آژانس بین المللی انرژی هشدار داد: کمبود گازوئیل، چالش بزرگ تر از سوخت جت
کمبود عرضه در بازار بنزین و گازوئیل جهان به زنگ خطری جهانی برای اقتصاد و تأمین پایدار انرژی تبدیل شده است.
در حالی که قیمت نفت خام پس از فروکش کردن تنش های اخیر خاورمیانه تا حدودی تثبیت شده است و درحال حاضر با وجود تنش های روزهای اخیر، در محدوده زیر 80 دلار قرار دارد؛ بازار جهانی بنزین و گازوئیل با بحرانی تازه در سمت عرضه روبه رو شده؛ بحرانی که می تواند موج جدیدی از تورم انرژی را در کشورهای مختلف به همراه داشته باشد.
به گزارش تین نیوز به نقل از مهر، گزارش های تازه رویترز نشان می دهد که بازار فرآورده های نفتی، به ویژه بنزین و گازوئیل، نشانه های آشکاری از کمبود عرضه را بروز داده است. حاشیه سود پالایشگاه ها در اروپا و آمریکا به بالاترین سطوح چند سال اخیر رسیده و قیمت عمده فروشی سوخت همچنان تحت فشار باقی مانده است؛ وضعیتی که نشان می دهد آرامش نسبی در بازار نفت خام هنوز به بازار سوخت منتقل نشده است.
یکی از عوامل اصلی این بحران، تصمیم روسیه برای توقف صادرات گازوئیل تا پایان ماه ژوئیه است. مسکو این اقدام را پس از حملات پهپادی اوکراین به پالایشگاه های روسی و با هدف تأمین نیاز داخلی اتخاذ کرده است. روسیه که دومین صادرکننده بزرگ گازوئیل جهان به شمار می رود، در ماه های اخیر با کاهش قابل توجه ظرفیت پالایش و افزایش قیمت داخلی سوخت مواجه شده است.
این محدودیت ها در زمانی حساس اعمال شده است؛ زیرا ذخایر جهانی سوخت در پایین ترین سطوح قرار دارد و هم زمان فصل سفرهای تابستانی در نیم کره شمالی و فصل برداشت محصولات کشاورزی در بسیاری از کشورها آغاز شده است. به همین دلیل، تقاضا برای گازوئیل مورد استفاده در بخش حمل ونقل و کشاورزی افزایش یافته و فشار مضاعفی بر بازار وارد کرده است.
نیل کرازبی، تحلیلگر شرکت «اسپارتا کامودیتیز»، می گوید: «ظرفیت پالایشی کافی در سطح جهان برای مدیریت این حجم از تقاضا باقی نمانده است» و افزود که بالا ماندن قیمت سوخت می تواند به زودی تقاضای مصرف کنندگان را کاهش دهد.
بر اساس گزارشی در رویترز، حاشیه سود پالایش گازوئیل در اروپا در روز چهارشنبه و پس از اعلام ممنوعیت صادرات از سوی روسیه، به رکورد بیش از 60 دلار در هر بشکه رسید. بنزین اروپا نیز در هفته جاری با اختلاف قیمتی در حدود 41 دلار در هر بشکه نسبت به نفت خام معامله شد که بالاترین رقم از تابستان 2022 و دوران اوج اختلالات ناشی از جنگ روسیه و اوکراین است.
در همین حال، آژانس بین المللی انرژی (IEA) اعلام کرده است که اگرچه عرضه جهانی نفت خام پس از بازگشایی مسیرهای کشتیرانی در خلیج فارس تا حدی بهبود یافته، اما روند احیای ظرفیت پالایش بسیار کندتر بوده است. این نهاد بین المللی تأکید کرده که کمبود گازوئیل اکنون از نگرانی های قبلی درباره سوخت جت نیز فراتر رفته و به مهم ترین چالش بازار انرژی تبدیل شده است.
برخی کشورها برای مقابله با این وضعیت، اقدامات اضطراری را آغاز کرده اند. چین محدودیت های صادرات سوخت را برای ماه ژوئیه کاهش داده و به برخی پالایشگاه های خصوصی اجازه از سرگیری صادرات را داده است تا بخشی از کمبود عرضه در بازارهای آسیایی جبران شود.
با وجود این تلاش ها، بازار جهانی سوخت همچنان آسیب پذیر است. کاهش ذخایر راهبردی، اختلال در پالایشگاه ها و ادامه تنش های ژئوپلیتیکی، خطر بروز شوک های تازه قیمتی را افزایش داده است. در صورت تداوم محدودیت های صادراتی روسیه یا تشدید بحران های منطقه ای، هزینه حمل ونقل، تولید مواد غذایی و فعالیت های صنعتی در بسیاری از کشورها با افزایش بیشتری روبه رو خواهد شد.
