◄ ترانزیت زمینی در خراسان جنوبی اوج گرفت/عبور ۳۸۱ هزار تن کالا از محورهای استان
رشد ۱۱۵ درصدی ترانزیت کالا و افزایش ۶۱ درصدی صادرات در بهار ۱۴۰۵، خراسان جنوبی را بیش از گذشته در جایگاه یک استان کلیدی در ترانزیت زمینی شرق کشور قرار داده است؛ مسیری که با تکیه بر پایانه مرزی ماهیرود، می تواند نقش استان را در کریدورهای تجاری منطقه ای و بین المللی پررنگ تر کند.
خراسان جنوبی در ماه های اخیر نشانه های روشنی از تقویت جایگاه خود در شبکه حمل ونقل جاده ای و ترانزیت زمینی کشور بروز داده است؛ استانی که به واسطه موقعیت جغرافیایی، همجواری با مرزهای شرقی و اتصال به مسیرهای منتهی به افغانستان، از ظرفیت بالایی برای تبدیل شدن به یکی از گلوگاه های مهم تجارت منطقه ای برخوردار است. تازه ترین آمارها از عملکرد بهاری این استان نیز نشان می دهد که این ظرفیت، اکنون بیش از گذشته در حال تبدیل شدن به یک مزیت عملیاتی در حوزه حمل ونقل و لجستیک است.
به گزارش تین نیوز، بر اساس اعلام مدیرکل راهداری و حمل ونقل جاده ای خراسان جنوبی، در سه ماهه نخست سال ۱۴۰۵، میزان صادرات کالا از این استان به ۲۸۹ هزار و ۷۳۶ تن رسیده که نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۶۱ درصد افزایش داشته است. همچنین در همین مدت، ۳۸۱ هزار و ۹۱۱ تن کالای ترانزیتی از مسیرهای استان عبور کرده که رشد بیش از ۱۱۵ درصدی را نشان می دهد؛ آماری که می تواند بیانگر آغاز یک دوره تازه برای نقش آفرینی خراسان جنوبی در ترانزیت زمینی کشور باشد.
ترانزیت خراسان جنوبی از آمار عبور کرد؛ استان در حال تبدیل شدن به مسیر راهبردی شرق
اهمیت این رشد زمانی بیشتر آشکار می شود که بدانیم خراسان جنوبی طی سال های گذشته بیشتر به عنوان یک استان مرزی با ظرفیت های نهفته شناخته می شد، اما اکنون شواهد آماری از عبور این استان از مرحله ظرفیت بالقوه به سمت ایفای نقش بالفعل در زنجیره حمل ونقل بین المللی حکایت دارد. رشد بیش از ۱۱۵ درصدی ترانزیت فقط یک افزایش عددی نیست؛ بلکه نشانه ای از تقویت جایگاه مسیرهای عبوری استان در میان فعالان تجاری، شرکت های حمل ونقل و شبکه های توزیع منطقه ای است.
در این میان، پایانه مرزی ماهیرود همچنان مهم ترین نقطه اتکای خراسان جنوبی در تجارت فرامرزی به شمار می رود. بخش قابل توجهی از کالاهای واردشده از مبادی مختلف از جمله بندرعباس، امارات، اندونزی، هند و چین، پس از ورود به کشور، از طریق این پایانه به بازارهای منطقه ای منتقل می شود. همین ویژگی سبب شده است که خراسان جنوبی نه فقط در مبادلات مرزی، بلکه در پیوند دادن بنادر جنوبی به بازارهای همسایه نیز نقش قابل توجهی پیدا کند.
ماهیرود؛ حلقه اتصال بنادر جنوبی به بازارهای منطقه
یکی از نکات مهم در تحلیل وضعیت ترانزیت خراسان جنوبی، تنوع مبادی و مقاصد کالاهای عبوری است. عمده کالاهای ترانزیتی عبوری از این استان شامل روغن، لوازم یدکی، شکر، سویا و داروهای گیاهی بوده است. چنین ترکیبی نشان می دهد که مسیرهای استان صرفا برای جابه جایی یک یا دو گروه کالایی خاص مورد استفاده قرار نمی گیرند، بلکه بخشی از یک شبکه گسترده تامین و توزیع در سطح منطقه هستند.
از سوی دیگر، کالاهای صادراتی استان نیز تصویر روشنی از پیوند خراسان جنوبی با زنجیره تامین داخلی ارائه می دهد. سیمان، آهن آلات، کاشی و سرامیک و محصولات تره بار از مهم ترین اقلام صادراتی استان بوده اند؛ کالاهایی که بخش مهمی از آنها از استان های اصفهان، خراسان رضوی، یزد، کرمان و شیراز به سمت مرزهای خروجی حمل شده اند. این مسئله نشان می دهد که خراسان جنوبی فقط صادرکننده کالاهای تولیدی خود نیست، بلکه در عمل به عنوان یک مسیر واسط و پشتیبان برای صادرات سایر استان ها نیز ایفای نقش می کند.
خراسان جنوبی؛ فقط یک استان مرزی نیست، یک کریدور لجستیکی است
در واقع، نقش خراسان جنوبی در حال تغییر از یک محدوده جغرافیایی مرزی به یک کریدور لجستیکی فعال است. وقتی کالا از چندین استان مرکزی و شرقی کشور به سمت مرزهای خروجی این استان هدایت می شود، معنای آن این است که شبکه حمل ونقل خراسان جنوبی در حال تبدیل شدن به بخشی از شریان صادراتی کشور است. این تغییر جایگاه، اگر با سرمایه گذاری هدفمند در زیرساخت ها همراه شود، می تواند برای استان مزیت پایدار اقتصادی و ترانزیتی ایجاد کند.
این روند در بخش حمل ونقل بین المللی مسافر نیز هرچند در مقیاسی کوچک تر، قابل مشاهده است. در سه ماهه نخست سال، ۳۹۹ مسافر در قالب ۳۵۵ سفر بین المللی از طریق ناوگان فعال در استان جابه جا شده اند. در این بخش، هشت ناوگان افغانستانی و چهار ناوگان ایرانی فعالیت داشته اند. هرچند آمار جابه جایی مسافر در مقایسه با بار هنوز محدود است، اما همین داده ها نیز نشان می دهد که مرزهای استان صرفا کارکرد باری ندارند و می توانند در توسعه رفت وآمدهای منطقه ای نیز اثرگذار باشند.
همچنین ثبت سه هزار و ۶۳۸ تردد ورودی و دو هزار و ۳۶۳ تردد خروجی از مرزهای استان در همین بازه زمانی، بیانگر آن است که خراسان جنوبی ظرفیت بالایی برای تقویت روابط اقتصادی و تجاری با کشورهای همسایه دارد. این ارقام، وقتی در کنار رشد صادرات و ترانزیت قرار می گیرند، تصویر یک استان در حال صعود در جغرافیای تجاری شرق ایران را ترسیم می کنند.
رشد ترانزیت بدون توسعه زیرساخت، پایدار نمی ماند
با این حال، تداوم این مسیر صعودی نیازمند توجه جدی به زیرساخت هاست. تجربه کریدورهای موفق ترانزیتی در کشور و منطقه نشان می دهد که رشد در حجم بار، اگر با ارتقای ایمنی راه ها، بهبود کیفیت جاده ها، کاهش زمان توقف، تسهیل فرآیندهای گمرکی و توسعه خدمات پشتیبان همراه نباشد، در میان مدت با کندی مواجه خواهد شد. به بیان دیگر، مزیت جغرافیایی به تنهایی کافی نیست؛ مزیت عملیاتی و خدماتی نیز باید در کنار آن شکل بگیرد.
مدیرکل راهداری و حمل ونقل جاده ای خراسان جنوبی نیز با تأکید بر همین موضوع، توسعه زیرساخت های حمل ونقل، ارتقای ایمنی راه ها و تسهیل فرآیندهای ترانزیتی را از اولویت های اصلی این حوزه عنوان کرده است. این رویکرد، اگر با حمایت در سطح ملی و تقویت سرمایه گذاری در مسیرهای منتهی به مرز همراه شود، می تواند جایگاه استان را در کریدورهای بین المللی تثبیت کند.
فرصت تازه برای اقتصاد مرزی و حمل ونقل جاده ای
رشد ۱۱۵ درصدی ترانزیت و افزایش ۶۱ درصدی صادرات در بهار امسال را باید فراتر از یک موفقیت فصلی دید. این ارقام می توانند نشانه ای از فعال شدن ظرفیت هایی باشند که سال ها در مرزهای شرقی کشور کمتر مورد توجه قرار گرفته بودند. خراسان جنوبی اکنون این فرصت را دارد که با بهره گیری از مرز ماهیرود، موقعیت راهبردی خود را در تجارت با افغانستان و اتصال به بازارهای منطقه ای تقویت کند.
خراسان جنوبی در حال ورود به مرحله تازه ای از نقش آفرینی در ترانزیت زمینی ایران است؛ مرحله ای که در آن، آمارهای رو به رشد صادرات و عبور کالا، از شکل گیری یک مزیت جدید برای استان خبر می دهند. اگر توسعه زیرساخت، تسهیل رویه ها و ارتقای خدمات حمل ونقل همگام با این رشد پیش برود، خراسان جنوبی می تواند از یک مسیر عبوری به یکی از قطب های موثر لجستیک و تجارت زمینی در شرق کشور تبدیل شود.
