«سواری زدگی» بلای جان تهرانیها
تین نیوز | شاید آن روز که هویدا نخستوزیر معدوم رژیم پهلوی بر رکاب پیکان سرمهای رنگش نشست و شعار «هر ایرانی یک پیکان» سر داد، روحش هم خبر نداشت که روزی این شعار ممکن است مبنای رسمی غلط، اما همهگیر شود.
حالا از آن روز بیش از نیم قرن میگذرد اما هر شهرنشین، به محض آنكه شرایط و توان مالیاش را پیدا كند، خودرویی شخصی تهیه میكند. حالا نیاز به راه دور و كار دانشگاهی علمی نیست؛ هر وقت سر بیندازی به صف آهنهای مستطیلی، میتوانی دومینوی ترافیكی را ببینی كه از فرهنگ ناخواسته سواریگرایی پدید آمده است. خیابانها و بزرگراههای تهران هر روز گواهی بر استفاده انبوه از وسایل نقلیه شخصی است. این فرهنگ غلط گرچه ریشهای دیرپا در تاریخ كشور دارد اما موجب شده بسیاری از معضلات امروز شهری در جامعه ایرانی گسترده و گستردهتر شود.
هزینه گزاف ترافیك
در تهران روزانه 17میلیون سفر شهری انجام میشود كه با احتساب سفرهای شهری روزانه 20میلیون ساعت وقت شهروندان تهرانی در ترافیك تلف میشود. این رقم براساس برآوردها و مطالعات صورت گرفته در مركز مطالعات شهر تهران، به سالانه 7.3میلیارد ساعت میرسد كه از نظر ریالی معادل 10هزار میلیارد تومان برآورد شده است.
علل ترافیك تمركز واحدهای اداری و تجاری در مركز شهر: یكی از علل اصلی ترافیك در تهران، تمركزگرایی شدید در شهر است. در ایران پیش از قرن 14، به جز پایتخت كه محل استقرار حاكمیت بود، بقیه شهرها ارزش یكسانی داشتند. اما وابستگی به سرمایهداری در كلانشهرها، خصوصیات فضایی جمعیت را تغییر داد. امروز حضور دولت، نهادهای اداری و تجاری انبوه، تمركزگرایی در شهر تهران را فراهم آورده است. این تمركزگرایی در تهران و رشد خدمات آن، باعث سرازیر شدن متخصصان و فعالیتهای صنعتی انبوه شده است.
عدم وجود حمل ونقل عمومی كافی: اكنون تهران 172كیلومتر خط مترو و 190كیلومتر خط اتوبوس تندرو دارد اما حملونقل عمومی فعلی كفاف 17میلیون سفر روزانه را نمیدهد. در مسیر توسعه این مهم مدیریت شهری تنهاست و دولت سالهاست سهم خود را بهموقع و به اندازه نمیپردازد.
بافت قدیمی خیابانهای شهر: بافت فرسوده و نامتناسب شهری همواره معضلساز است اما از منظر ترافیك، عرض كم خیابانها میتواند عامل سرعتبخش ترافیكهای سنگین شود؛ معضلی كه در مناطق مركزی شهر به وفور یافت میشود.
فرهنگ پایین رانندگی: توجه به این نكته بود كه مدیریت شهری را بر آن داشت تا تمركز ویژهای بر خط سفید و رعایت هنجارهای ترافیكی داشته باشد و در سال94 المانهای ترافیكی را نوسازی و بهسازی كند.
انباشت سرمایه: یكی دیگر از علل ترافیك این كلانشهر، انباشت سرمایه در آن است. تهران در این مسیر تبدیل به مركز فعالیتهای اقتصادی شد و اكنون جمعیت آن بالغ بر 17میلیون نفر بر محور این انباشت تردد میكنند.
خودروهای شخصی: حجم بالا و ورود بیرویه خودروهای شخصی به تهران زمینهساز اصلی ترافیك است. معضل افزایش بیرویه اتومبیل در تهران همزمان با شعار شركتهای خودروساز كه هنوز معتقدند هر ایرانی باید یك اتومبیل داشته باشد، همراه بوده و هنوز این معضل وجود دارد. در سالجاری دولت با طرح نجات خودروسازان موجب شد بیش از 100هزار خودروی جدید شخصی دیگر به ترافیك شهرها افزوده شود.