ۱۴۰۳ نشان می دهد این شرکت با وجود افزایش درآمدهای عملیاتی، همچنان با زیان خالص ۱۴۰۰ میلیارد تومانی دست به گریبان است؛ آماری که از ضرورت اصلاحات ساختاری در قدیمی ترین ایرلاین کشور حکایت دارد.
در حالی که بحث درباره وضعیت مالی ایرلاین های داخلی و ضرورت آزادسازی نرخ بلیت داغ است، انتشار صورت های مالی «هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران» توسط سازمان حسابرسی، پرده از حقیقتی تلخ برمی دارد: رشد درآمدها به تنهایی برای خروج از بحران مالی کافی نیست.
ارقام چه می گویند؟
طبق گزارش رسمی سازمان حسابرسی، ایران ایر در سال ۱۴۰۳ موفق شد درآمدهای عملیاتی خود را به حدود ۱۳ هزار و ۱۵۷ میلیارد تومان برساند که در مقایسه با درآمد ۹ هزار و ۶۸۶ میلیارد تومانی سال ۱۴۰۲، رشد قابل توجهی را نشان می دهد. با این حال، سایه سنگین هزینه های جاری مانع از سودآوری این شرکت شده است.
در همین بازه زمانی، بهای تمام شده درآمدهای عملیاتی ایران ایر نیز با جهشی معنادار به حدود ۱۰ هزار و ۴۰۰ میلیارد تومان رسیده است. این یعنی بخش اعظم درآمد شرکت، بلافاصله صرفِ پوشش هزینه های جاری (شامل سوخت، قطعات، تعمیرات و حقوق) می شود. در نهایت، پس از احتساب سایر هزینه ها از جمله «زیان کاهش ارزش دریافتنی ها»، زیان خالص هما در سال ۱۴۰۳ به رقم ۱۳۹۱ میلیارد تومان (حدود ۱۴۰۰ میلیارد تومان) رسیده است.
چرا هما سودده نمی شود؟
هما با وجود افزایش درآمدهای عملیاتی همچنان به سوددهی نمی رسد، زیرا ساختار هزینه ای این شرکت بسیار سنگین است و فاصله میان درآمد و هزینه آن بسیار محدود شده است. در سال ۱۴۰۳ بهای تمام شده خدمات پروازی به حدود ۸۰ درصد درآمد عملیاتی رسید؛ وضعیتی که باعث می شود کوچک ترین افزایش هزینه ناشی از تورم یا نوسانات ارزی، سود احتمالی را از بین ببرد. از سوی دیگر، هما با هزینه های سربار ساختاری مانند بدنه بزرگ اداری، بخشی از ناوگان غیرعملیاتی و تعهدات سنگین نیروی انسانی و بازنشستگی مواجه است. در نتیجه حتی با رشد درآمدها نیز سرعت افزایش هزینه های عملیاتی و جاری بیشتر بوده و همین موضوع باعث شده است سیاست های افزایش درآمد نتواند این شرکت را از چرخه زیان خارج کند.
هشدار به نهادهای تنظیم گر
انتشار این آمار نشان می دهد که «هما» به عنوان نماد هوانوردی ایران، بیش از آنکه به «افزایش تعرفه ها» نیاز داشته باشد، نیازمند یک «جراحی در مدل مدیریت دارایی ها» است. در حال حاضر، این شرکت در وضعیتی قرار دارد که حتی با افزایش درآمدهای عملیاتی، باز هم توان تأمین هزینه های خود را ندارد و این یعنی مدل کسب وکار فعلی، به صورت اتوماتیک تولید زیان می کند.
آمارهای سازمان حسابرسی برای سال ۱۴۰۳ یک زنگ خطر جدی برای وزارت راه و شهرسازی است. اگر اصلاحات ساختاری در هما (از قبیل بهینه سازی ناوگان عملیاتی و کاهش هزینه های اداری) صورت نگیرد، تکرار این زیان های میلیاردی در سال های ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ محتمل است.
به نظر می رسد زمان آن فرا رسیده که سازمان هواپیمایی کشوری و هیئت مدیره هما، به جای تکیه بر نرخ گذاری دستوری که به سایر ایرلاین ها نیز فشار می آورد، بر «بهره وریِ هزینه ای» متمرکز شوند؛ چرا که آمارها گواه می دهند تا زمانی که بهای تمام شده خدمات تا این حد به درآمدهای عملیاتی نزدیک است، هیچ سقف قیمتی نمی تواند وضعیت مالی این شرکت را در بلندمدت بهبود ببخشد.
