چند میگیری «چارتر» کنی؟ …
تین نیوز | مزه پرواز چارتر گاهی به خاطر قیمت نازلش زیر دندان میماند، اما قیمت همین پرواز در زمانهای پیک سفر، گاه به خاطر چند برابر شدن، مسافر را حسابی نقرهداغ میکند.
همین چند روز پیش قیمت بلیت پرواز تهران ـ اهواز، ۳ برابر قیمت مصوب و حدود ۷۵۰هزار تومان فروش رفت تا بار دیگر بحث فساد پنهان در پرواز چارتر در کشور، نقل محافل هوانوردی شود.
ریشه افزایش قیمت در پروازهای چارتری را میتوان در ضعف دستورالعمل چارتری سازمان هواپیمایی و نبود نظارت بر اجرای این دستورالعمل دانست. با این اوصاف سوال این است شرکتی که پروانه بهرهبرداری عملیاتی آن مبنیبر برنامه پرواز و پیش فروش است، چطور میتواند اقدام به پروازهای دربستی یا همان چارتر کند؟
آرمان بیات، کارشناس و تحلیلگر صنعت هوانوردی، در گفتوگو با صمت، با بیان این مطلب میافزاید: تعریف انجام این پروازها در حدود اختیارات شرکتهای هواپیمایی چارتری یا «ایرچارتر» است که اجازه فروش بلیت صندلی پرواز ندارند و چارترکننده باید مجموعهای از بسته سفر را به فروش برساند.
وی با تاکید بر اجرا نشدن مقررات فروش، در بیان برخی تخلفات انجام شده در این حوزه میگوید: گاهی واسطهای که دارای مجوز بند «ب» از آییننامه خدمات مسافرتی است، اقدام به چارتر کردن میکند و بعد، وارد حوزه اختیارات آژانسهای مشمول مجوز بند «الف» شده و بلیت میفروشد، درحالی که آژانسهای بند«ب» براساس آییننامه خدمات مسافرتی، باید بسته گردشگری یا تور بفروشند؛ نه بلیت. به گفته وی، این تنها بخشی از تخلفات آشکاری است که به دلیل ضعف نظارت قانونی انجام میشود.
ضرورت تفکیک ایرلاین و «ایرچارتر»
این کارشناس، مهمترین راه درمان این مشکل صنعت هوانوردی کشور را اصلاح آییننامه خدمات مسافرتهای هوایی و دستورالعمل تاسیس شرکتهای هواپیمایی عنوان کرده و میافزاید: برای رفع این مشکل باید مجوز شرکتهای هواپیمایی ارائه دهنده خدمات چارتر لغو شده و مجوز «ایر چارتر» به آنها داده شود. همچنین آژانسهای بند «الف» نباید مجاز به ارائه خدمات به این شرکتها باشند. از سوی دیگر آژانسهای بند «ب» نباید حق فروش بلیت صندلی داشته باشند. بدین ترتیب ایرلاینها مسئول پروازهای برنامهای و «ایر چارتر»ها مسئول پروازهای چارتری خواهند
بود.
بیات با تاکید بر اینکه نمیتوان پرواز چارتر را حذف کرد و تنها کافی است در مسیر درست قرار بگیرد، ادامه داد: نبود نظارت سازمان هواپیمایی کشوری بر موضوع چارتر، ریشه مشکلات این حوزه است. در سازمان هواپیمایی، «ایر چارتر» را نمیشناسند، درحالی که «ایر چارتر» بهطور مستقیم مکمل زنجیره خدمات گردشگری است. این سیستم در کشورهای پیشرفته موثر بوده و در ایران نیز میتواند مفید باشد.
به گفته بیات، «ایر چارتر»ها محدودیت وزنی برای ناوگان خود ندارند و نسبت به نیاز بازار، در چند دسته خدمات ارائه میدهند اما حق فروش بلیت رزرو شده ندارند. وی معتقد است در راستای توسعه «ایر چارتر» انجمن شرکتهای هواپیمایی میتواند پیشگام باشد اما در حال حاضر از فرصت موجود در این زمینه، استفاده نمیکند.
او با تاکید بر لزوم اصلاح مقررات برای حل مشکلات این حوزه میافزاید: اگر قوانین سازمان هواپیمایی تکلیف کند، همه ایرلاینها باید به عضویت انجمن بینالمللی حملونقل هوایی (یاتا) دربیایند که با این کار نمیتوانند تخلف کنند و بهطور چشمگیری از میزان تخلفات کاسته خواهد شد.
آییننامه دفاتر خدمات مسافرتی نیز از نظر وی نیاز به بازنگری دارد. به گفته این کارشناس، این آییننامه باید بهطور مشترک بین سازمان هواپیمایی، سازمان میراث فرهنگی و گردشگری و سازمان حج و زیارت اصلاح و در هیات دولت مصوب شود. بیات یادآوری میکند: فروش مستقیم و حذف واسطه، از مهمترین راهکارهای اصلاح وضعیت فعلی پروازهای چارتر است که نیاز به اصلاح بینش شرکتهای هواپیمایی دارد.
فساد چارتر، ریشه در مشکلات ایرلاین دارد
یکی از مسائلی که باعث بروز تخلفات فعلی در زمینه ارائه چارتر در ایرلاینها شده، نبود سرمایه در شرکتهای هواپیمایی است. درواقع ایرلاینها میخواهند از سرمایه دیگران، ازجمله واسطهها استفاده کنند. از سوی دیگر این شرکتها، دارای ساختار صحیح، بهویژه در بخش بازرگانی نبوده و توان فروش بلیت را ندارند. همچنین تکلیف نرخ پروازها نیز در حال حاضر مشخص نیست.
علیرضا منظری، کارشناس صنعت هوانوردی با بیان این مطلب و تاکید بر لزوم برخورد ریشهای با مشکلات چارتر،میگوید: در کشور ما تصور غلطی از پرواز چارتر شکل گرفته، درحالی که چارتر به این معناست که فردی، گروهی را برای یک هدف خاص به مسافرت ببرد و برای اینکار، هواپیما یا بخشی از آن را چارتر کرده و دیگر بلیتفروشی نکند.
به گفته وی، برای کاهش مشکلات موجود در زمینه چارتر، شرکتهای ارائهدهنده پروازهای برنامهای باید برای واحد مدیریت درآمد داشته و بر مبنای فرمول صحیح، قیمت تمام شده مسیرها را ارائه کنند. این قیمتها باید بر پایه مقررات دولت ارائه و در صورت تخلف، مجازات سنگین در نظر گرفته شود. او نیز همچون بیات معتقد است در ایران مانند کشورهای دیگر، شرکتهای چارتری و برنامهای میتوانند فعالیت کنند اما هر یک باید براساس رویههای قانونی ویژه خود عمل کنند.
او میافزاید: چارترکنندگان فعلی در ایران، همان کسانی هستند که در کشورهای دیگر عمدهفروش بلیت محسوب میشوند اما این افراد روش درست فعالیت را نیاموختهاند. این کارشناس پیشکسوت صنعت هوانوردی، نبود آموزش در بخش بازرگانی را از مشکلات در زمینه چارتر در کشورمان میداند و میگوید: بخش بازرگانی شرکتهای هواپیمایی کشور نیازمند بازنگری است و نیاز به برگزاری دورههای آموزش بازرگانی هوایی داریم.
مشکلات قانونی؛ عامل بروز مشکلات چارتر
مشکلات قانونی در حال حاضر یکی از مهمترین مشکلات حوزه پرواز چارتر در کشور است. تمامی قوانین سازمان هواپیمایی در راستای مبانی عملیاتی و فنی استوار و در نگاه قوانین سازمان، بازرگانی به معنای فروش بلیت است. درواقع در هیچکدام از مقررات سازمان، افق بازرگانی به چشم نمیخورد و نتیجه چنین شرایطی این است که مسئله بازرگانی در حملونقل هوایی به حال خود رها شده و شرکتهای هواپیمایی در این حلقه سرگردان هستند. این مطلب را حمید تهرانی، یکی دیگر از کارشناسان صنعت هوانوردی کشورمان در گفتوگو با صمت بیان کرد و افزود: در سالهای
نهچندان دور، برخی افراد، به منظور مدیریت هوانوردی و بازرگانی در این صنعت آموزش میدیدند اما درحالحاضر، داشتن کارشناسی بازرگانی و گذراندن دوره آموزشی فروش بلیت، برای بخش بازرگانی هوانوردی از سوی سازمان هواپیمایی، الزامی محسوب میشود.
به گفته او، تمامی قوانین حالحاضر دنیا به این سمت و سو رفته که افقی ترسیم شود تا شرکتها بدون نیاز به عدول از قوانین به سمت سودآوری حرکت کنند، این در حالی است که در سازمان هواپیمایی ایران، هیچ نوع آییننامه بازرگانی وجود ندارد و به همین دلیل هر درخواستی در این باره از سوی سازمان به دلیل بازرگانی بودن، رد میشود.
این کارشناس با بیان اینکه سازمان هواپیمایی بدون هیچ چشماندازی، به آژانسها مجوز فعالیت میدهد، اضافه میکند: این تصور بر سازمان حاکم است که یک سازمان دولتی است و تنها باید به مردم سرویس ارزان ارائه دهد و شرکتها هم باید ضرر دهند. این نگاه به این دلیل است که سازمان نگران اعتراض مردم است. به گفته وی، یکی از مشکلات حوزه بازرگانی هوایی کشور درحالحاضر این است که سازمان هواپیمایی، در این زمینه هیچ مشاور بازرگانی یا معاونتی ندارد که بتواند هم حقوق شرکتها و هم حقوق مردم را با وضع قوانین به روز حفظ کند. از سوی دیگر سازمان هیچ گزارشی از عملکرد مالی
شرکتها یا آیندهنگری آنها ارائه نمیدهد و نتیجه این است که شرکتها خود در این زمینه اقدام میکنند.
آنگونه که تهرانی توضیح میدهد، اکنون در همه دنیا آژانسهای فروش بلیت در حال منسوخ شدن هستند. وی به استناد گزارش سازمانهای معتبر جهانی، میگوید: تا چند سال آینده، این حرفه دیگر به این شکل وجود خارجی نخواهد داشت. به گفته وی، اکنون همه دنیا به دنبال فناوری فروش اینترنتی است، حتی باجهها و کانترها در فرودگاهها درحال جمعشدن هستند و ماشینها جایگزین آنها میشوند و در این صورت، دیگر چارترکننده و نماینده آن پای کانتر وجود نخواهد داشت که بخواهد بیقانونی صورت گیرد.
از آگاه نبودن مردم سوءاستفاده میشود
یکی دیگر از دلایل بیقانونی شکلگرفته در حوزه چارتر، نبود آگاهی در مردم و اطلاعرسانی نکردن به آنها درباره آن ها است. تهرانی میگوید: سازمان هواپیمایی و ایرلاینها از آخرین تصمیمهای مجامع بینالمللی غافلند. در حال حاضر سازمان هرگونه درخواست مبنی بر اعطای مجوز فعالیت بازرگانی هوایی، حتی در حد مشاوره را رد میکند و معتقد است امور بازرگانی مشمول امور هوانوردی نیست! این در حالی است که سازمان باید تدابیر کلان برای مشکلات صنعت هوانوردی داشته باشد که یکی از آنها بحث چارتر است.
به اعتقاد وی، حملونقل هوایی همواره انتظارات نامتعارفی از سازمان هواپیمایی داشته که دخالت این سازمان در همه امور را ضروری میکند، این در حالی است که این همان اقتصاد دولتی است که در دنیا، به چشم یک نسخه باطل شده به آن نگاه میشود او میافزاید: از طرفی از سازمان، قوانین مترقی انتظار داریم و از سوی دیگر میخواهیم در همه چیز دخالت کندکه این یعنی درون یک دایره باطل افتادهایم.
پروازهای چارتر و مشکلات ناشی از عملکرد «چارترکنندهها» اگرچه درحالحاضر به قصه پرغصه در صنعت هوانوردی کشور تبدیل شده است اما آنطورکه از سخنان کارشناسان برمیآید، جمعآوری چارترکنندهها دردی را دوا نخواهد کرد.
کارشناسان معتقدند در این زمینه باید به تخلفات احتمالی چارترکننده و ایرلاین نظارت سالم وجود داشته باشد. تحریم چارترکنندههای متخلف از سوی ایرلاینها و تنبیه ایرلاینهای متخلف بهوسیله متولی صنعت هوانوردی، از دیگر مسائلی است که به باور کارشناسان، از مشکلات موجود در پروازهای چارتری خواهد کاست. از سوی دیگر اختصاصی شدن عرضه پروازهای برنامهای برای ایرلاینها و پروازهای چارتری برای «ایر چارترها» از گامهای مهم دیگری است که به گفته کارشناسان در راستای رفع فساد پنهان در بلیتهای چارتری میتوان برداشت.
کاملا درست و بجا