رقابت سخت توسعه و رشد بندر گوادر پاکستان و بندرچابهار
تین نیوز | توسعه و تجهیز گوادر، بندر و منطقهی آزاد چابهار را در معرض رقابتی سخت در زمینهی ترانزیت کالا به کشورهای آسیای مرکزی و افغانستان همچنین مرکزیت تجاری و اقتصادی در دریای عمان قرار میدهد.
با درک دقیق و واقعی شرایط در حال ظهور، تسریع در توسعه و تجهیز بندر و منطقه آزاد چابهار یکی از الزامات جدی محسوب میشود.
یکی از مهمترین زمینههای رقابت در وضعیت کنونی بین دو کشور ایران و پاکستان، رقابت بندر گوادر با بندر چابهار است.
این دو بندر به غیر از اینکه میتوانند در زمینه صادرات و واردات فعال باشند و درآمد ارزی برای هر یک از این کشورها به ارمغان بیاورند، در زمینه مسائل ترانزیتی نیز میتوانند نقش ایفا کنند و مهم اینکه دو کشور از طریق این بنادر سعی در ارتباط برقرارکردن با آسیای مرکزی دارند.
در شرایط کنونی چابهار از مزیت بیشتر و حساستری به لحاظ ترانزیت کالا به افغانستان و آسیای مرکزی برخوردار بوده، لذا کوتاهی در این عرصه رقابتی، دشواریهای زیادی را متوجه کشور خواهد کرد.
بدون تردید، اگر بندر چابهار بتواند نقش خود را در تعاملات اقتصادی و تجاری بخوبی ایفا کند بندر رقیب نمیتواند خود را در عرصه رقابتی موفق جلوه بدهد.نکته حائز اهمیت این بود که پاکستان، با طرح توسعه بندر گوادر، به دنبال توسعه ایالت بلوچستان و رونق بخشیدن به اقتصاد این ایالت و در نهایت رونق بخشیدن به اقتصاد این کشور است. این کشور در رقابت جدی با بندر در حال توسعه چابهار ایران تلاش میکند با اجرای سریع طرحهای توسعه این بندر، زمینههای سرمایهگذاریها و فعالیتهای اقتصادی و تجاری خارجی را تقویت و عرصه را از بندرچابهار و منطقه آزاد تجاری ایران بگیرد.
پاکستان اخیرا قراردادهای زیادی با چین امضا کرده و طرحهای توسعه بندر گوادر از جمله بخشی از قراردادهایی بوده که شرکتهای چینی در اختیار گرفتهاند.
دولت پاکستان از طریق مناطق شمال شرقی خود با چین مرز مشترک دارد و در صورتی که کریدور اقتصادی پاکستان - چین وارد فاز عملیاتی شود، در واقع چین میتواند از یک مسیر کوتاه به آبهای جنوب پاکستان و دریای آزاد و بازارهای پررونق اروپا، خاورمیانه و آفریقا دسترسی سریع و زودهنگامی پیدا کند.
با عنایت به اینکه چین نیازی جدی به توسعه بندر گوادر به عنوان بخشی از کریدور پاکستان-چین، پکن دارد در این مسیر اهتمام بیشتری برای سرعت بخشیدن به توسعه این بندر در ایالت بلوچستان پاکستان خواهد داشت.
در مدت کمتر از یک هفته آینده همزمان با سفر رییسجمهوری چین به پاکستان، چندین طرح کلان عمرانی و اقتصادی در بندر گوادر پاکستان واقع در 70 کیلومتری مرز ایران راهاندازی میشود.
طرحهای بزرگی شامل منطقه آزاد اقتصادی، یک بزرگراه ساحلی و فرودگاه بینالمللی بندر گوادر با مشارکت شرکتهای چینی اجرا شدهاند و در روزهای پایانی فروردینماه جاری با حضور شیجینپینگ رییسجمهوری چین به پاکستان مورد بهرهبرداری قرار میگیرند.
طرح توسعه بندر گوادر و ساخت کریدور اقتصادی پاکستان چین مورد توافق طرفین بوده و این طرح بزرگ مشترک میان پاکستان و چین مزیتها و فواید بیشماری را برای دو کشور در پی دارد.
چابهار 315 کیلومتر ساحل با دریای عمان، حدود یک ششم کل مرزهای جنوبی کشور را در اختیار دارد، که ظرفیتی نهفته برای توسعه اقتصاد ایران محسوب میشد.
این مقدار خط ساحلی حدود یک ششم کل مرزهای جنوبی کشور بوده، اما امتیاز چابهار نسبت به سایر بنادر و جزایر خلیج فارس، تماس مستقیم و بدون واسطه سواحل مکران با آبهای آزاد است.
ارتقای ظرفیت بندر شهید بهشتی چابهار با برنامه 15 ساله و عنوان تنها بندر اقیانوسی جمهوری اسلامی ایران می تواند نقش مهمی در اقتصاد و سیاست کشور بر عهده گیرد، به ویژه این که این بندر به دلیل موقعیت راهبردی اش نزدیکترین راه دسترسی کشورهای محصور در خشکی آسیای میانه (افغانستان، ترکمنستان، ازبکستان، تاجیکستان، قرقیزستان و قزاقستان) به آبهای آزاد و یکی از مهمترین چهارراههای کریدور شمال-جنوب و شرق-غرب بازرگانی جهانی به شمار میآید.
حامد علی مبارکی، مدیرعامل منطقه آزاد تجاری صنعتی چابهار، در مورد برنامههای کشور برای پیشرفت و توسعه این منطقه گفت: در ارتباط با توسعه منطقه آزاد چابهار، در دولت یازدهم امیدی به وجود آمد که در نتیجه نقشی است که رئیسجمهور برای آبادانی و توسعه چابهار، جنوب و شرق کشور بر عهده گرفت.
به گفته وی در سفر دوم روحانی به استان سیستان و بلوچستان، رئیسجمهور تاکید کرد، شخصا مسائل شرق کشور را دنبال میکند که حرف بزرگی برای پیشرفت منطقه محسوب میشود.
از مهمترین اقداماتی که در این راستا صورت گرفته، باید به پروژه راهآهن چابهار-زاهدان- مشهد اشاره داشت که در حال حاضر عملیات احداث بخش اول این مسیر در حد فاصل چابهار تا ایرانشهر در چهار قطعه و به طول 300 کیلومتر آغاز شده و در حال اجراست و امیدواریم به موقع پایان یابد.
طول این مسیر که از ورودی شرقی بندر شهید بهشتی چابهار آغاز شده و به خط آهن بافق - مشهد متصل خواهد شد، به یکهزار و 380 کیلومتر میرسد که در مسیر چابهار- ایرانشهر و زاهدان با 30 ایستگاه، ساخته میشود.
در راستای توسعه بنادر، اسکله پنجم بندر شهیدبهشتی، در زمستان پارسال راهاندازی شد که براین اساس ظرفیت سالانه 2.5 میلیون تن ترانزیت کالا بندر شهید بهشتی به شش میلیون تن افزایش یافت.
براساس نظر رئیسجمهور قرار است در یک پروژه 15 ساله این رقم به 80 میلیون تن در سال برسد تا بتواند با بندر شهیدرجایی بندرعباس برابری کند.
در شرایط حاضر نیز کشتیهای 70 تا 80 هزار تنی میتوانند وارد چابهار شوند که اولین کشتی با این ظرفیت، بار گندم خود را در بندر تخلیه کرده است.
همچنین پروژه ترمینال فرودگاه بینالمللی چابهار در دست بررسی بوده که برای سرمایهگذاری در این حوزه موافقتهای اولیه گرفته شده است.