یک استاد دانشگاه: مسیرهای جایگزین حمل و نقل انرژی و کالا به جای تنگه هرمز محدود است

به گزارش تین نیوز به نقل از ایسنا، یعقوب زراعت کیش  با بیان اینکه تنگه هرمز، به عنوان یکی از مهم ترین گذرگاه های آبی جهان، نقشی حیاتی در اقتصاد بین المللی ایفا می کند، اظهار کرد: اهمیت این تنگه به دلیل عبور بخش قابل توجهی از انرژی جهان، به ویژه نفت خام و گاز مایع، دوچندان است. حدود ۲۰ درصد از نفت جهان از این تنگه عبور می کند که اهمیت آن را در تامین انرژی جهانی آشکار می سازد.

وی ادامه داد: همچنین؛ قطر به عنوان یکی از بزرگترین صادرکنندگان گاز مایع (LNG)، بخش عمده ای از تولیدات خود را از این مسیر استراتژیک روانه بازارهای جهانی می سازد. اهمیت تنگه هرمز تنها به انرژی محدود نمی شود؛ بخش عمده ای از هلیوم، ماده ای کلیدی در ساخت دستگاه های پیشرفته و حساس، نیز از این تنگه عبور داده می شود. صادرات محصولاتی نظیر گوگرد و سایر کالاها نیز از این مسیر صورت می گیرد که آن را به شریان اصلی رشد اقتصادی جهانی تبدیل کرده است.

رئیس دانشگاه آزاد تهران غرب، با تأکید بر اینکه در صورت بسته شدن تنگه هرمز، تاثیرات فوری و گسترده ای بر بازارهای مالی جهانی، زنجیره تامین کالاها (به ویژه کالاهای اساسی و مواد اولیه) و نرخ تورم مشاهده خواهد شد که می تواند ثبات اقتصادی بین المللی را به چالش بکشد، تصریح کرد: اگر به روند تورم در دهه های گذشته نگاه کنیم، مشاهده می شود که بسیاری از دوره های تورمی-از جمله در دهه های های ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰ و بعد از آن-بیشتر ناشی از کاهش تقاضا بوده است.

زراعت کیش افزود: کاهش تقاضا نیز عمدتاً در اثر افزایش تورم و قیمت ها شکل می گیرد و عامل اصلیِ افزایش قیمت ها، جهش در قیمت انرژی به ویژه بالا رفتن بهای نفت، است. در این چارچوب، یک شوک جدی به قیمت انرژی می تواند سبب کاهش تقاضا و ایجاد رکود شود. در نتیجه، موجودی انبارها به دلیل کاهش تقاضا افزایش می یابد، کالاها در مسیر بازار کمتر مصرف می شوند و تقاضا در بسیاری از بخش ها افت می کند؛ به همین دلیل، به طور کلی رشد اقتصادی دنیا کاهش پیدا می کند.

این استاد تمام دپارتمان اقتصاد و مالی دانشگاه علوم تحقیقات، با اشاره به اینکه همین موضوع، به ویژه در صورت طولانی شدن انسداد تنگه هرمز، می تواند سریع تر و ملموس تر بروز کند، خاطرنشان کرد: در چنین شرایطی اگر تنگه هرمز بسته شود و این وضعیت به سرعت رفع نگردد، جهان احتمالاً شاهد رکود عمده و رشد اقتصادی بسیار پایین خواهد بود. اگرچه اکنون نیز برخی نشانه ها دیده می شود، از جمله گزارش هایی درباره کاهش رشد اقتصادی در آلمان ادامه دار شدن انسداد می تواند امید بازارها به توافق و بازگشایی مسیر را نیز تضعیف کند و بحران را طولانی تر سازد.

وی اضافه کرد: از سوی دیگر، اثرگذاری تنگه هرمز فقط به انرژی محدود نیست و به حوزه غذا و مواد اولیه نیز سرایت می کند. بسیاری از محصولات غذایی و زنجیره تأمین آن ها از جمله خوراک و کود شیمیایی به شدت به مسیرحمل ونقل تنگه هرمز وابسته است و افزایش هزینه ها می تواند قیمت غذا را بالا ببرد. بنابراین، بسته شدن این مسیر می تواند زمینه یک بحران غذایی و حتی بحران تولیدات صنعتی در سطح منطقه را فراهم کند.

سناریوی قیمت نفت در صورت تداوم انسداد تنگه هرمز 

رئیس دانشگاه آزاد تهران غرب با بیان اینکه کشورهای حاشیه خلیج فارس، به دلیل اتکا به واردات در بسیاری از کالاهای اساسی و حتی اقلام روزمره مانند آب، تاب آوری پایین تری نسبت به شوک های بیرونی دارند، یادآور شد: در کنار آن، مجموع کشورهای صنعتی نیز در برابر این نوع اختلال، آسیب پذیری قابل توجهی نشان می دهند.

وی تأکید کرد: با توجه به اینکه حدود ۲۰ تا ۲۵ درصدِ نفت و سهم قابل توجهی از گاز مایع جهان از تنگه هرمز عبور می کند، انسداد این مسیر اثر مستقیم بر قیمت ها و سپس رکود اقتصادی خواهد داشت. این مسئله می تواند به صورت زنجیره ای بازارهای مختلف را تحت تأثیر قرار دهد و دامنه بحران را گسترش دهد.

زراعت کیش با اشاره به اینکه در شرایط بحرانیِ ناشی از اختلال احتمالی در تنگه هرمز، باید توجه داشت که مسیرهای جایگزین انتقال انرژی و کالا، حداقل در کوتاه مدت محدود هستند، تأکید کرد: برای کشورهای حاشیه جنوبی خلیج فارس، خطوط لوله ای وجود دارد، اما ظرفیت آن ها در عمل محدود است و بخش زیادی از توان تولید و صادرات این کشورها بدون استفاده می ماند.

وی بیان کرد: بنابراین، در یک بازه چند هفته ای، این محدودیت ها به کاهش تاب آوری اقتصادی کشورهای عربی خلیج فارس می انجامد؛ این امر تاثیر همزمانی بر اقتصاد کشورهای منطقه و اقتصاد جهانی دارد. در چنین وضعی، افزایش قیمت نفت می تواند به سرعت رخ دهد و حتی اگر انسداد طولانی تر شود، بازار انرژی ممکن است به این جمع بندی برسد که نفت به زودی آزاد نخواهد شد.

این استاد دانشگاه با تأکید بر اینکه چنین باوری در بازار، به افزایش قیمت نفت دامن می زند، تصریح کرد: به طوری که اگر انتظار بازار به استمرار انسداد طی یک ماه آینده برسد، احتمال نوسان در سطوح بالاترِ قیمتی نیز افزایش پیدا می کند. از این رو، علاوه بر ملاحظات فنی حمل ونقل، توجه به مدیریت انتظارات بازار نیز اهمیت دارد.

وی ادامه داد: در این چارچوب، تحرکات رسانه ای و اقداماتی که بتواند پیام «تداوم اختلال» را به بازار منتقل کند، می تواند در شکل گیری این انتظار نقش مؤثری داشته باشد. این روند، در نهایت می تواند به عنوان یک برگ برنده در معادله فشار اقتصادی به نفع کشور ما عمل کند.

این اقتصاددان تأکید کرد: با توجه به ماهیت «جنگ سرد» اقتصادی، تاب آوری هر کشور به عنوان عامل تعیین کننده در روندها مطرح است. همچنین بر اساس جایگاه راهبردی ایران، اعمال محاصره دریایی برای کشورمان به طور کامل پذیرفته نیست و در صورت تداوم آن، تأمین آزادی کشتیرانی و عبور ایمن کشتی ها به شکل مؤثر پیگیری و جهت مقابله با محاصره شاید نیاز به عملیات نظامی باشد.