مترو از برنامه عقب است
تیننیوز| بر اساس قانون حمایت از سامانههای حملونقل ریلی درونشهری و حومه، برای شهرهای باجمعیت بیش از یک میلیون نفر باید مطالعات امکانسنجی شکلگیری سامانههای ریلی متکی بر مطالعات جامع حملونقل شهرها انجام شود.
بر اساس این قانون فقط ۸ شهر تهران، مشهد، شیراز، اصفهان، تبریز، کرج، قم و اهواز میتوانند سامانه ریلی شهری داشته باشند اما در دولت قبل کرمانشاه هم با طرح منوریل که خارج از چارچوب این قانون بود به این فهرست اضافه شد. در واقع طرح منوریل کرمانشاه در دولت جدید پس از بررسی به قطار شهری تبدیل شد در میان این شهرها قم هم دارای منوریل است و هم قطار شهری در این شهر وجود دارد.
این ۸ کلانشهر به اضافه کرمانشاه که کلانشهر نیست و بر اساس تقسیمات پذیرفته شده وزارت کشور شهر بزرگ محسوب میشود، روی هم رفته ۲۰ میلیون نفر از جمعیت شهری کشور را به خود اختصاص دادهاند که تا امروز ۹ خط در این ۹ شهر به طول ۲۲۵ کیلومتر با ۱۴۰ ایستگاه به بهرهبرداری رسیده و مسافران را جابهجا میکند.
در این شهرها ۱۴ خط مترو در دست ساخت است و تکمیل فاز دوم برخی خطوط بهرهبرداری شده و خطوط در دست ساخت در مجموع به طول ۳۵۳ کیلومتر و ۲۵۰ ایستگاه در حال انجام است که با احتساب تامین واگن حداقلی برای این خطوط ۳۵۵هزار میلیارد ریال منابع مالی نیاز دارد که در بودجه سال ۹۵ برای این کار ۲۲ هزار و ۵۰۰ میلیارد ریال اعتبار پیشبینی شده و باید از سوی دولت و شهرداری تامین شود. از محل فروش اوراق مشارکت نیز حدود ۳۵ هزار میلیارد ریال برای این بخش پیشبینی شده است.
دولت از ابتدای آغاز پروژه مترو کلانشهرها تا پایان سال ۹۴، ۶۳ هزار و ۹۱۷ میلیارد ریال برای ساخت و تجهیز سامانههای ریلی این ۹ شهر هزینه کرده و در مجموع شهرداریهای ۹ شهر، ۵۶ هزار و ۵۲۰ میلیارد ریال پرداخت کردهاند. در نتیجه این ادعا که دولت سهم کمتری پرداخت کرده پذیرفته نیست البته ممکن است درباره تهران کمتر از ۵۰ درصد پرداخت شده باشد اما در مجموع این ۹ شهر دولت بیش از سهم خود پرداخت کرده زیرا در برخی شهرها شهرداری به جای پرداخت ۵۰ درصد، ۱۰ درصد و دولت ۹۰ درصد سرمایهگذاری کرده است. در مجموع ۴۲ هزار و ۲۰۰ میلیارد ریال اوراق مشارکت از سال ۹۲ تاکنون منتشر شده
که تضمین ۵۰ درصد اصل پول و سود آن به عهده دولت است.
در قانون توسعه حملونقل عمومی و مدیریت مصرف سوخت که در برنامه پنجم توسعه همه اهداف و شاخصهای آن تکرار شد، باید در تهران ۳۰ درصد جابهجاییها با قطار شهری انجام شود. این رقم برای سایر کلانشهرها ۱۰ درصد درنظر گرفته شده است اما در حال حاضر ۱۹ درصد از کل جابهجاییهای درونشهری با مترو تهران انجام میشود بنابراین ۱۱درصد از برنامه عقب هستیم. در مشهد این رقم به ۳درصد رسیده که ۷ درصد از برنامه دولت عقب است و سایر شهرها کمتر از یک درصد سهم جابهجایی مسافر با قطار شده که عقبماندگی زیاد است.
سالانه حدود ۷۶۱ میلیون سفر بهوسیله مترو در شهرهای تهران، مشهد، شیراز، اصفهان و تبریز انجام میشود که بیشتر این سفرها مربوط به شهر تهران با رقمی بیش از ۷۱۷ میلیون سفر در سال است. سهم مشهد ۵/۳۸میلیون سفر، شیراز ۳/۷ میلیون سفر، اصفهان یک میلیون سفر، تبریز حدود یک میلیون سفر است و باقی شهرها نیز هنوز خطی در دست بهرهبرداری ندارند.
تهران در حال حاضر ۱۷۵ کیلومتر مترو در دست بهرهبرداری دارد و ۱۳۰ کیلومتر مترو در دست ساخت است که از این رقم ۶۴ کیلومتر مربوط به خطوط ۶ و ۷ است. ۵۳ کیلومتر مربوط به خط تهران-پرند و ۱۳ کیلومتر مربوط به تهران-اسلامشهر است که فاز یک خط ۷ به طول ۱۳ کیلومتر بر اساس وعده داده شده تا پایان سال ۹۵ به بهرهبرداری میرسد.
در مشهد ۲۴ کیلومتر در دست بهرهبرداری و ۴۳ کیلومتر در دست ساخت است. همچنین شیراز ۱۰/۵کیلومتر در دست بهرهبرداری و ۳۰ کیلومتر در دست ساخت دارد و بر اساس برنامه تا پایان امسال فاز دوم خط یک مترو شیراز به طول ۱۴ کیلومتر به بهرهبرداری میرسد، البته در طرح جامع برای شیراز ۶خط پیشبینی شده است.
اصفهان ۱۰/۵ کیلومتر در دست بهرهبرداری و ۳۳ کیلومتر در دست ساخت دارد. تبریز نیز ۶ کیلومتر در دست بهرهبرداری و ۳۴ کیلومتر در دست ساخت دارد که عقبترین شهر در بهرهبرداری از خطوط مترو است. سایر شهرها هیچ خطی در دست بهرهبرداری ندارند، اهواز ۲۲/۷ کیلومتر، کرج ۲۷ کیلومتر، قم ۲۲ کیلومتر و کرمانشاه ۱۳ کیلومتر در دست ساخت دارد.
*معاون امور شهرداریهای سازمان شهرداریها و دهیاریها